Trong hệ thống cơ quan dân cử ở địa phương, mối quan hệ phối hợp và sự lãnh đạo toàn diện của tổ chức Đảng đối với Hội đồng nhân dân (HĐND) giữ vai trò then chốt, quyết định trực tiếp đến chất lượng ban hành các nghị quyết phát triển kinh tế - xã hội. Nhằm chuẩn hóa quy trình công tác, siết chặt kỷ luật kỷ cương và nâng cao năng lực lãnh đạo, Ban Bí thư Trung ương Đảng đã ban hành Quy định 223-QĐ/TW về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, mối quan hệ công tác và ban hành kèm theo Quy chế làm việc mẫu của đảng ủy HĐND tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương.

Tần suất sinh hoạt định kỳ: Ban Thường vụ phải họp ít nhất 01 lần mỗi tháng

Một trong những điểm nhấn đáng chú ý nhất tại Phụ lục II ban hành kèm theo Quy định 223-QĐ/TW chính là quy định rất chặt chẽ về chế độ hội nghị. Theo khoản 1 Điều 15 Phụ lục II này, cơ chế sinh hoạt và hội họp của tổ chức đảng cơ quan quyền lực nhà nước cấp tỉnh được phân định rõ ràng giữa cấp ủy và ban thường vụ:

• Đối với Ban Thường vụ đảng ủy HĐND cấp tỉnh: Bắt buộc phải duy trì họp thường lệ ít nhất mỗi tháng một lần. Việc sinh hoạt định kỳ hằng tháng giúp Ban Thường vụ kịp thời nắm bắt, cho ý kiến chỉ đạo đối với các vấn đề phát sinh giữa hai kỳ họp của Thường trực HĐND cũng như rà soát tiến độ triển khai các công việc trọng tâm.
• Đối với tập thể Đảng ủy HĐND cấp tỉnh: Tổ chức họp định kỳ 3 tháng một lần (mỗi quý một lần) và tổ chức họp đột xuất khi phát sinh nhiệm vụ cấp bách hoặc có chỉ đạo khẩn từ cấp ủy cấp trên.

Quy định tần suất cụ thể này đã chấm dứt tình trạng sinh hoạt hình thức, cách quãng hoặc chậm trễ trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo nhiệm vụ chính trị của cơ quan dân cử địa phương theo tinh thần tổ chức bộ máy quy định tại Luật tổ chức chính quyền địa phương 2015.

Điều kiện về túc số thành viên và giá trị pháp lý của quyết sách

Để bảo đảm nguyên tắc tập trung dân chủ - nguyên tắc cốt lõi trong tổ chức và hoạt động của Đảng Cộng sản Việt Nam, khoản 2 Điều 15 Phụ lục II Quy chế làm việc mẫu xác định rõ điều kiện hợp lệ của phiên họp. Theo đó, bất kỳ hội nghị nào của Đảng ủy hay Ban Thường vụ đảng ủy HĐND cấp tỉnh đều phải đáp ứng đủ:

1. Về tỷ lệ tham dự: Phải có ít nhất 2/3 tổng số thành viên tham dự mới đủ điều kiện tiến hành. Quy định ngưỡng tối thiểu 2/3 ngăn chặn triệt để tình trạng hội nghị tiến hành khi thiếu vắng nhiều thành viên chủ chốt, bảo đảm tính đại diện và trí tuệ tập thể cao nhất.
2. Về tính pháp lý của nội dung hội nghị: Mọi diễn biến, ý kiến thảo luận và biểu quyết trong phiên họp phải được ghi chép trung thực vào biên bản hội nghị. Kết thúc hội nghị, cấp ủy phải ban hành kết luận hoặc nghị quyết chính thức để phân công, giao nhiệm vụ và làm căn cứ pháp lý triển khai thống nhất trong toàn đảng bộ HĐND tỉnh, thành phố.

Quy định gửi tài liệu: Khắc phục triệt để tình trạng 'nghiên cứu tại chỗ'

Một bất cập tồn tại khá phổ biến trước đây là tài liệu chỉ được phát ngay tại bàn hội nghị khiến các đại biểu, ủy viên không đủ thời gian thẩm định, góp ý sâu. Khoản 3 Điều 15 Phụ lục II ban hành kèm theo Quy định 223-QĐ/TW đã đặt ra chuẩn mực thời gian nghiêm ngặt:

• Toàn bộ hồ sơ, tài liệu, tờ trình và dự thảo kết luận phục vụ cuộc họp phải được gửi đến các đồng chí thành viên trước kỳ họp từ 3 đến 5 ngày làm việc.
• Ngoại lệ duy nhất chỉ áp dụng đối với các phiên họp đột xuất, giải quyết nhiệm vụ đột xuất cấp bách do Thường trực cấp ủy hoặc cơ quan có thẩm quyền chỉ đạo.

Quy định thời gian gửi tài liệu trước 3 đến 5 ngày làm việc tạo điều kiện cho từng ủy viên ban thường vụ, đảng ủy viên nghiên cứu thấu đáo hồ sơ, đối chiếu chính sách thực tiễn, từ đó nâng cao chất lượng phản biện, thảo luận và đưa ra những quyết sách chuẩn xác, khả thi.

Ý nghĩa thực tiễn đối với tổ chức bộ máy và hoạt động dân cử

Việc định lượng hóa rõ ràng từ số lần họp, tỷ lệ thành viên tham gia, thời gian gửi tài liệu cho đến hình thức văn bản hóa kết luận tại Quy định 223-QĐ/TW tạo nên bước chuyển biến tích cực trong sinh hoạt đảng của cơ quan dân cử. Đây là căn cứ quan trọng giúp đảng bộ các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương hoàn thiện quy chế làm việc nội bộ, phân công rõ người, rõ việc, đồng thời phát huy tối đa vai trò tiền phong, gương mẫu của từng đại biểu HĐND là đảng viên.