Thuế thu nhập cá nhân (TNCN) là một trong những nghĩa vụ tài chính quan trọng của công dân đối với Nhà nước. Tuy nhiên, không phải ai có thu nhập cũng đều phải nộp thuế. Việc xác định ngưỡng thu nhập phải nộp thuế phụ thuộc vào nhiều yếu tố như mức giảm trừ gia cảnh, các khoản bảo hiểm bắt buộc và các khoản thu nhập được miễn thuế.

1. Ngưỡng thu nhập nào bắt đầu phải nộp thuế TNCN?

Để biết mình có thuộc đối tượng phải nộp thuế hay không, người lao động cần phân biệt rõ giữa thu nhập chịu thuế và thu nhập tính thuế. Theo quy định tại Luật thuế thu nhập cá nhân sửa đổi 2012, công thức xác định số thuế phải nộp được tính như sau:

Thu nhập tính thuế = Tổng thu nhập - (Các khoản miễn thuế + Các khoản bảo hiểm + Các khoản giảm trừ)

Trong đó, yếu tố quan trọng nhất quyết định ngưỡng nộp thuế chính là Giảm trừ gia cảnh. Theo quy định tại Điều 1 Luật thuế thu nhập cá nhân sửa đổi 2012 (sửa đổi Điều 19 Luật Thuế thu nhập cá nhân 2007), mức giảm trừ gia cảnh hiện nay được quy định cụ thể:

• Mức giảm trừ đối với đối tượng nộp thuế: 9 triệu đồng/tháng (108 triệu đồng/năm).
• Mức giảm trừ đối với mỗi người phụ thuộc: 3,6 triệu đồng/tháng.

Như vậy, nếu một cá nhân cư trú không có người phụ thuộc, chỉ khi có thu nhập từ tiền lương, tiền công trên 9 triệu đồng/tháng (sau khi đã trừ các khoản bảo hiểm bắt buộc và các khoản miễn thuế khác) thì mới bắt đầu phát sinh thuế TNCN phải nộp. Nếu có thêm người phụ thuộc, ngưỡng thu nhập này sẽ tăng lên tương ứng (ví dụ: có 1 người phụ thuộc thì thu nhập phải trên 12,6 triệu đồng/tháng mới phải nộp thuế).

2. Các khoản thu nhập được miễn thuế và không tính vào thu nhập chịu thuế

Không phải toàn bộ số tiền bạn nhận được từ người sử dụng lao động đều bị tính thuế. Theo hướng dẫn tại Thông tư 111/2013/TT-BTC, có một số khoản thu nhập tiêu biểu được miễn hoặc không tính vào thu nhập chịu thuế như:

• Tiền ăn giữa ca, ăn trưa (không vượt quá mức quy định của Bộ Tài chính).
• Tiền phụ cấp trang phục (không vượt quá 5 triệu đồng/năm).
• Tiền thưởng kèm theo các danh hiệu thi đua, khen thưởng theo quy định pháp luật.
• Phần tiền lương làm việc ban đêm, làm thêm giờ được trả cao hơn so với tiền lương làm việc ban ngày, làm trong giờ theo quy định.

3. Quy định về khấu trừ thuế 10% đối với lao động thời vụ

Một trường hợp khá phổ biến mà nhiều người lao động thắc mắc là tại sao thu nhập chỉ có vài triệu đồng nhưng vẫn bị trừ thuế. Điều này thường xảy ra với các đối tượng không ký hợp đồng lao động hoặc ký hợp đồng lao động dưới 03 tháng.

Căn cứ điểm i khoản 1 Điều 25 Thông tư 111/2013/TT-BTC, các tổ chức, cá nhân trả tiền công, tiền thù lao cho cá nhân cư trú không ký hợp đồng lao động hoặc ký hợp đồng lao động dưới 03 tháng có tổng mức trả thu nhập từ 2.000.000 đồng/lần trở lên thì phải khấu trừ thuế theo mức 10% trên thu nhập trước khi trả cho cá nhân.

Tuy nhiên, nếu cá nhân chỉ có duy nhất thu nhập thuộc đối tượng phải khấu trừ thuế theo tỷ lệ nêu trên nhưng ước tính tổng mức thu nhập chịu thuế của cá nhân sau khi trừ gia cảnh chưa đến mức phải nộp thuế thì cá nhân có thể làm Cam kết (Mẫu 02/CK-TNCN) gửi tổ chức trả thu nhập để tạm thời chưa khấu trừ thuế 10%.

4. Lời khuyên pháp lý

Việc nắm rõ các quy định về thuế TNCN không chỉ giúp bạn thực hiện đúng nghĩa vụ công dân mà còn bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình, tránh việc bị khấu trừ thuế sai quy định. Người lao động nên chủ động lưu giữ các chứng từ khấu trừ thuế để thực hiện quyết toán thuế vào cuối năm, từ đó có thể được hoàn lại số thuế đã nộp thừa nếu tổng thu nhập trong năm chưa đến ngưỡng phải nộp.

Nếu bạn gặp khó khăn trong việc tính toán hoặc thực hiện các thủ tục kê khai thuế, hãy tham khảo ý kiến từ các chuyên gia pháp lý hoặc cơ quan thuế địa phương để được hướng dẫn chi tiết nhất.