Tình trạng lạm thu học đường cùng vấn nạn dạy thêm, học thêm biến tướng dưới nhiều hình thức tinh vi từ lâu đã trở thành nỗi bức xúc dai dẳng của phụ huynh và dư luận xã hội. Nhằm chấn chỉnh kỷ cương học đường và nâng cao tính tiên phong, gương mẫu của người làm công tác giáo dục là đảng viên, Trung ương đã ban hành các quy định siết chặt kỷ luật kỷ cương của Đảng trong lĩnh vực giáo dục.

Đáng chú ý, tại Quy định 212-QĐ/TW, Điều 44 đã dành một điều khoản riêng biệt để quy định rõ ràng, chi tiết về các hành vi vi phạm và hình thức kỷ luật đối với đảng viên hoạt động trong lĩnh vực giáo dục. Trong đó, hành vi ép buộc học sinh học thêm để thu tiền hoặc lợi dụng danh nghĩa tài trợ để ép đóng góp tiền, tài sản có thể khiến đảng viên đối diện mức kỷ luật rất nặng: cảnh cáo hoặc cách chức nếu có chức vụ.

Từ khoảng trống pháp lý đến điều khoản riêng biệt về vi phạm giáo dục

Nhìn lại hệ thống quy định kỷ luật đảng trước đây, theo Điều 23 Quy định 69-QĐ/TW năm 2022 của Ban Chấp hành Trung ương, các chế tài xử lý chỉ mới dừng lại ở mức quy định chung về vi phạm trong lĩnh vực giáo dục, y tế, văn hóa - xã hội của tổ chức đảng, mà chưa thiết kế một điều khoản riêng biệt điều chỉnh toàn diện các hành vi sai phạm của từng cá nhân đảng viên trong môi trường giáo dục đào tạo.

Thực tế này dẫn đến việc xử lý kỷ luật đảng viên là cán bộ quản lý giáo dục, giáo viên vi phạm chuyên môn, đạo đức nhà giáo hay vi phạm về dạy thêm, học thêm đôi khi phải áp dụng gián tiếp qua các điều khoản chung khác. Ngay cả khi Quy định 264-QĐ/TW năm 2025 sửa đổi một số điều của Quy định 69-QĐ/TW được ban hành, nội dung về vi phạm của cá nhân đảng viên trong giáo dục vẫn chưa được bổ sung một cách độc lập.

Chính vì vậy, sự ra đời của Điều 44 tại Quy định 212-QĐ/TW đã lấp đầy khoảng trống pháp lý then chốt này, đồng thời tạo cơ chế thanh lọc nghiêm minh đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý mang huy hiệu Đảng.

Ép học sinh học thêm, lạm thu tài trợ: Khiển trách, cảnh cáo hay cách chức?

Căn cứ quy định tại Điều 44 Quy định 212-QĐ/TW, các mức độ kỷ luật đối với đảng viên vi phạm trong lĩnh vực giáo dục được phân cấp rất chặt chẽ tùy theo tính chất, mức độ hậu quả của hành vi:

1. Hình thức kỷ luật Khiển trách (Khoản 1 Điều 44)

Hình thức khiển trách được áp dụng khi đảng viên vi phạm một trong các trường hợp sau gây hậu quả ít nghiêm trọng:

• Vi phạm quy chế chuyên môn, quy định giảng dạy và chuẩn mực của ngành Giáo dục;
• Lợi dụng chính sách giáo dục, hoạt động giáo dục vì mục đích vụ lợi cá nhân;
• Thiếu tinh thần trách nhiệm trong khâu thẩm định, thẩm tra, phê duyệt sách giáo khoa;
• Thiếu trách nhiệm trong việc thẩm định, phê duyệt điều kiện cấp phép hoạt động giáo dục;
• Thiếu trách nhiệm khi thẩm định, thẩm tra, phê duyệt việc thành lập hoặc cho phép thành lập các cơ sở giáo dục.

2. Hình thức kỷ luật Cảnh cáo hoặc Cách chức nếu có chức vụ (Khoản 2 Điều 44)

Đặc biệt, tại điểm c khoản 2 Điều 44 quy định mức xử lý kỷ luật cực kỳ nghiêm khắc đối với các hành vi trục lợi từ người học và phụ huynh. Đảng viên sẽ bị kỷ luật bằng hình thức cảnh cáo hoặc cách chức (nếu giữ chức vụ trong Đảng, chính quyền, đơn vị) nếu thực hiện một trong các hành vi:

• Ép buộc học sinh học thêm để thu tiền: Dù trực tiếp hay gián tiếp dùng quyền hạn, việc phân bổ điểm số, áp lực lớp học để buộc học sinh phải đăng ký học thêm dưới bất kỳ hình thức nào;
• Lợi dụng việc tài trợ, ủng hộ giáo dục để ép buộc đóng góp: Biến tướng các khoản thu xã hội hóa, quỹ ban đại diện cha mẹ học sinh, hay các khoản tài trợ tự nguyện thành việc áp đặt mức thu, ép phụ huynh phải nộp tiền hoặc hiện vật;
• Lợi dụng các hoạt động giáo dục nhằm xuyên tạc chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước;
• Dụ dỗ, lôi kéo học sinh, sinh viên, người học tham gia vào các tệ nạn xã hội hoặc hành vi vi phạm pháp luật;
• Xuyên tạc nội dung chương trình giáo dục, giảng dạy sai lệch tri thức khoa học và lịch sử;
• Gian lận trong quá trình học tập, kiểm tra, thi cử, cấp văn bằng chứng chỉ và công tác tuyển sinh đầu cấp hoặc tuyển sinh đại học.

3. Hình thức kỷ luật Khai trừ ra khỏi Đảng (Khoản 3 Điều 44)

Ở mức độ cao nhất, đảng viên sẽ nhận án kỷ luật Khai trừ nếu lợi dụng hoạt động giáo dục để thực hiện một trong các hành vi nguy hiểm:

• Chống phá Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam;
• Phá hoại khối đại đoàn kết toàn dân tộc;
• Kích động bạo lực, bạo lực học đường, tuyên truyền chiến tranh xâm lược;
• Hủy hoại thuần phong mỹ tục, truyền bá mê tín dị đoan, hủ tục lạc hậu trong môi trường học đường.

Sự đồng bộ giữa kỷ luật Đảng và pháp luật về giáo dục

Quy định kỷ luật nghiêm khắc nêu trên hoàn toàn tương thích và đồng bộ với các nguyên tắc cốt lõi được quy định tại Luật Giáo dục 2019 (được hợp nhất tại Văn bản hợp nhất 72/VBHN-VPQH năm 2026). Theo đó, pháp luật nghiêm cấm hành vi ép buộc học sinh học thêm để thu tiền, nghiêm cấm lợi dụng hoạt động giáo dục để vụ lợi hay thu các khoản tiền trái quy định.

Việc Bộ Chính trị và Trung ương cụ thể hóa hành vi này vào quy định kỷ luật đảng viên cho thấy quyết tâm chính trị mạnh mẽ: Người thầy, người cô khi đã đứng trong hàng ngũ của Đảng không chỉ thực hiện nghĩa vụ chuyên môn theo luật định, mà còn phải chịu sự giám sát khắt khe về đạo đức công vụ và danh dự người đảng viên. Nếu cán bộ quản lý (hiệu trưởng, phó hiệu trưởng, tổ trưởng chuyên môn) hoặc giáo viên là đảng viên mà vi phạm, không những bị xử lý vi phạm hành chính, bồi thường, mà chức vụ lãnh đạo, quản lý trong tổ chức Đảng và bộ máy nhà nước cũng sẽ bị cách chức ngay lập tức.

Để đảm bảo môi trường giáo dục lành mạnh, các tổ chức cơ sở đảng tại các trường học, cơ sở đào tạo cần thường xuyên quán triệt Điều 44 Quy định 212-QĐ/TW, đồng thời phát huy vai trò giám sát của phụ huynh, học sinh và dư luận xã hội, kiên quyết xử lý không có vùng cấm đối với các hành vi tiêu cực học đường.