Trong cuộc sống hôn nhân, không ít trường hợp người chồng bỏ đi biệt tích nhiều năm, không có bất kỳ liên lạc hay tin tức gì về gia đình. Điều này không chỉ gây ra nỗi đau tinh thần mà còn khiến người vợ rơi vào tình cảnh "tiến thoái lưỡng nan" khi muốn xây dựng cuộc sống mới. Câu hỏi đặt ra là: Pháp luật có cho phép ly hôn đơn phương khi không thể liên lạc được với chồng hay không?

Nỗi lo khi chồng "mất hút" và quyền được giải thoát

Theo quy định tại Điều 51 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, vợ hoặc chồng đều có quyền yêu cầu Tòa án giải quyết việc ly hôn. Tuy nhiên, đối với trường hợp ly hôn đơn phương, Tòa án chỉ giải quyết khi có căn cứ về việc vợ hoặc chồng có hành vi bạo lực gia đình hoặc vi phạm nghiêm trọng quyền, nghĩa vụ của vợ, chồng làm cho hôn nhân lâm vào tình trạng trầm trọng, đời sống chung không thể kéo dài, mục đích của hôn nhân không đạt được.

Khi người chồng bỏ đi và không thể liên lạc được, việc chứng minh các căn cứ trên trở nên khó khăn hơn vì bị đơn không có mặt để đối chất. Tuy nhiên, pháp luật vẫn mở ra một lộ trình rõ ràng để bảo vệ quyền lợi chính đáng của người vợ.

Lộ trình 2 bước: Tuyên bố mất tích trước khi ly hôn

Để có thể ly hôn đơn phương trong trường hợp này, người vợ cần thực hiện theo quy trình hai giai đoạn quan trọng:

Bước 1: Yêu cầu Tòa án tuyên bố chồng mất tích

Đây là điều kiện tiên quyết. Theo Điều 68 Bộ luật Dân sự 2015, một người có thể bị tuyên bố mất tích nếu đáp ứng các điều kiện sau:

• Biệt tích 02 năm liền trở lên;
• Đã áp dụng đầy đủ các biện pháp thông báo, tìm kiếm theo quy định của pháp luật tố tụng dân sự nhưng vẫn không có tin tức xác thực về việc người đó còn sống hay đã chết.

"Khi một người biệt tích 02 năm liền trở lên, mặc dù đã áp dụng đầy đủ các biện pháp thông báo, tìm kiếm theo quy định của pháp luật tố tụng dân sự nhưng vẫn không có tin tức xác thực về việc người đó còn sống hay đã chết thì theo yêu cầu của người có quyền, lợi ích liên quan, Tòa án có thể tuyên bố người đó mất tích."

Bước 2: Thực hiện thủ tục ly hôn đơn phương

Sau khi đã có quyết định của Tòa án tuyên bố người chồng mất tích có hiệu lực pháp luật, người vợ có quyền gửi đơn yêu cầu ly hôn. Tại khoản 2 Điều 56 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 quy định rõ:

"Trong trường hợp vợ hoặc chồng của người bị Tòa án tuyên bố mất tích yêu cầu ly hôn thì Tòa án giải quyết cho ly hôn."

Như vậy, việc tuyên bố mất tích chính là căn cứ pháp lý vững chắc nhất để Tòa án chấp nhận đơn ly hôn đơn phương mà không cần phải hòa giải hay chứng minh thêm các mâu thuẫn khác.

Hồ sơ và thủ tục cần chuẩn bị

Để quá trình giải quyết diễn ra thuận lợi, người vợ cần chuẩn bị bộ hồ sơ đầy đủ bao gồm:

• Đơn khởi kiện về việc ly hôn;
• Bản chính Giấy chứng nhận kết hôn;
• Bản sao có chứng thực CCCD của người vợ;
• Bản sao Giấy khai sinh của các con (nếu có);
• Quyết định của Tòa án tuyên bố người chồng mất tích (bản sao có hiệu lực);
• Các giấy tờ chứng minh về tài sản chung, nợ chung (nếu yêu cầu chia).

Về thẩm quyền giải quyết, theo Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, người vợ nộp hồ sơ tại Tòa án nhân dân cấp huyện nơi người chồng cư trú cuối cùng trước khi biệt tích.

Việc ly hôn khi chồng mất tích là một hành trình pháp lý đòi hỏi sự kiên nhẫn. Tuy nhiên, đây là con đường duy nhất để người phụ nữ tự giải phóng mình khỏi một cuộc hôn nhân chỉ còn tồn tại trên danh nghĩa, từ đó mở ra cơ hội cho một tương lai mới tốt đẹp hơn.