Nhằm thiết thực triển khai các hoạt động chăm lo sức khỏe toàn diện trong Tháng hành động vì người cao tuổi Việt Nam năm 2026, Bộ Y tế đã ban hành Công văn 7419/BYT-KCB chỉ đạo các địa phương trên toàn quốc đồng loạt đẩy mạnh chương trình “Mắt sáng cho người cao tuổi”. Đây là một chủ trương nhân văn sâu sắc, tạo hành lang thuận lợi để hàng triệu người cao tuổi, đặc biệt là người có hoàn cảnh khó khăn, được tiếp cận các dịch vụ nhãn khoa chất lượng cao hoàn toàn miễn phí hoặc với mức hỗ trợ tối đa.

Trọng tâm chương trình "Mắt sáng cho người cao tuổi" theo chỉ đạo mới của Bộ Y tế

Suy giảm thị lực ở người lớn tuổi không chỉ làm suy giảm chất lượng cuộc sống mà còn gia tăng đáng kể nguy cơ té ngã, trầm cảm và làm mất đi sự tự chủ trong sinh hoạt thường nhật. Thấu hiểu những rào cản đó, tại Mục 3 Công văn 7419/BYT-KCB, Bộ Y tế yêu cầu Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương khẩn trương chỉ đạo Sở Y tế chủ trì, phối hợp chặt chẽ với Hội Người cao tuổi, các bệnh viện chuyên khoa mắt cùng toàn bộ hệ thống khám, chữa bệnh trên địa bàn chủ động triển khai kế hoạch thăm khám sát sườn.

Theo đó, nhiệm vụ trọng tâm không chỉ dừng lại ở việc tổ chức các buổi khám tập trung mà phải tiến hành sàng lọc chuyên sâu, phát hiện từ sớm các bệnh lý về mắt thường gặp ở lứa tuổi xế chiều như:

• Đục thủy tinh thể (cườm khô): Căn bệnh phổ biến hàng đầu gây mù lòa có thể hồi phục nếu được phẫu thuật kịp thời thay thủy tinh thể nhân tạo.
• Glôcôm (cườm nước): Kẻ đánh cắp thị giác thầm lặng cần được đo nhãn áp và tầm soát đáy mắt định kỳ.
• Bệnh võng mạc đái tháo đường: Biến chứng nguy hiểm ở những người cao tuổi mắc đái tháo đường kéo dài.
• Thoái hóa hoàng điểm tuổi già (AMD): Gây mất thị lực trung tâm và suy giảm khả năng nhận diện hình ảnh, màu sắc.
• Các tật khúc xạ và nguyên nhân suy giảm thị lực tuổi già có thể phòng ngừa hoặc phục hồi qua kính thuốc và can thiệp y khoa.

Bác sĩ chuyên khoa mắt thăm khám, sàng lọc bệnh lý đáy mắt cho người cao tuổi tại cộng đồng (ảnh minh họa)

Người cao tuổi có hoàn cảnh khó khăn được hỗ trợ phẫu thuật và điều trị như thế nào?

Một điểm nhấn đặc biệt mang ý nghĩa an sinh xã hội to lớn tại Công văn 7419/BYT-KCB là yêu cầu các địa phương phải đặc biệt quan tâm, hỗ trợ người cao tuổi thuộc diện hộ nghèo, cận nghèo, người neo đơn không nơi nương tựa hoặc đối tượng bảo trợ xã hội được tiếp cận nhanh chóng với các can thiệp chuyên sâu, nhất là phẫu thuật đục thủy tinh thể và phục hồi chức năng thị giác khi có chỉ định y khoa.

Chính sách này hoàn toàn đồng bộ với các quyền được chăm sóc sức khỏe của công dân quy định tại Luật người cao tuổi năm 2009, bảo đảm người cao tuổi luôn được ưu tiên khám bệnh, chữa bệnh và hỗ trợ chi phí khi gặp khó khăn về tài chính.

Để bảo đảm nguồn lực thực hiện, Bộ Y tế yêu cầu các địa phương linh hoạt huy động và lồng ghép nhiều nguồn lực hợp pháp:

1. Khai thác hiệu quả Quỹ Bảo hiểm y tế đối với các danh mục khám, thuốc men và phẫu thuật theo quyền lợi quy định.
2. Vận động sự chung tay đóng góp của các tổ chức, doanh nghiệp, nhà hảo tâm và nguồn quỹ xã hội hóa để bù đắp các chi phí ngoài danh mục BHYT (như tiền thủy tinh thể chất lượng cao, công chăm sóc hậu phẫu, phương tiện đưa đón).
3. Huy động đội ngũ y bác sĩ tình nguyện từ các bệnh viện mắt tuyến tỉnh, tuyến Trung ương trực tiếp về cơ sở hỗ trợ mổ mắt lưu động hoặc tiếp nhận chuyển giao kỹ thuật.

Siết chặt điều kiện an toàn phẫu thuật và quy trình chuyên môn y tế

Bên cạnh việc thúc đẩy số lượng ca khám và điều trị, Bộ Y tế đưa ra cảnh báo nghiêm khắc về quy chuẩn an toàn cho người bệnh. Mọi hoạt động phẫu thuật đục thủy tinh thể (như kỹ thuật Phaco tiên tiến) hay thủ thuật can thiệp về mắt phải tuyệt đối tuân thủ các quy định nghiêm ngặt của Luật khám bệnh, chữa bệnh 2023.

Cụ thể, việc thực hiện can thiệp nhãn khoa phải đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn bắt buộc sau:

• Chỉ được tiến hành tại các cơ sở khám chữa bệnh có giấy phép hoạt động hợp pháp, phòng mổ vô khuẩn đạt tiêu chuẩn kỹ thuật quốc gia.
• Bác sĩ trực tiếp phẫu thuật phải có giấy phép hành nghề chuyên khoa mắt và có chứng chỉ thực hiện kỹ thuật can thiệp tương ứng.
• Phải khám tiền phẫu toàn diện (đo huyết áp, kiểm tra đường huyết, chức năng tim mạch) để loại trừ rủi ro tai biến nguy hiểm trong và sau phẫu thuật đối với người cao tuổi có bệnh nền.
• Thiết lập quy trình theo dõi hậu phẫu, quản lý biến chứng nhiễm trùng và bảo đảm cấp cứu kịp thời nếu xảy ra sự cố y khoa.

Duy trì thường xuyên, biến tháng hành động thành hoạt động liên tục

Bộ Y tế nhấn mạnh, chương trình chăm sóc mắt và sức khỏe người cao tuổi không chỉ là phong trào bề nổi trong Tháng hành động vì người cao tuổi Việt Nam năm 2026, mà phải được lồng ghép bền vững vào kế hoạch y tế thường niên của từng địa phương.

Người cao tuổi tại các thôn bản, tổ dân phố cần được lập sổ theo dõi sức khỏe định kỳ tại trạm y tế xã, phường, đồng thời được cán bộ y tế cơ sở tận tình hướng dẫn kiến thức dinh dưỡng cho mắt, thói quen sinh hoạt khoa học, không tự ý mua thuốc nhỏ mắt có chứa corticoid gây tăng nhãn áp, và chủ động đi khám chuyên khoa ngay khi thấy mắt mờ nhòe bất thường.