Trong kỷ nguyên bùng nổ của công nghệ thông tin và trí tuệ nhân tạo, nhân lực số không chỉ là lực lượng nòng cốt thúc đẩy sự phát triển của nền kinh tế số mà còn là chìa khóa then chốt quyết định sự thành bại của quá trình chuyển đổi số quốc gia. Nhằm tạo hành lang pháp lý vững chắc cho việc đào tạo, bồi dưỡng cũng như thu hút nguồn nhân tài chất lượng cao, Luật Chuyển đổi số 2025 đã đưa ra những quy định mang tính đột phá về phát triển nhân lực số, thiết lập các chế độ ưu đãi đặc thù chưa từng có cho lực lượng này.

1. Nhân lực số là gì và vai trò then chốt trong chuyển đổi số

Thuật ngữ "nhân lực số" đã chính thức được pháp lý hóa tại khoản 18 Điều 3 Luật Chuyển đổi số 2025. Theo đó, nhân lực số được xác định là lực lượng lao động trong mọi ngành, lĩnh vực có năng lực số để tham gia hoạt động chuyển đổi số.

Cùng với khái niệm nhân lực số, pháp luật cũng làm rõ năng lực số tại khoản 17 Điều 3 Luật Chuyển đổi số 2025 là tập hợp kiến thức, kỹ năng sử dụng công nghệ số để tham gia an toàn, hiệu quả và có trách nhiệm vào các hoạt động trên môi trường số.

Đặc biệt, căn cứ khoản 7 Điều 4 Luật Chuyển đổi số 2025, đào tạo, bồi dưỡng và phát triển năng lực số, cũng như phổ cập năng lực số cơ bản là một trong những nội dung trọng tâm của hoạt động chuyển đổi số trên phạm vi toàn quốc.

2. Quy định chi tiết về đào tạo và phát triển nguồn nhân lực số

Tại Mục 1 Chương V của Luật Chuyển đổi số 2025, các giải pháp thúc đẩy và quy định cụ thể về đào tạo nguồn nhân lực số đã được cụ thể hóa tại Điều 17 Luật Chuyển đổi số 2025 với các trụ cột quan trọng:

• Đưa năng lực số vào giáo dục quốc dân: Căn cứ khoản 1 Điều 17 Luật Chuyển đổi số 2025, năng lực số trở thành nội dung bắt buộc trong tất cả các chương trình giáo dục, đào tạo thuộc hệ thống giáo dục quốc dân, bao gồm giáo dục phổ thông, giáo dục nghề nghiệp và giáo dục đại học.
• Chuẩn hóa Khung năng lực số: Theo khoản 2 Điều 17 Luật Chuyển đổi số 2025, cơ quan quản lý nhà nước về chuyển đổi số có trách nhiệm ban hành và thường xuyên cập nhật Khung năng lực số chuẩn. Đây là cơ sở cốt lõi cho các cơ sở đào tạo tổ chức giảng dạy, bồi dưỡng, đồng thời làm căn cứ đánh giá, phân tích và quản lý dữ liệu nhân lực số quốc gia.
• Phổ cập kỹ năng số cộng đồng: Nhằm thu hẹp khoảng cách số, khoản 3 Điều 17 Luật Chuyển đổi số 2025 giao trách nhiệm cho các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ và UBND các cấp chủ động tổ chức phổ cập năng lực số cơ bản cho các nhóm đối tượng thuộc phạm vi quản lý.
• Nâng cao trình độ cho đội ngũ công chức, viên chức: Nhằm đáp ứng yêu cầu vận hành Chính phủ số, khoản 4 Điều 17 Luật Chuyển đổi số 2025 yêu cầu các cơ quan trong hệ thống chính trị phải thường xuyên bồi dưỡng kỹ năng số chuyên sâu cho cán bộ, công chức, viên chức.

3. Trách nhiệm của doanh nghiệp và chính sách an sinh lao động

Không chỉ dừng lại ở khu vực công, pháp luật quy định nghĩa vụ và vai trò của doanh nghiệp, tổ chức sử dụng lao động trong việc đồng hành phát triển kỹ năng số cho người lao động. Cụ thể, theo quy định tại khoản 5 Điều 17 Luật Chuyển đổi số 2025, doanh nghiệp có các trách nhiệm pháp lý sau:

• Tổ chức đào tạo, bồi dưỡng, phổ cập năng lực số cơ bản cho toàn thể người lao động tại đơn vị;
• Chủ động tổ chức các lớp đào tạo, hướng dẫn chuyển đổi nghề nghiệp đối với các vị trí chịu tác động của tự động hóa;
• Nâng cao năng lực số phù hợp nhu cầu thực tế của thị trường lao động cho người lao động có nguy cơ mất việc làm hoặc bị thay thế do quá trình chuyển đổi số.

Đồng thời, theo khoản 9 Điều 9 Luật Chuyển đổi số 2025, Nhà nước cam kết thực hiện chính sách hỗ trợ đào tạo, bồi dưỡng, hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp cho lực lượng lao động chịu ảnh hưởng tiêu cực từ làn sóng công nghệ, bảo đảm an sinh xã hội bền vững.

4. Cơ chế đặc thù thu hút chuyên gia và trọng dụng nhân tài số

Để giải quyết bài toán thiếu hụt nhân sự cấp cao, Điều 18 Luật Chuyển đổi số 2025 quy định cơ chế đặc biệt trong thu hút chuyên gia và nhân lực chất lượng cao:

• Cơ quan nhà nước và doanh nghiệp nhà nước được phép chủ động chọn lựa hình thức, thời hạn giao kết hợp đồng và thuê chuyên gia, cộng tác viên công nghệ trong nước cũng như quốc tế theo điểm a khoản 2 Điều 18 Luật Chuyển đổi số 2025;
• Doanh nghiệp nhà nước được thực hiện cơ chế hợp tác, trao đổi và chia sẻ nhân lực công nghệ số với các tổ chức, tập đoàn trong và ngoài nước (điểm b khoản 2 Điều 18 Luật Chuyển đổi số 2025);
• Thực hiện tôn vinh, khen thưởng kịp thời đối với các cá nhân, tập thể có đóng góp xuất sắc trong công cuộc chuyển đổi số quốc gia theo khoản 3 Điều 18 Luật Chuyển đổi số 2025.

5. Chế độ ưu đãi và mức hỗ trợ tài chính đặc thù cho cán bộ chuyên trách

Nhằm giữ chân và động viên lực lượng trực tiếp chiến đấu trên mặt trận công nghệ, Điều 19 Luật Chuyển đổi số 2025 quy định chế độ đãi ngộ đặc thù về tiền lương, phụ cấp, điều kiện làm việc và lộ trình thăng tiến cho các nhóm đối tượng:

• Cán bộ, công chức, viên chức thuộc các đơn vị chuyên trách quản lý nhà nước về chuyển đổi số ở trung ương và địa phương;
• Người làm công tác chuyên trách về chuyển đổi số, an toàn thông tin mạng, an ninh mạng trong các cơ quan thuộc hệ thống chính trị và lực lượng vũ trang;
• Các vị trí Kiến trúc sư trưởng, Tổng công trình sư về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Cụ thể hóa chính sách đãi ngộ tài chính, căn cứ khoản 1 Điều 3 Nghị định 179/2025/NĐ-CP, người làm công tác chuyên trách về chuyển đổi số, an toàn thông tin mạng, an ninh mạng thuộc đối tượng áp dụng được hưởng mức hỗ trợ 5.000.000 đồng/tháng.

Theo khoản 2 Điều 3 Nghị định 179/2025/NĐ-CP, khoản hỗ trợ này được chi trả trực tiếp cùng kỳ lương hàng tháng và không dùng để tính đóng, hưởng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế. Đây là sự ghi nhận xứng đáng nhằm nâng cao thu nhập và động viên tinh thần cống hiến của lực lượng nòng cốt trong sự nghiệp số hóa đất nước.