Tháng 11/2026 ghi nhận hàng loạt điểm mới đáng chú ý trong lĩnh vực tài chính công, đặc biệt liên quan đến mức thu, chế độ miễn giảm phí khai thác Cơ sở dữ liệu tổng hợp quốc gia, cũng như các điều chỉnh về lệ phí khoáng sản, tài nguyên nước và tên miền Internet. Các chính sách này không chỉ tác động trực tiếp đến chi phí hoạt động của doanh nghiệp mà còn mở ra nhiều ưu đãi thiết thực cho công dân và các đối tượng chính sách xã hội theo quy định của Luật Phí và lệ phí 2015.

Khởi động thu phí khai thác dữ liệu từ Cơ sở dữ liệu tổng hợp quốc gia

Nhằm đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số quốc gia và chuẩn hóa việc chia sẻ, sử dụng dữ liệu số, Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư 156/2026/TT-BTC quy định về mức thu, giảm, chế độ thu, nộp phí khai thác và sử dụng thông tin trong Cơ sở dữ liệu tổng hợp quốc gia. Quy định này chính thức đi vào cuộc sống từ ngày 01/11/2026.

Căn cứ theo quy định tại Điều 3 Thông tư 156/2026/TT-BTC, lộ trình thu phí khai thác và sử dụng thông tin trong Cơ sở dữ liệu tổng hợp quốc gia được phân kỳ cụ thể thành hai giai đoạn rõ rệt:

• Giai đoạn ưu đãi từ 01/11/2026 đến hết ngày 31/12/2028: Mức thu phí áp dụng ở mức hỗ trợ là 300 đồng/trường dữ liệu.
• Giai đoạn từ ngày 01/01/2029 trở đi: Mức thu phí điều chỉnh về mức chuẩn là 600 đồng/trường dữ liệu.

Chính sách phân kỳ này giúp các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp có khoảng thời gian thích ứng, đồng thời tối ưu hóa chi phí khi chủ động kết nối, khai thác dữ liệu hành chính quốc gia.

Ai được giảm 50% phí khai thác dữ liệu quốc gia?

Bên cạnh việc thiết lập khung mức thu phí, Điều 4 Thông tư 156/2026/TT-BTC thể hiện sâu sắc tính nhân văn khi quy định giảm 50% mức thu phí cho 06 nhóm đối tượng đặc thù trong xã hội bao gồm:

1. Trẻ em theo quy định hiện hành của pháp luật về trẻ em;
2. Cá nhân thuộc hộ nghèo theo chuẩn nghèo đa chiều quốc gia;
3. Người cao tuổi từ đủ 60 tuổi trở lên theo quy định pháp luật về người cao tuổi;
4. Người khuyết tật có xác nhận của cơ quan thẩm quyền;
5. Người có công với cách mạng và thân nhân người có công theo quy định ưu đãi người có công;
6. Đồng bào dân tộc thiểu số đang cư trú tại các xã có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn.

Cần lưu ý thêm, đối với trường hợp một cá nhân đồng thời thuộc nhiều nhóm đối tượng nêu trên, pháp luật quy định chỉ áp dụng mức giảm 50% một lần duy nhất, tuyệt đối không áp dụng hình thức cộng dồn mức giảm.

Điều chỉnh mức thu phí tài nguyên, khoáng sản và Internet từ ngày 23/11/2026

Bắt đầu từ ngày 23/11/2026, Thông tư 149/2026/TT-BTC sẽ chính thức có hiệu lực thi hành, đem đến những bước điều chỉnh toàn diện đối với các khoản phí, lệ phí trong các ngành kinh tế mũi nhọn như khai thác khoáng sản, đo đạc bản đồ, tài nguyên nước và hạ tầng Internet quốc gia.

1. Khung phí thẩm định đánh giá trữ lượng khoáng sản mới

Mức thu phí thẩm định đánh giá trữ lượng khoáng sản cũng như lệ phí cấp phép hoạt động khoáng sản được thiết kế chi tiết căn cứ theo loại hình giấy phép và công suất khai thác thực tế của mỏ. Khung mức phí dao động từ 1.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng tùy theo quy mô và tính chất phức tạp của từng dự án khai thác.

2. Miễn lệ phí tên miền quốc gia .vn mở đường cho thanh niên khởi nghiệp

Một điểm sáng mang tính chiến lược trong Thông tư 149/2026/TT-BTC là chính sách miễn lệ phí đăng ký và phí duy trì sử dụng tên miền quốc gia ".vn" dành riêng cho hai nhóm đối tượng từ ngày 01/01/2027 đến hết ngày 31/12/2030:

• Công dân Việt Nam có độ tuổi từ đủ 18 đến 23 tuổi đăng ký tên miền cá nhân;
• Các doanh nghiệp mới thành lập chưa sở hữu tên miền quốc gia ".vn".

3. Phí khai thác, sử dụng tài nguyên nước được chuẩn hóa

Đối với hoạt động thăm dò, khai thác tài nguyên nước, các tổ chức và cá nhân khi đề nghị cấp mới, gia hạn hoặc điều chỉnh giấy phép thăm dò, khai thác sẽ áp dụng bảng giá phí thẩm định mới. Mức thu phí dao động trong khoảng từ 14.700.000 đồng đến 57.700.000 đồng tùy theo mục đích, lưu lượng và công suất khai thác nguồn nước.

Việc nắm vững các thay đổi pháp lý về phí và lệ phí kể trên sẽ giúp các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp chủ động trong kế hoạch tài chính, vận hành đúng quy định pháp luật và tối ưu hóa tối đa các chính sách miễn giảm hợp pháp.