Mệnh lệnh từ người đứng đầu: Không để hàng hóa ách tắc tại cửa khẩu

Trong bối cảnh hoạt động giao thương quốc tế những tháng đầu năm 2026 đang trên đà bứt phá mạnh mẽ, việc đảm bảo lưu thông hàng hóa tại các cửa khẩu trở thành ưu tiên hàng đầu của Chính phủ. Tuy nhiên, thực tế triển khai các quy định mới về kiểm tra chuyên ngành đôi khi còn xuất hiện những vướng mắc cục bộ, gây tâm lý lo ngại cho cộng đồng doanh nghiệp.

Trước tình hình đó, ngày 03/02/2026, Thủ tướng Chính phủ đã ký ban hành Công điện số 08/CĐ-TTg. Đây không chỉ là một văn bản hành chính thông thường mà được xem là một "mệnh lệnh khẩn" nhằm chấn chỉnh công tác phối hợp, quyết liệt tháo gỡ các "nút thắt" phát sinh trong quá trình thực thi Nghị định 46/2026/NĐ-CP về kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm.

Thủ tướng yêu cầu lãnh đạo các Bộ, ngành và Chủ tịch UBND các tỉnh biên giới phải trực tiếp chỉ đạo, coi việc thông quan hàng hóa là nhiệm vụ trọng tâm. Tuyệt đối không để xảy ra tình trạng đùn đẩy trách nhiệm hoặc áp dụng quy định một cách máy móc dẫn đến ách tắc hàng hóa, đặc biệt là đối với các mặt hàng thực phẩm có thời hạn bảo quản ngắn.

Nghị định 46/2026/NĐ-CP và những vướng mắc cần xử lý dứt điểm

Việc ban hành Nghị định 46/2026/NĐ-CP (có hiệu lực từ đầu năm 2026) nhằm cụ thể hóa các tiêu chuẩn khắt khe của Luật An toàn thực phẩm 2010 trong giai đoạn mới. Tuy nhiên, do là quy định mới, một số đơn vị thực thi tại địa phương vẫn còn lúng túng trong khâu phân loại hàng hóa và áp dụng phương thức kiểm tra giảm.

Thủ tướng giao Bộ Y tế chủ trì, phối hợp cùng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Bộ Công Thương rà soát toàn bộ hệ thống văn bản hướng dẫn. Mục tiêu là phải ban hành ngay các thông tư chi tiết, loại bỏ các quy định chồng chéo, gây khó cho doanh nghiệp. Các cơ quan chức năng cần quán triệt tinh thần: "Hậu kiểm là chính, tiền kiểm chỉ áp dụng với các mặt hàng có nguy cơ cao".

Ưu tiên đặc biệt cho nông sản - Thiết lập "Luồng xanh" thông quan

Nông sản tươi sống là mặt hàng chịu ảnh hưởng nặng nề nhất nếu thời gian thông quan kéo dài. Công điện 08/CĐ-TTg nhấn mạnh việc thiết lập cơ chế ưu tiên đặc biệt. Theo đó, các lô hàng nông sản đã có chứng nhận an toàn thực phẩm từ nước xuất khẩu hoặc của các doanh nghiệp có lịch sử chấp hành tốt pháp luật sẽ được ưu tiên thông quan ngay.

Bộ Tài chính được yêu cầu chỉ đạo Tổng cục Hải quan duy trì vận hành hệ thống thông quan điện tử 24/7, không để xảy ra sự cố kỹ thuật làm gián đoạn việc khai báo của doanh nghiệp. Đồng thời, khuyến khích việc thực hiện kiểm tra mẫu song song tại các phòng thí nghiệm đạt chuẩn để rút ngắn tối đa thời gian chờ đợi kết quả.

Công khai đường dây nóng và xử lý nghiêm vi phạm

Để đảm bảo tính nghiêm minh, Thủ tướng yêu cầu các Bộ quản lý chuyên ngành phải công khai số điện thoại đường dây nóng hỗ trợ doanh nghiệp 24/7. Mọi hành vi gây khó dễ, nhũng nhiễu hoặc chậm trễ trong việc giải quyết thủ tục hành chính liên quan đến Nghị định 46/2026/NĐ-CP sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật.

Việc ban hành Công điện khẩn vào thời điểm này thể hiện sự đồng hành sát sao của Chính phủ cùng cộng đồng doanh nghiệp. Đây là bước đi quan trọng để hiện thực hóa mục tiêu cải cách hành chính, giảm chi phí tuân thủ và nâng cao năng lực cạnh tranh cho hàng hóa Việt Nam trên thị trường quốc tế.