Trong đời sống xã hội, có những tội ác không chỉ gây rúng động bởi sự tàn bạo của hành vi mà còn bởi mục đích thấp hèn của kẻ thủ ác. Một trong những tình huống gây tranh cãi pháp lý gay gắt là việc một người nhẫn tâm tước đoạt mạng sống của người khác chỉ để thỏa mãn dục vọng cá nhân, cụ thể là nhằm chiếm đoạt vợ của nạn nhân. Câu hỏi đặt ra là: Dưới góc độ pháp lý hiện hành, hành vi này có bị coi là phạm tội vì "động cơ đê hèn" hay không?

Công lý luôn nghiêm trị những hành vi phạm tội có tính chất đê hèn (ảnh minh họa)

Nhận diện tình tiết "động cơ đê hèn" trong luật hình sự

Tình tiết "động cơ đê hèn" là một trong những tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự được quy định tại điểm đ khoản 1 Điều 52 của Bộ luật Hình sự. Tuy nhiên, khái niệm thế nào là "đê hèn" thường mang tính định tính, đòi hỏi sự hướng dẫn cụ thể từ cơ quan có thẩm quyền để đảm bảo áp dụng thống nhất trong xét xử.

Mới đây, để làm rõ các quy định này, Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao đã ban hành Nghị quyết 04/2025/NQ-HĐTP. Tại khoản 5 Điều 4 Nghị quyết 04/2025/NQ-HĐTP, tình tiết này đã được giải thích một cách chi tiết:

5. “Phạm tội vì động cơ đê hèn” quy định tại điểm đ khoản 1 Điều 52 của Bộ luật Hình sự là trường hợp người phạm tội thực hiện hành vi phạm tội để trả thù hoặc phạm tội để trốn tránh trách nhiệm của bản thân; phạm tội đối với người mà mình mang ơn hoặc những hành vi phạm tội khác thể hiện sự bội bạc, phản trắc.

Giết người để lấy vợ nạn nhân: Sự phản trắc tột cùng

Dựa trên hướng dẫn tại Nghị quyết 04/2025/NQ-HĐTP, hành vi giết người nhằm mục đích lấy vợ hoặc chồng của nạn nhân được liệt kê là một ví dụ điển hình của động cơ đê hèn. Đây là hành vi thể hiện sự ích kỷ, coi thường mạng sống con người và chà đạp lên các giá trị đạo đức, gia đình cơ bản nhất.

Sự phản trắc và tội ác bắt nguồn từ dục vọng thấp hèn (ảnh minh họa)

Việc kẻ thủ ác lên kế hoạch sát hại một người đang có quan hệ hôn nhân hợp pháp để thay thế vị trí của họ không chỉ là vi phạm pháp luật hình sự mà còn là sự phản trắc đối với các mối quan hệ xã hội. Pháp luật coi đây là tình tiết tăng nặng vì nó cho thấy bản chất nguy hiểm, sự suy đồi về nhân cách của người phạm tội.

Các trường hợp khác cũng được coi là động cơ đê hèn

Bên cạnh ví dụ nêu trên, Nghị quyết 04/2025/NQ-HĐTP còn chỉ ra các hành vi khác có tính chất tương tự như:

• Giết tình nhân đã có thai với mình để trốn tránh trách nhiệm làm cha.
• Giết người đã từng giúp đỡ, cho vay tiền khi mình gặp hoạn nạn nhằm mục đích trốn nợ.
• Phạm tội để trả thù một cách hèn hạ hoặc trốn tránh trách nhiệm pháp lý của bản thân.

Hệ quả pháp lý đối với kẻ phạm tội

Khi một vụ án giết người được xác định có tình tiết "động cơ đê hèn", người phạm tội sẽ phải đối mặt với khung hình phạt cao nhất quy định tại Điều 123 của Bộ luật Hình sự về tội giết người. Cụ thể, tại điểm q khoản 1 Điều 123, hành vi giết người vì động cơ đê hèn có thể dẫn đến mức án từ 12 năm đến 20 năm tù, tù chung thân hoặc tử hình.

Việc áp dụng nghiêm minh các tình tiết tăng nặng này không chỉ nhằm trừng trị kẻ thủ ác mà còn có tác dụng răn đe, giáo dục chung, khẳng định sự bảo hộ tuyệt đối của pháp luật đối với tính mạng con người và các giá trị đạo đức truyền thống.

Lời khuyên pháp lý: Trong mọi tình huống mâu thuẫn hoặc nảy sinh ý định sai trái, hãy luôn thượng tôn pháp luật. Mọi hành vi xâm phạm tính mạng người khác vì những mục đích thấp hèn đều sẽ bị trả giá bằng những bản án nghiêm khắc nhất của công lý.

Trên đây là nội dung tư vấn chuyên sâu về vấn đề “Giết người nhằm lấy vợ của người đó có bị coi là phạm tội vì động cơ đê hèn hay không?” dựa trên các quy định mới nhất tại Nghị quyết 04/2025/NQ-HĐTP. Nếu quý khách cần hỗ trợ chi tiết hơn về các vụ việc hình sự, vui lòng liên hệ tổng đài để được các chuyên gia pháp lý giải đáp kịp thời.