Ngân hàng Nhà nước Việt Nam vừa qua đã chính thức ban hành văn bản pháp lý quan trọng nhằm nâng cấp khung khổ quản lý dữ liệu tài chính trong hệ thống ngân hàng. Để giúp các tổ chức tín dụng, doanh nghiệp và cá nhân dễ dàng nhận diện những thay đổi cốt lõi, bài viết này cung cấp phân tích chuyên sâu và bảng đối chiếu toàn diện giữa hai văn bản pháp lý trọng tâm trong lĩnh vực này.

1. Bối cảnh ban hành và ý nghĩa của Bảng so sánh quy định thông tin tín dụng

Hoạt động quản lý, chia sẻ và khai thác dữ liệu tín dụng đóng vai trò là "xương sống" bảo đảm sự an toàn, lành mạnh cho toàn bộ hệ thống tài chính - ngân hàng. Nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn phát triển của thị trường tài chính hiện đại cũng như đồng bộ hóa với hệ thống pháp luật mới như Luật Các tổ chức tín dụng 2024, Ngân hàng Nhà nước đã ban hành Thông tư 46/2026/TT-NHNN để sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư 15/2023/TT-NHNN.

Bảng so sánh chi tiết giữa hai thông tư này giúp các chuyên gia pháp lý, cán bộ quản trị rủi ro tại các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài và Trung tâm Thông tin tín dụng Quốc gia Việt Nam (CIC) có cái nhìn trực quan, nhanh chóng xác định các nghĩa vụ mới phát sinh, từ đó điều chỉnh quy trình vận hành nội bộ một cách tuân thủ tuyệt đối.

2. Các điểm mới cốt lõi trong hoạt động thông tin tín dụng theo quy định mới

Qua việc rà soát và đối chiếu văn bản, một số nội dung cải cách nổi bật mang tính đột phá đã được ghi nhận trong quy định mới bao gồm:

• Cập nhật cơ cấu tổ chức Ngân hàng Nhà nước: Thay thế khái niệm "NHNN chi nhánh tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương" bằng "NHNN chi nhánh tại các khu vực", phản ánh mô hình quản lý hành chính tài chính hiện đại.
• Bổ sung khái niệm "Ngân hàng thành viên": Làm rõ vị trí pháp lý của các ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài được thành lập và vận hành trong mô hình Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam.
• Quy định riêng về báo cáo tài chính đối với doanh nghiệp nước ngoài: Khi tổ chức tín dụng gửi dữ liệu khách hàng vay là tổ chức nước ngoài cho CIC, báo cáo tài chính năm được chấp nhận bao gồm báo cáo lập theo Chuẩn mực kế toán quốc tế (IFRS) hoặc chuẩn mực kế toán của quốc gia sở tại nơi doanh nghiệp đặt trụ sở.
• Chuẩn hóa thuật ngữ dữ liệu số: Chuyển từ cụm từ "các tệp dữ liệu điện tử" sang "dữ liệu điện tử" nhằm bảo đảm tính bao quát đối với các phương thức truyền nhận dữ liệu qua giao diện lập trình ứng dụng (API) và hạ tầng công nghệ hiện đại.
• Thống nhất tần suất báo cáo tín dụng: Loại bỏ các quy định tần suất báo cáo riêng lẻ từng phân khúc tổ chức, thay vào đó thực hiện đồng bộ theo Hệ thống chỉ tiêu thông tin tín dụng do Thống đốc Ngân hàng Nhà nước quy định.

3. Bảng so sánh chi tiết quy định giữa Thông tư 46/2026/TT-NHNN và Thông tư 15/2023/TT-NHNN

Dưới đây là bảng đối chiếu chi tiết từng tiêu chí thay đổi giữa hai văn bản quy phạm pháp luật để các đơn vị tiện tra cứu và áp dụng:

4. Khuyến nghị thực thi dành cho các tổ chức tín dụng và doanh nghiệp

Để bảo đảm hoạt động cung cấp và khai thác thông tin tín dụng không bị gián đoạn, các tổ chức tín dụng cùng tổ chức tự nguyện cần khẩn trương:

1. Rà soát lại quy trình thu thập dữ liệu khách hàng vay là tổ chức nước ngoài để chuẩn hóa hồ sơ báo cáo tài chính theo quy định mới.
2. Cập nhật phần mềm kết nối dữ liệu tự động với CIC, chuyển đổi chuẩn dữ liệu điện tử đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật ban hành kèm Hệ thống chỉ tiêu thông tin tín dụng.
3. Tập huấn nội bộ cho bộ phận quản trị rủi ro, kiểm soát tuân thủ về khái niệm người có liên quan và quy trình khai thác thông tin tín dụng an toàn.

Việc nắm vững các thay đổi tại Thông tư 46/2026/TT-NHNN sẽ giúp các đơn vị tối ưu hóa công tác quản lý rủi ro tín dụng, đồng thời đảm bảo tuân thủ đầy đủ các quy định của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.