Chính phủ vừa ban hành Nghị định 78/2023/NĐ-CP, đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong việc quản lý nguồn vốn tín dụng đầu tư của Nhà nước. Thay vì các mức lãi suất cố định cứng nhắc, cơ chế mới hướng tới sự linh hoạt và sát với biến động của thị trường tài chính.

VDB được trao quyền chủ động quyết định lãi suất

Điểm đáng chú ý nhất tại Nghị định 78/2023/NĐ-CP chính là việc trao quyền cho Ngân hàng Phát triển Việt Nam (VDB) tự quyết định mức lãi suất cho vay. Tuy nhiên, quyền tự quyết này không phải là vô hạn mà phải tuân thủ các nguyên tắc nghiêm ngặt nhằm bảo đảm an toàn vốn.

Cụ thể, mức lãi suất phải đảm bảo đủ bù đắp các chi phí bao gồm: chi phí huy động vốn, chi phí hoạt động bộ máy và chi phí trích lập dự phòng rủi ro. Quy định này áp dụng cho các hợp đồng tín dụng được ký kết kể từ ngày 22/12/2023. Điều này giúp VDB chủ động hơn trong việc cân đối nguồn lực tài chính, tránh tình trạng thua lỗ do chênh lệch lãi suất.

Nguyên tắc "85% lãi suất thương mại" - Rào cản hay sự linh hoạt?

Để đảm bảo tính cạnh tranh và không làm méo mó thị trường, Chính phủ quy định mức lãi suất cho vay tín dụng đầu tư của Nhà nước không được thấp hơn 85% lãi suất cho vay bình quân của các ngân hàng thương mại trong nước cùng thời kỳ. Đặc biệt, Ngân sách Nhà nước sẽ không thực hiện cấp bù lãi suất và phí quản lý đối với các khoản nợ vay này.

Quy định này buộc các chủ đầu tư phải tính toán kỹ lưỡng hiệu quả kinh tế của dự án, thay vì trông chờ vào nguồn vốn giá rẻ có sự bao cấp từ Nhà nước. Đây là bước đi cần thiết để minh bạch hóa hoạt động tín dụng chính sách.

Quy trình phối hợp liên ngành chặt chẽ

Việc xác định con số "lãi suất bình quân của các ngân hàng thương mại" được thực hiện thông qua một quy trình phối hợp giữa Ngân hàng Nhà nước, Bộ Tài chính và VDB:

• Trước ngày 25/01 hằng năm: Ngân hàng Nhà nước cung cấp số liệu lãi suất bình quân cho Bộ Tài chính.
• Trong vòng 03 ngày làm việc: Bộ Tài chính chuyển thông tin này cho VDB.
• Chậm nhất 03 ngày sau đó: VDB phải ban hành quyết định về mức lãi suất áp dụng.

Trong trường hợp thị trường có biến động lớn, quy trình này có thể được thực hiện đột xuất để đảm bảo lãi suất luôn bám sát thực tế.

Lãi suất quá hạn và điều khoản chuyển tiếp

Đối với những khoản nợ không may bị chuyển quá hạn, Nghị định 78/2023/NĐ-CP cũng quy định rõ: lãi suất quá hạn sẽ do VDB quyết định nhưng tối đa không quá 150% lãi suất cho vay trong hạn. Mức lãi suất mới này sẽ áp dụng cho toàn bộ dư nợ trong hạn và các khoản giải ngân mới của các hợp đồng ký kết từ ngày Nghị định có hiệu lực.

Việc ban hành Nghị định 78/2023/NĐ-CP (có hiệu lực từ ngày 22/12/2023) không chỉ giúp tháo gỡ khó khăn cho VDB mà còn tạo ra một môi trường vay vốn minh bạch, công bằng cho các doanh nghiệp thực hiện các dự án đầu tư quan trọng của quốc gia.