Trong nỗ lực tăng cường quản lý nhà nước đối với các mặt hàng nhạy cảm và hạn chế tác hại của thuốc lá, Bộ Công Thương đã ban hành những quy định mới đầy khắt khe liên quan đến hoạt động nhập khẩu thuốc lá điếu và xì gà. Theo đó, kể từ ngày 10/4/2026, một bước ngoặt lớn trong chính sách thương mại sẽ được áp dụng, thu hẹp đối tượng được phép tham gia vào thị trường nhập khẩu này.

Chỉ định thương nhân nhập khẩu: Cơ chế thương mại nhà nước lên ngôi

Căn cứ theo quy định tại Điều 6 Thông tư 37/2013/TT-BCT (được sửa đổi, bổ sung bởi Điều 1 Thông tư 07/2026/TT-BCT), việc chỉ định thương nhân nhập khẩu được thực hiện dựa trên các tiêu chuẩn cực kỳ nghiêm ngặt:

"Bộ Công Thương chỉ định các thương nhân có Giấy phép sản xuất sản phẩm thuốc lá và do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ là thương nhân nhập khẩu thuốc lá điếu, xì gà theo cơ chế thương mại nhà nước."

Quy định này đồng nghĩa với việc các doanh nghiệp tư nhân hoặc doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài sẽ không còn cơ hội trực tiếp nhập khẩu các mặt hàng này để kinh doanh tại thị trường nội địa. Mục tiêu của chính sách này là nhằm đảm bảo Nhà nước kiểm soát hoàn toàn luồng hàng hóa, chất lượng và sản lượng thuốc lá nhập khẩu, phù hợp với lộ trình giảm thiểu tác hại thuốc lá tại Việt Nam.

Đặc biệt, pháp luật cũng nhấn mạnh tính trách nhiệm của đơn vị được chỉ định. Thương nhân có Giấy phép sản xuất sản phẩm thuốc lá phải trực tiếp thực hiện nhập khẩu, tuyệt đối không được ủy quyền hay ủy thác cho bất kỳ thương nhân nào khác thực hiện thay mình. Đây là rào cản pháp lý quan trọng nhằm ngăn chặn tình trạng "mượn danh" để trục lợi trong hoạt động xuất nhập khẩu.

Tiêu chuẩn khắt khe đối với sản phẩm lưu thông

Không chỉ siết chặt về đối tượng nhập khẩu, các yêu cầu về kỹ thuật và pháp lý đối với sản phẩm thuốc lá điếu, xì gà khi đưa vào thị trường Việt Nam cũng được nâng lên một tầm cao mới. Theo Điều 7 Thông tư 37/2013/TT-BCT (được sửa đổi bởi Điều 2 Thông tư 07/2026/TT-BCT), các sản phẩm này phải đáp ứng đồng thời các điều kiện sau:

• Đăng ký bảo hộ nhãn hiệu: Mọi sản phẩm nhập khẩu phải được đăng ký bảo hộ quyền sử dụng nhãn hiệu hàng hóa tại Việt Nam. Điều này giúp bảo vệ người tiêu dùng trước hàng giả, hàng nhái.
• Dán tem thuốc lá nhập khẩu: Đây là yêu cầu bắt buộc theo quy định của Bộ Tài chính để kiểm soát thuế và nguồn gốc hàng hóa.
• Công bố hợp quy và tiêu chuẩn: Thương nhân nhập khẩu thuốc lá điếu phải thực hiện công bố hợp quy theo quy chuẩn quốc gia. Đối với xì gà, phải công bố tiêu chuẩn áp dụng phù hợp với quy định hiện hành.
• Ghi nhãn và cảnh báo sức khỏe: Sản phẩm phải tuân thủ quy định về ghi nhãn hàng hóa bằng tiếng Việt và bắt buộc phải in cảnh báo sức khỏe trên bao bì theo đúng diện tích và nội dung quy định tại Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá 2012.

Lời khuyên cho các đơn vị kinh doanh

Với việc thay đổi chính sách từ ngày 10/4/2026, các doanh nghiệp đang hoạt động trong lĩnh vực phân phối thuốc lá cần chủ động rà soát lại nguồn cung ứng của mình. Việc mua bán sản phẩm thuốc lá trên thị trường phải đảm bảo hàng hóa có nguồn gốc từ các thương nhân được Nhà nước chỉ định nhập khẩu nêu trên. Mọi hành vi kinh doanh thuốc lá nhập khẩu không rõ nguồn gốc hoặc không đáp ứng các tiêu chuẩn về tem, nhãn sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định về vi phạm hành chính trong hoạt động thương mại.

Việc thắt chặt này không chỉ là một biện pháp kinh tế mà còn thể hiện quyết tâm của Chính phủ trong việc bảo vệ sức khỏe cộng đồng, kiểm soát chặt chẽ một loại hàng hóa có hại cho sức khỏe nhưng lại mang lại nguồn thu lớn cho ngân sách.