Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 10736-15:2017 (hoàn toàn tương đương với ISO 16000-15:2008) về Không khí trong nhà - Phần 15: Cách thức lấy mẫu nitơ dioxit đưa ra các hướng dẫn kỹ thuật chi tiết về việc lập kế hoạch, thiết kế chiến lược lấy mẫu và lựa chọn phương pháp đo nhằm xác định nồng độ ô nhiễm nitơ dioxit (NO2) trong môi trường không khí trong nhà.

Phạm vi áp dụng và đối tượng điều chỉnh

Tiêu chuẩn này áp dụng đối với việc khảo sát, đánh giá chất lượng không khí trong các không gian kín như nhà ở, văn phòng, trường học, bệnh viện, các tòa nhà công cộng và các khu vực sinh hoạt chung khác. Đối tượng áp dụng bao gồm các tổ chức quan trắc môi trường, các phòng thử nghiệm chất lượng không khí, các chuyên gia đánh giá phơi nhiễm nghề nghiệp và các cơ quan quản lý nhà nước về an toàn vệ sinh lao động và môi trường.

- Phạm vi áp dụng (Điều 1)

• Quy định các yêu cầu cơ bản đối với việc lập kế hoạch đo nồng độ nitơ dioxit (NO2) trong nhà.
• Hướng dẫn cách thức thiết lập chiến lược lấy mẫu phù hợp nhằm xác định nguồn phát thải, đánh giá mức độ phơi nhiễm của con người và kiểm tra hiệu quả của các biện pháp giảm thiểu ô nhiễm.
• Làm cơ sở để lựa chọn giữa phương pháp lấy mẫu chủ động và lấy mẫu thụ động dựa trên mục tiêu đo lường cụ thể.

- Tài liệu viện dẫn (Điều 2)

• Tiêu chuẩn viện dẫn các tài liệu kỹ thuật quan trọng, đặc biệt là TCVN 10736-1 (ISO 16000-1) liên quan đến các khía cạnh chung của chiến lược lấy mẫu không khí trong nhà, đảm bảo tính đồng bộ và thống nhất trong quy trình thực hiện.

- Thuật ngữ và định nghĩa (Điều 3)

• Định nghĩa chi tiết các khái niệm chuyên ngành như: không khí trong nhà, lấy mẫu thụ động (khuếch tán), lấy mẫu chủ động (sử dụng bơm hút), thời gian lấy mẫu trung bình và các thông số kỹ thuật liên quan đến quá trình đo đạc NO2.

- Nguyên tắc chung và nguồn phát thải nitơ dioxit (Điều 4)

• Nguồn phát thải: Xác định rõ nitơ dioxit trong nhà chủ yếu phát sinh từ các nguồn đốt cháy tại chỗ như bếp gas, lò sưởi bằng dầu hoặc khí hóa lỏng, khói thuốc lá, hoặc do sự xâm nhập của khí thải giao thông và khí thải công nghiệp từ môi trường bên ngoài vào.
• Nguyên tắc đo lường: Phải đảm bảo tính đại diện về mặt không gian và thời gian. Việc đo đạc cần phản ánh đúng nồng độ thực tế mà con người tiếp xúc trong các hoạt động sinh hoạt hàng ngày.

- Chiến lược lấy mẫu và lựa chọn phương pháp đo

• Phương pháp lấy mẫu thụ động (Passive sampling): Sử dụng các ống khuếch tán hoặc thiết bị lấy mẫu dạng huy hiệu (badge) không cần nguồn điện. Phương pháp này thích hợp cho việc đo nồng độ trung bình trong thời gian dài (từ vài ngày đến vài tuần), giúp đánh giá phơi nhiễm mãn tính với chi phí thấp và không gây tiếng ồn.
• Phương pháp lấy mẫu chủ động (Active sampling): Sử dụng bơm hút để kéo không khí qua một môi trường hấp thụ hóa học với lưu lượng xác định. Phương pháp này phù hợp cho việc xác định nồng độ NO2 trong khoảng thời gian ngắn (vài giờ) nhằm đánh giá các đỉnh ô nhiễm hoặc biến động nồng độ theo thời gian thực.
• Vị trí đặt thiết bị lấy mẫu: Thiết bị lấy mẫu phải được đặt ở vùng thở của con người (độ cao từ 1,0 mét đến 1,5 mét so với mặt sàn), tránh xa các nguồn phát thải trực tiếp (như bếp gas) trừ khi muốn đo nồng độ cực đại tại nguồn, và tránh các góc chết không lưu thông không khí hoặc nơi có ánh nắng mặt trời chiếu trực tiếp.
• Thời gian và tần suất lấy mẫu: Phải được lập kế hoạch dựa trên chu kỳ hoạt động của các nguồn phát thải (ví dụ: thời gian nấu ăn, thời gian vận hành hệ thống sưởi) và điều kiện thông gió của tòa nhà.

Hiệu lực thi hành

TCVN 10736-15:2017 do Ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc gia TCVN/TC 146 Chất lượng không khí biên soạn, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng thẩm định và được Bộ Khoa học và Công nghệ công bố. Tiêu chuẩn có hiệu lực áp dụng kể từ ngày ban hành theo các quyết định hiện hành của cơ quan quản lý có thẩm quyền.