Tết Nguyên đán là thời điểm nhu cầu mua sắm, giao thương tăng đột biến. Lợi dụng sự hối hả, mất cảnh giác của người dân trong các giao dịch tiền mặt, các đối tượng tội phạm thường tung ra các loại tiền giả với thủ đoạn vô cùng tinh vi nhằm trục lợi bất chính. Việc nắm vững kỹ năng nhận biết tiền thật và hiểu rõ các quy định pháp luật là "lá chắn" quan trọng nhất để bảo vệ tài sản của mỗi cá nhân.

Thủ đoạn "tráo tiền" tinh vi đánh vào tâm lý chủ quan

Tiền giả được hiểu là loại tiền không do Ngân hàng Nhà nước phát hành, được các tổ chức hoặc cá nhân chế tạo trái phép nhằm mục đích lừa đảo. Trong dịp Tết, thủ đoạn phổ biến nhất là các đối tượng sử dụng tờ tiền giả mệnh giá lớn (thường là 500.000 đồng) để mua các món hàng có giá trị thấp tại các cửa hàng tạp hóa, chợ truyền thống hoặc các điểm bán hàng lưu động.

Một chiêu trò thường thấy là đối tượng sẽ kẹp tờ tiền thật mệnh giá nhỏ (như 20.000 đồng) đè lên tờ tiền giả mệnh giá 500.000 đồng khi thanh toán. Trong lúc người bán đang bận rộn phục vụ nhiều khách hàng, đối tượng sẽ hối thúc để người bán nhanh chóng thối lại tiền thừa là tiền thật rồi tẩu thoát. Chỉ đến khi kiểm tra lại kỹ lưỡng, người bán mới bàng hoàng nhận ra mình đã nhận phải tiền giả.

5 kỹ năng "vàng" giúp phân biệt tiền thật - tiền giả nhanh chóng

Để không trở thành nạn nhân của tội phạm tiền giả, Ngân hàng Nhà nước khuyến cáo người dân nên thực hiện các bước kiểm tra sau:

• Soi tờ tiền trước nguồn sáng: Kiểm tra hình bóng chìm, dây bảo hiểm và hình định vị. Ở tiền thật, các chi tiết này hiện lên rõ nét, tinh xảo. Ngược lại, tiền giả thường có hình ảnh mờ nhạt, không khớp khít.
• Vuốt nhẹ mặt tờ tiền: Tiền thật có độ nhám, ráp đặc trưng tại các vị trí in lõm (như chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh, chữ Ngân hàng Nhà nước Việt Nam). Tiền giả khi vuốt thường có cảm giác trơn lì hoặc chỉ gợn tay do vết dập cơ học.
• Chao nghiêng tờ tiền: Kiểm tra mực đổi màu (OVI) và dải màu vàng lấp lánh (Iriodin). Tiền thật sẽ thay đổi màu sắc rõ rệt khi thay đổi góc nhìn, trong khi tiền giả thường không đổi màu hoặc đổi màu không đúng quy chuẩn.
• Kiểm tra cửa sổ trong suốt: Quan sát số mệnh giá dập nổi và yếu tố hình ẩn. Ở tiền giả, các chi tiết này thường thô sơ, không tinh xảo.
• Sử dụng công cụ hỗ trợ: Dùng kính lúp để soi các dòng chữ in siêu nhỏ hoặc đèn cực tím để kiểm tra mực phát quang và số sê-ri.

Hình phạt nghiêm khắc cho hành vi lưu hành tiền giả

Hành vi làm, tàng trữ, vận chuyển hoặc lưu hành tiền giả là vi phạm pháp luật nghiêm trọng, gây ảnh hưởng đến an ninh tiền tệ quốc gia. Tùy vào tính chất và mức độ vi phạm, cá nhân có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự với những khung hình phạt rất nặng.

Cụ thể, theo quy định tại Điều 207 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017), mức hình phạt được quy định như sau:

"1. Người nào làm, tàng trữ, vận chuyển, lưu hành tiền giả, thì bị phạt tù từ 03 năm đến 07 năm.
2. Phạm tội trong trường hợp tiền giả có trị giá tương ứng từ 5.000.000 đồng đến dưới 50.000.000 đồng, thì bị phạt tù từ 05 năm đến 12 năm.
3. Phạm tội trong trường hợp tiền giả có trị giá tương ứng từ 50.000.000 đồng trở lên, thì bị phạt tù từ 10 năm đến 20 năm hoặc tù chung thân."

Ngoài ra, người chuẩn bị phạm tội này cũng có thể bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 01 năm đến 03 năm. Hình phạt bổ sung có thể bao gồm phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng hoặc tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản.

Việc nâng cao cảnh giác không chỉ giúp bảo vệ túi tiền của chính mình mà còn góp phần cùng cơ quan chức năng ngăn chặn các loại tội phạm kinh tế, đảm bảo một mùa Tết an lành và trọn vẹn.