Cuộc điều tra thí điểm chi tiêu người lao động vừa được ban hành phương án thực hiện theo Quyết định 629/QĐ-CTK ngày 24/08/2026. Đây được xem là bước đi mang tính đột phá nhằm xây dựng nguồn số liệu thực tế, khoa học phục vụ cho việc nghiên cứu mức sống tối thiểu, từ đó làm cơ sở pháp lý vững chắc để đề xuất các chuẩn chính sách xã hội và điều chỉnh mức lương tối thiểu vùng của người lao động trong giai đoạn tới.

Bước đi chiến lược từ Đề án xây dựng mức sống tối thiểu hằng năm

Xác định mức sống tối thiểu của người lao động luôn là một bài toán phức tạp, đòi hỏi sự kết hợp giữa lý luận khoa học và thực tiễn đời sống. Để giải quyết triệt để vấn đề này, ngày 03/03/2026, Phó Thủ tướng Chính phủ đã ký ban hành Quyết định 380/QĐ-TTg phê duyệt Đề án "Xây dựng và công bố mức sống tối thiểu hằng năm làm căn cứ xác định các chuẩn chính sách xã hội".

Theo đó, việc điều tra thí điểm chi tiêu người lao động không phải là một hoạt động đơn lẻ, mà là một nhiệm vụ trọng tâm, mang tính thử nghiệm thuộc Đề án quốc gia này. Mục tiêu tối thượng của Đề án là thiết lập một cơ chế công bố chỉ tiêu mức sống tối thiểu định kỳ hằng năm, giúp các cơ quan quản lý nhà nước có cái nhìn toàn diện, sát sao nhất về bức tranh thu nhập và chi tiêu thực tế của lực lượng lao động trực tiếp sản xuất, kinh doanh.

Cán bộ thống kê thực hiện khảo sát, thu thập thông tin chi tiêu thực tế của người lao động (ảnh minh họa)

Phương án điều tra thí điểm chi tiêu người lao động theo Quyết định 629/QĐ-CTK

Cụ thể hóa các mục tiêu của Đề án 380, ngày 24/08/2026, Phương án điều tra thí điểm chi tiêu người lao động đã chính thức được ban hành kèm theo Quyết định 629/QĐ-CTK. Theo quy định tại mục 1 Phần I của Phương án này, cuộc điều tra hướng tới việc nghiên cứu tính khả thi, hoàn thiện phương pháp luận và xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu ban đầu.

Kết quả thu được từ cuộc điều tra thí điểm này sẽ là thước đo thực tế để:

• Thử nghiệm biên soạn và công bố chỉ tiêu mức sống tối thiểu của người lao động một cách khoa học.
• Làm căn cứ thực tiễn vững chắc để Hội đồng Tiền lương Quốc gia và các cơ quan liên quan đề xuất mức lương tối thiểu vùng phù hợp với tốc độ phát triển kinh tế - xã hội.
• Hoàn thiện hệ thống các chuẩn chính sách xã hội khác như chuẩn nghèo đa chiều, trợ cấp xã hội, bảo hiểm xã hội.

Để đảm bảo tính đại diện và chính xác, mục 2 Phần I Phương án yêu cầu thông tin thu thập phải phản ánh chi tiết cơ cấu chi tiêu theo 04 vùng lương tối thiểu hiện hành. Điều này giúp chính sách khi ban hành không bị cào bằng, phù hợp với đặc thù chi phí sinh hoạt đắt đỏ tại các đô thị lớn (Vùng I) cũng như mức chi tiêu dễ thở hơn tại các vùng nông thôn, miền núi (Vùng IV).

Cơ cấu chi tiêu của gia đình người lao động được phân tích kỹ lưỡng theo từng vùng lương tối thiểu (ảnh minh họa)

Yêu cầu khắt khe về tính chính xác và không trùng lặp

Nhằm tránh lãng phí nguồn lực ngân sách và giảm tải áp lực cho đối tượng được điều tra, Phương án ban hành kèm theo Quyết định 629/QĐ-CTK nhấn mạnh cuộc điều tra phải được tổ chức chặt chẽ, khoa học và tuyệt đối không trùng lặp với các cuộc điều tra thống kê khác đang được triển khai.

Các thông tin thu thập tập trung sâu vào thực trạng chi tiêu hằng ngày, chi phí nhà ở, giáo dục, y tế, đi lại và các nhu cầu văn hóa, tinh thần tối thiểu của người lao động. Sự minh bạch, khách quan trong quá trình thu thập dữ liệu tại thực địa sẽ quyết định sự thành bại của cả Đề án, hướng tới một chính sách tiền lương thực sự bảo vệ quyền lợi và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người lao động Việt Nam.