Nhân tài – Động lực phát triển quốc gia trong bối cảnh mới

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng và cuộc Cách mạng công nghiệp đang diễn ra mạnh mẽ, nguồn nhân lực chất lượng cao, đặc biệt là nhân tài, trở thành yếu tố then chốt quyết định sự phát triển nhanh và bền vững của mỗi quốc gia. Nhu cầu về những bộ óc xuất chúng, những chuyên gia hàng đầu trong các ngành, lĩnh vực mũi nhọn ngày càng trở nên cấp thiết. Tuy nhiên, việc thu hút và trọng dụng nhân tài vào khu vực công thời gian qua luôn đối mặt với nhiều thách thức, đặc biệt là những rào cản về cơ chế, chính sách, trong đó lớn nhất là bài toán về chỉ tiêu biên chế.

Nhận thức sâu sắc tầm quan trọng này, Đảng và Nhà nước đã không ngừng hoàn thiện các chủ trương, thể chế nhằm tạo môi trường thuận lợi nhất để phát hiện, bồi dưỡng và sử dụng hiệu quả nguồn lực quý giá này. Một trong những bước đột phá mang tính lịch sử chính là Kết luận 105-KL/TW ngày 15/10/2026 của Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về thu hút và trọng dụng nhân tài trong các ngành, lĩnh vực mũi nhọn, phục vụ đất nước phát triển nhanh, bền vững.

Kết luận 105-KL/TW: Phá vỡ rào cản biên chế để giải phóng nguồn lực tinh hoa

Điểm nhấn đột phá và được mong chờ nhất trong Kết luận 105-KL/TW chính là quan điểm chỉ đạo tại mục 3 Phần III: "Chủ động phát hiện, giới thiệu, tiến cử nhân tài từ nhiều nguồn, cả trong nước và ngoài nước, không phân biệt khu vực công và khu vực tư, không tính vào chỉ tiêu biên chế đối với khu vực công; chú trọng phát hiện qua thực tiễn, sản phẩm."

Đây là sự thay đổi mang tính bản lề, giải phóng các cơ quan nhà nước khỏi tư duy đóng khung về số lượng biên chế hành chính. Từ trước đến nay, việc tinh giản biên chế thường khiến các đơn vị công lập e dè trong việc mở rộng cửa tuyển dụng nhân tài trình độ cao. Quy định mới không chỉ gỡ bỏ nút thắt tâm lý mà còn tạo cơ sở pháp lý vững chắc để các bộ, ngành, địa phương chủ động mời gọi, đặt hàng những cá nhân xuất chúng tham gia trực tiếp vào bộ máy quản lý và nghiên cứu chiến lược.

Đa dạng hóa phương thức huy động và linh hoạt sử dụng

Không bó hẹp ở hình thức tuyển dụng công chức, viên chức truyền thống, Kết luận 105-KL/TW yêu cầu hoàn thiện toàn diện cơ chế điều phối, sử dụng và chia sẻ nguồn lực nhân tài trên phạm vi cả nước. Các hình thức huy động nhân lực được mở rộng tối đa, bao gồm:

• Hợp đồng chuyên gia, tư vấn: Cho phép cơ quan nhà nước trả thù lao thỏa đáng theo giá trị thị trường đối với từng nhiệm vụ đặc biệt mà không bị vướng khung thang bảng lương truyền thống.
• Kiêm nhiệm, biệt phái: Tạo điều kiện để các chuyên gia đầu ngành có thể cùng lúc đóng góp trí tuệ cho nhiều cơ quan, chương trình trọng điểm quốc gia.
• Làm việc theo chương trình, dự án: Thu hút nhân sự tài năng tập trung giải quyết các bài toán chiến lược mang tính thời điểm, giải quyết dứt điểm các điểm nghẽn kinh tế - xã hội.

Các giải pháp này tạo sự đồng bộ, tiếp nối tinh thần của Nghị định 179/2024/NĐ-CP và các quy định mới nhất trong Luật Cán bộ, công chức năm 2025 về chế độ làm việc theo vị trí và hợp đồng thực hiện nhiệm vụ.

Cơ chế cởi mở cho nhân tài khu vực tư và kiều bào ở nước ngoài

Một điểm tiến bộ vượt bậc khác là đối với nhân tài trong khu vực tư nhân, người Việt Nam ở nước ngoài và chuyên gia quốc tế, Kết luận yêu cầu tạo điều kiện tối đa để họ tham gia các nhiệm vụ của đất nước mà không nhất thiết phải thay đổi nơi ở, nơi làm việc hoặc quan hệ công tác. Đây là sự thích ứng hoàn hảo với kỷ nguyên số và xu hướng làm việc linh hoạt toàn cầu.

Song song với sự cởi mở, Kết luận nêu rõ nguyên tắc quản trị nghiêm ngặt: quá trình tham gia phải luôn bảo đảm liêm chính, kiểm soát chặt chẽ xung đột lợi ích, bảo đảm tuyệt đối quốc phòng, an ninh, bảo vệ dữ liệu số, bí mật nhà nước và quyền sở hữu trí tuệ của quốc gia.

Xóa bỏ rào cản thâm niên, trao quyền thực chất đi đôi với trách nhiệm

Việc lựa chọn và trọng dụng nhân tài theo Kết luận 105-KL/TW phải bảo đảm phương châm: đúng người, đúng việc, đúng sở trường, cạnh tranh công khai và minh bạch. Cơ quan nhà nước phải mạnh dạn giao việc xứng tầm và trao thẩm quyền thực chất đi liền với trách nhiệm giải trình.

Các cấp có thẩm quyền được yêu cầu khẩn trương rà soát, dỡ bỏ những rào cản lạc hậu về:

• Tiêu chuẩn, điều kiện, quy trình hành chính rườm rà;
• Độ tuổi, thâm niên công tác cứng nhắc;
• Các quy định khắt khe về quy hoạch, bổ nhiệm theo nấc thang truyền thống.

Đồng thời, Trung ương nhấn mạnh nhiệm vụ hoàn thiện hệ sinh thái nhân tài quốc gia, bảo đảm khả năng liên kết, lưu chuyển thông suốt và chia sẻ nguồn lực nhân tài giữa khu vực công và khu vực tư, biến nguồn chất xám tinh hoa thành động lực phát triển hùng cường cho đất nước.