Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 10736-20:2017 (hoàn toàn tương đương với ISO 16000-20:2014) về Không khí trong nhà - Phần 20: Phát hiện và đếm nấm mốc - Xác định số đếm bào tử tổng số được công bố bởi Bộ Khoa học và Công nghệ, đưa ra các hướng dẫn kỹ thuật chi tiết nhằm xác định mật độ bào tử nấm mốc tổng số trong môi trường không khí trong nhà thông qua phương pháp lấy mẫu và phân tích kính hiển vi.

Phạm vi áp dụng và đối tượng điều chỉnh

Tiêu chuẩn này áp dụng đối với các cơ quan thử nghiệm, phòng thí nghiệm, chuyên gia đánh giá chất lượng không khí và các tổ chức liên quan đến việc kiểm soát, giám sát chất lượng môi trường không khí trong nhà. Phạm vi áp dụng cụ thể bao gồm:

• Xác định số lượng bào tử nấm mốc lơ lửng trong không khí tại các tòa nhà văn phòng, nhà ở, trường học, bệnh viện và các công trình công cộng khác.
• Đánh giá mức độ ô nhiễm sinh học do nấm mốc gây ra, hỗ trợ tìm kiếm nguồn phát sinh ẩm mốc ẩn sâu trong kết cấu công trình.
• Cung cấp phương pháp chuẩn hóa để so sánh nồng độ bào tử giữa môi trường trong nhà và môi trường không khí ngoài trời xung quanh.

Nội dung cốt lõi của các điều khoản đầu (Từ Điều 1 đến Điều 4)

1. Phạm vi áp dụng (Điều 1)

• Tiêu chuẩn quy định các yêu cầu đối với việc lấy mẫu và phân tích để xác định tổng số bào tử nấm mốc trong không khí trong nhà.
• Phương pháp này cho phép phát hiện cả bào tử nấm mốc có khả năng nuôi cấy (sống) và không có khả năng nuôi cấy (chết hoặc bất hoạt), mang lại cái nhìn toàn diện hơn về tổng lượng tác nhân sinh học có trong không khí so với phương pháp nuôi cấy thông thường.
• Quy trình bao gồm việc thu thập bào tử trên các giá thể thích hợp (như tấm kính trượt của thiết bị va đập hoặc màng lọc) và phân tích định lượng bằng kính hiển vi quang học.

2. Tài liệu viện dẫn (Điều 2)

• Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách chính xác, cần viện dẫn và phối hợp sử dụng các tiêu chuẩn liên quan trong bộ TCVN 10736 (ISO 16000), đặc biệt là các phần về chiến lược lấy mẫu nấm mốc (Phần 19) và các phương pháp lấy mẫu chủ động khác.
• Các tài liệu viện dẫn là nền tảng kỹ thuật giúp đảm bảo tính đồng bộ và độ tin cậy của kết quả đo đạc thực tế.

3. Thuật ngữ và định nghĩa (Điều 3)

Tiêu chuẩn làm rõ các khái niệm chuyên ngành quan trọng để thống nhất cách hiểu trong quá trình thực hiện:

• Bào tử nấm mốc (Mould spores): Các cấu trúc sinh sản cực nhỏ của nấm mốc, dễ dàng phát tán trong không khí và có khả năng gây dị ứng hoặc nhiễm trùng khi con người hít phải.
• Số đếm bào tử tổng số (Total spore count): Tổng số lượng bào tử nấm mốc đếm được trên một đơn vị thể tích không khí, không phân biệt bào tử đó còn sống hay đã chết.
• Thiết bị va đập (Impactor): Thiết bị cơ học dùng để thu thập các hạt sinh học lơ lửng trong không khí bằng cách cho luồng khí va đập trực tiếp lên bề mặt chất bám dính.

4. Nguyên tắc xác định (Điều 4)

Nguyên tắc cốt lõi của phương pháp xác định số đếm bào tử tổng số bao gồm các bước kỹ thuật nghiêm ngặt sau:

• Lấy mẫu chủ động: Sử dụng bơm hút không khí với lưu lượng xác định để dẫn luồng khí đi qua thiết bị thu mẫu. Các bào tử nấm mốc sẽ được giữ lại trên bề mặt bám dính của tấm kính trượt hoặc màng lọc chuyên dụng.
• Chuẩn bị mẫu phân tích: Mẫu sau khi thu thập được xử lý, nhuộm màu (nếu cần thiết) và cố định trên lam kính để chuẩn bị cho quá trình soi kính hiển vi.
• Phân tích bằng kính hiển vi: Sử dụng kính hiển vi quang học truyền qua với độ phóng đại lớn (thường từ 400x đến 1000x) kết hợp với kỹ thuật tương phản pha hoặc trường sáng để nhận dạng, phân loại sơ bộ và đếm số lượng bào tử.
• Tính toán kết quả: Dựa trên số lượng bào tử đếm được trên diện tích khảo sát và tổng thể tích không khí đã lấy mẫu để tính ra mật độ bào tử tổng số (đơn vị tính: bào tử trên mét khối không khí - spores/m³).

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 10736-20:2017 có hiệu lực kể từ ngày ban hành theo quyết định của Bộ Khoa học và Công nghệ. Tiêu chuẩn này được khuyến nghị áp dụng rộng rãi nhằm chuẩn hóa quy trình đánh giá chất lượng không khí trong nhà, bảo vệ sức khỏe cộng đồng trước các nguy cơ dị ứng và bệnh lý đường hô hấp do nấm mốc gây ra.