Trong bối cảnh ngành y tế đang nỗ lực giải quyết tình trạng thiếu thuốc và vật tư, hình thức đàm phán giá nổi lên như một giải pháp then chốt. Không chỉ là một phương thức lựa chọn nhà thầu thông thường, đây còn là công cụ đặc thù để Nhà nước có được mức giá hợp lý nhất đối với các loại thuốc biệt dược, sinh phẩm mà thị trường không có sự cạnh tranh rộng rãi.

Đàm phán giá là gì và vị thế trong Luật Đấu thầu 2023

Theo quy định tại Điều 20 Luật Đấu thầu 2023, hệ thống pháp luật Việt Nam hiện nay công nhận 08 hình thức lựa chọn nhà thầu. Trong đó, đàm phán giá là một hình thức đặc biệt, song hành cùng các phương thức quen thuộc như đấu thầu rộng rãi hay chỉ định thầu.

Về bản chất, đây là quá trình cơ quan có thẩm quyền trực tiếp thảo luận với nhà sản xuất hoặc nhà cung cấp để thống nhất về giá và các điều kiện cung ứng, thay vì để các nhà thầu tự chào giá cạnh tranh trực tiếp với nhau trên một mặt bằng chung.

Những trường hợp "vàng" được áp dụng đàm phán giá

Không phải gói thầu nào cũng có thể mang ra đàm phán. Điều 28 Luật Đấu thầu 2023 đã khoanh vùng rất rõ ràng các đối tượng áp dụng, đặc biệt ưu tiên cho lĩnh vực y tế:

• Trường hợp 1: Mua thuốc biệt dược gốc, sinh phẩm tham chiếu. Đây là những loại thuốc độc quyền hoặc có bằng sáng chế, chưa có thuốc generic thay thế tương đương.
• Trường hợp 2: Mua thuốc, thiết bị y tế, vật tư xét nghiệm mà trên thị trường chỉ có 01 hoặc 02 hãng sản xuất.

Quy định này được xem là "lối mở" cực kỳ quan trọng. Trước đây, việc mua sắm các loại vật tư y tế đặc thù thường gặp khó khăn do vướng cơ chế đấu thầu rộng rãi (không có đủ nhà thầu tham gia) hoặc chỉ định thầu (áp lực về tính minh bạch và giá). Đàm phán giá giúp bệnh viện tiếp cận trực tiếp nguồn hàng với cơ chế giá được kiểm soát chặt chẽ bởi Bộ Y tế.

Quy trình thực hiện: Chặt chẽ và minh bạch

Dù mang tính chất thảo luận trực tiếp, nhưng quy trình đàm phán giá không hề lỏng lẻo. Thông thường, quy trình này bao gồm các bước từ lập kế hoạch, thẩm định hồ sơ yêu cầu đến việc thành lập Hội đồng đàm phán giá chuyên trách. Kết quả đàm phán sau đó phải được phê duyệt và công khai, làm cơ sở để các cơ sở y tế trên toàn quốc ký kết hợp đồng cung ứng.

Mua sắm tập trung và mối liên hệ với đàm phán giá

Một câu hỏi thường gặp là liệu hàng hóa mua sắm tập trung có được đàm phán giá? Câu trả lời là Có. Căn cứ khoản 3 Điều 53 Luật Đấu thầu 2023, nếu hàng hóa thuộc danh mục mua sắm tập trung nhưng đáp ứng các điều kiện tại Điều 28 (như thuốc hiếm, độc quyền) thì hoàn toàn có thể áp dụng hình thức này để tối ưu hóa quyền lợi cho ngân sách và người bệnh.

Việc hiểu rõ và vận dụng đúng quy định về đàm phán giá không chỉ giúp các đơn vị quản lý thực hiện đúng pháp luật mà còn góp phần quan trọng trong việc đảm bảo an sinh xã hội, giúp người dân sớm tiếp cận được những loại thuốc và công nghệ y tế tiên tiến nhất.

"Đàm phán giá là giải pháp văn minh và hiệu quả để xử lý bài toán độc quyền trong cung ứng y tế, đảm bảo hài hòa lợi ích giữa nhà nước, doanh nghiệp và người bệnh."