Cai nghiện ma túy tại gia đình và cộng đồng là giải pháp nhân văn, mở ra cơ hội cho người lỡ vướng vào tệ nạn xã hội có thể tự điều trị, phục hồi hành vi trong môi trường quen thuộc. Việc nắm rõ các quy định pháp lý, quy trình thực hiện và điều kiện được hỗ trợ chi phí sẽ giúp người nghiện ma túy cùng gia đình chủ động hơn trên hành trình tái hòa nhập.

1. Cai nghiện ma túy tự nguyện tại gia đình, cộng đồng được hiểu như thế nào?

Theo quy định tại khoản 1 Điều 32 Luật Phòng, chống ma túy 2025, cai nghiện ma túy tự nguyện tại gia đình, cộng đồng được xác định là hình thức người nghiện ma túy tự nguyện đăng ký cai nghiện dưới sự hỗ trợ chuyên môn của các cơ sở, tổ chức hoặc cá nhân cung cấp dịch vụ cai nghiện. Qúa trình này diễn ra với sự phối hợp chặt chẽ từ phía gia đình, sự trợ giúp của cộng đồng và dưới sự quản lý, giám sát trực tiếp của Ủy ban nhân dân cùng Công an cấp xã nơi cư trú.

Hình thức này không chỉ giúp giảm bớt áp lực cho các cơ sở cai nghiện tập trung mà còn tạo điều kiện tâm lý thoải mái, giúp người nghiện không bị tách biệt khỏi đời sống xã hội trong quá trình điều trị.

2. Thời hạn cai nghiện ma túy tự nguyện tại gia đình, cộng đồng bao lâu?

Căn cứ theo quy định tại khoản 1 Điều 29 Luật Phòng, chống ma túy 2025, thời hạn áp dụng đối với người cai nghiện ma túy tự nguyện được phân biệt rõ theo số lần tham gia cai nghiện:

• Người cai nghiện ma túy lần đầu: Thời hạn cai nghiện được quy định là 24 tháng.
• Người cai nghiện ma túy từ lần thứ hai trở lên: Thời hạn kéo dài đến 36 tháng.

Bên cạnh đó, việc tính toán thời gian cai nghiện cụ thể được quy định tại khoản 2 Điều 32 Luật Phòng, chống ma túy 2025 như sau:

• Trường hợp thực hiện trọn vẹn: Thời hạn tính kể từ ngày Công an cấp xã chính thức lập biên bản tiếp nhận đăng ký cai nghiện ma túy tự nguyện.
• Trường hợp chuyển từ cơ sở tư nhân về gia đình, cộng đồng: Nếu người cai nghiện đã hoàn thành ít nhất 03 giai đoạn đầu tại cơ sở cai nghiện tư nhân (bao gồm tiếp nhận, phân loại; điều trị cắt cơn, giải độc; giáo dục, tư vấn, phục hồi hành vi) nhưng chưa kết thúc toàn bộ thời hạn, thì khoảng thời gian còn lại sẽ tiếp tục được tính từ ngày Công an cấp xã lập biên bản tiếp nhận để thực hiện nấc giai đoạn tiếp theo.

3. Quy trình 5 giai đoạn cai nghiện ma túy tự nguyện

Quy trình cai nghiện ma túy đạt chuẩn được thiết kế bài bản để đảm bảo hiệu quả phục hồi toàn diện. Theo quy định tại khoản 2 Điều 29 Luật Phòng, chống ma túy 2025, quy trình bao gồm 5 giai đoạn liên hoàn:

1. Giai đoạn 1: Tiếp nhận và phân loại: Tiến hành thăm khám, xác định mức độ nghiện, loại chất ma túy sử dụng và lập hồ sơ quản lý ban đầu.
2. Giai đoạn 2: Điều trị cắt cơn, giải độc, điều trị rối loạn tâm thần và các bệnh lý kèm theo: Áp dụng phác đồ y khoa phù hợp để hỗ trợ vượt qua hội chứng cai an toàn.
3. Giai đoạn 3: Giáo dục, tư vấn, phục hồi hành vi, nhân cách: Giúp người nghiện nhận thức rõ tác hại của ma túy, trang bị kỹ năng phòng tránh tái nghiện và tâm lý vững vàng.
4. Giai đoạn 4: Lao động trị liệu, học nghề: Rèn luyện sức khỏe, tạo thói quen lao động và định hướng nghề nghiệp phù hợp với khả năng.
5. Giai đoạn 5: Chuẩn bị tái hòa nhập cộng đồng: Đánh giá mức độ phục hồi, xây dựng kế hoạch hỗ trợ tìm việc làm và thích ứng với môi trường sống.

Cần lưu ý, khoản 4 Điều 32 Luật Phòng, chống ma túy 2025 nhấn mạnh người cai nghiện có nghĩa vụ đăng ký cai nghiện với Công an cấp xã và viết cam kết bằng văn bản về việc tuân thủ các quy định quản lý, giám sát. Với người từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi, văn bản cam kết bắt buộc phải có chữ ký xác nhận của cha, mẹ, người giám hộ hoặc người đại diện hợp pháp.

4. Điều kiện để người cai nghiện được hỗ trợ chi phí từ Nhà nước

Một trong những chính sách hỗ trợ đáng chú ý giúp người nghiện có thêm động lực điều trị là chính sách hỗ trợ kinh phí. Căn cứ khoản 3 Điều 32 Luật Phòng, chống ma túy 2025, người thực hiện cai nghiện ma túy tự nguyện tại gia đình, cộng đồng sẽ được Nhà nước xem xét hỗ trợ kinh phí khi hoàn thành tối thiểu 03 giai đoạn đầu tiên của quy trình, bao gồm:

• Giai đoạn 1: Tiếp nhận và phân loại;
• Giai đoạn 2: Điều trị cắt cơn, giải độc, điều trị rối loạn tâm thần và các bệnh lý khác;
• Giai đoạn 3: Giáo dục, tư vấn, phục hồi hành vi, nhân cách.

Chính sách hỗ trợ này nhằm chia sẻ gánh nặng tài chính đối với các gia đình, đồng thời khuyến khích người nghiện chủ động khai báo, nâng cao tỷ lệ cai nghiện thành công ngay tại cơ sở.