Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 10736-16:2017 (hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 16000-16:2008) về Không khí trong nhà - Phần 16: Phát hiện và đếm nấm mốc - Lấy mẫu bằng cách lọc là văn bản kỹ thuật chuyên ngành quy định các nguyên tắc và quy trình chuẩn hóa nhằm xác định sự hiện diện cũng như mật độ của nấm mốc trong môi trường không khí nội thất.

Tiêu chuẩn này đóng vai trò là cơ sở kỹ thuật đồng bộ giúp các cơ quan quản lý, tổ chức quan trắc môi trường và các phòng thử nghiệm đánh giá chính xác mức độ ô nhiễm sinh học trong nhà, từ đó đưa ra các biện pháp kiểm soát và khắc phục hiệu quả nhằm bảo vệ sức khỏe con người trước các tác nhân gây dị ứng và bệnh lý đường hô hấp.

• Phạm vi áp dụng: Tiêu chuẩn quy định phương pháp lấy mẫu nấm mốc trong không khí trong nhà bằng cách lọc. Phương pháp này đặc biệt phù hợp cho việc thu thập các hạt sinh học lơ lửng, bao gồm bào tử nấm mốc và các mảnh sợi nấm, phục vụ cho các phân tích định lượng và định tính tiếp theo bằng phương pháp nuôi cấy hoặc không nuôi cấy.
• Đối tượng áp dụng: Các tổ chức quan trắc môi trường, phòng thí nghiệm phân tích vi sinh, các chuyên gia đánh giá chất lượng công trình xây dựng, các cơ quan quản lý nhà nước về an toàn vệ sinh lao động và y tế dự phòng.

Nội dung trích xuất từ phần mở đầu và các điều khoản đầu tiên của tiêu chuẩn tập trung vào việc định hình khung pháp lý kỹ thuật, các khái niệm cơ bản và nguyên lý vận hành của phương pháp lấy mẫu bằng cách lọc:

• Điều 1: Phạm vi áp dụng: Xác định rõ giới hạn và khả năng ứng dụng của phương pháp lọc. Phương pháp này cho phép thu thập hiệu quả các bào tử nấm mốc trong không khí trong nhà để phục vụ cho cả phương pháp nuôi cấy (xác định các vi sinh vật sống có khả năng phát triển) và phương pháp không nuôi cấy (như soi kính hiển vi trực tiếp hoặc phân tích sinh học phân tử).
• Điều 2: Tài liệu viện dẫn: Thiết lập mối liên kết kỹ thuật với các tiêu chuẩn quốc gia và quốc tế khác có liên quan. Việc áp dụng TCVN 10736-16:2017 đòi hỏi phải tham chiếu đồng bộ với các phần khác trong bộ tiêu chuẩn TCVN 10736 (ISO 16000) về không khí trong nhà để đảm bảo tính chính xác và nhất quán của kết quả đo lường.
• Điều 3: Thuật ngữ và định nghĩa: Làm rõ các khái niệm chuyên ngành then chốt sử dụng trong tiêu chuẩn. Các thuật ngữ bao gồm định nghĩa về nấm mốc, bào tử nấm mốc, đơn vị hình thành khuẩn lạc (CFU), hiệu suất thu hoạch của bộ lọc, và các thông số kỹ thuật liên quan đến lưu lượng hút không khí. Việc chuẩn hóa thuật ngữ giúp tránh các sai lệch trong cách hiểu và thực hiện quy trình thử nghiệm giữa các phòng thí nghiệm.
• Điều 4: Nguyên tắc của phương pháp: Quy định nguyên lý cốt lõi của việc lấy mẫu bằng cách lọc. Theo đó, một thể tích không khí trong nhà xác định được hút qua một màng lọc chuyên dụng (như màng lọc polycarbonate hoặc màng lọc gelatin) với lưu lượng dòng chảy được kiểm soát chặt chẽ. Các hạt sinh học và bào tử nấm mốc lơ lửng trong không khí sẽ bị giữ lại trên bề mặt màng lọc. Sau quá trình lấy mẫu, màng lọc này sẽ được xử lý bằng cách hòa tan hoặc đặt trực tiếp lên môi trường dinh dưỡng phù hợp để nuôi cấy, hoặc tiến hành nhuộm màu để đếm trực tiếp dưới kính hiển vi.

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 10736-16:2017 (ISO 16000-16:2008) có hiệu lực kể từ ngày công bố theo quyết định của cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền về khoa học và công nghệ, đóng vai trò là cẩm nang kỹ thuật bắt buộc tuân thủ đối với các hoạt động quan trắc và đánh giá vi sinh vật trong không khí trong nhà tại Việt Nam.