Từ ngày 01/07/2025, khi Luật Bảo hiểm xã hội 2024 chính thức có hiệu lực, một khái niệm hoàn toàn mới là "mức tham chiếu" sẽ chính thức thay thế cho "mức lương cơ sở" trong việc tính toán các chế độ bảo hiểm. Đây là bước ngoặt quan trọng trong lộ trình cải cách tiền lương, ảnh hưởng trực tiếp đến túi tiền của hàng triệu người lao động.

1. Mức tham chiếu đóng BHXH là gì và tại sao phải thay đổi?

Theo quy định tại Điều 7 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, mức tham chiếu là mức tiền được Chính phủ quyết định dùng để tính mức đóng, mức hưởng một số chế độ bảo hiểm xã hội (BHXH).

Việc chuyển đổi này xuất phát từ lộ trình cải cách tiền lương theo Nghị quyết 27-NQ/TW. Khi lương cơ sở bị bãi bỏ để thay thế bằng các bảng lương mới theo vị trí việc làm, hệ thống BHXH cần một thước đo ổn định và linh hoạt hơn. Mức tham chiếu ra đời để đảm bảo rằng các chế độ an sinh xã hội không bị gián đoạn và luôn phù hợp với tình hình kinh tế - xã hội thực tế.

2. Cách xác định mức tham chiếu từ năm 2025

Nhiều người lo lắng liệu mức tham chiếu có thấp hơn lương cơ sở hiện tại hay không? Câu trả lời nằm ở nguyên tắc điều chỉnh được quy định rõ ràng:

• Nguyên tắc điều chỉnh: Mức tham chiếu được tính toán dựa trên chỉ số giá tiêu dùng (CPI), tăng trưởng kinh tế và khả năng cân đối của ngân sách Nhà nước cũng như quỹ BHXH.
• Giai đoạn chuyển tiếp: Theo quy định tại khoản 13 Điều 141 của Luật này, nếu lương cơ sở chưa bị bãi bỏ thì mức tham chiếu chính bằng mức lương cơ sở. Khi lương cơ sở chính thức bị bãi bỏ, mức tham chiếu không được thấp hơn mức lương cơ sở tại thời điểm đó.

Hiện nay, theo Nghị định 73/2024/NĐ-CP, mức lương cơ sở đang là 2,34 triệu đồng/tháng. Do đó, mức tham chiếu tạm thời cũng sẽ xoay quanh con số này cho đến khi có những điều chỉnh mới từ Chính phủ.

3. Tác động của mức tham chiếu đến mức đóng và hưởng BHXH

Mức tham chiếu đóng vai trò là "kim chỉ nam" cho hầu hết các phép tính trong hệ thống bảo hiểm:

3.1. Căn cứ đóng bảo hiểm

Đối với BHXH bắt buộc, tiền lương làm căn cứ đóng thấp nhất sẽ bằng mức tham chiếu và cao nhất không quá 20 lần mức tham chiếu. Điều này giúp duy trì sự công bằng và bền vững cho quỹ bảo hiểm.

3.2. Mức hưởng các chế độ ngắn hạn và dài hạn

Hàng loạt các khoản trợ cấp sẽ được tính theo tỷ lệ phần trăm của mức tham chiếu, ví dụ:

• Trợ cấp thai sản: Trợ cấp một lần khi sinh con bằng 02 lần mức tham chiếu cho mỗi con.
• Dưỡng sức, phục hồi sức khỏe: Mức hưởng mỗi ngày bằng 30% mức tham chiếu.
• Trợ cấp mai táng: Bằng 10 lần mức tham chiếu.
• Lương hưu thấp nhất: Đối với những người đủ điều kiện, mức lương hưu hằng tháng thấp nhất sẽ bằng mức tham chiếu.

Mức tham chiếu không chỉ là một con số kỹ thuật, nó là cam kết của Nhà nước trong việc bảo đảm giá trị thực tế của các khoản trợ cấp an sinh trước biến động của thị trường.

Lời khuyên cho người lao động

Việc áp dụng mức tham chiếu từ 01/07/2025 là một bước tiến văn minh. Người lao động nên chủ động theo dõi các thông báo từ cơ quan BHXH và cập nhật các quy định tại Luật Bảo hiểm xã hội 2024 để tự tính toán và kiểm tra quyền lợi của mình, đảm bảo sự an tâm tối đa cho tương lai.