Sáng nay, ngày 29/10/2004, trong khuôn khổ kỳ họp thứ 6, Quốc hội khóa XI đã làm việc tại Hội trường để nghe Ủy ban Thường vụ Quốc hội trình bày báo cáo giải trình, tiếp thu và chỉnh lý dự án Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Hội đồng nhân dân và Uỷ ban nhân dân 2004. Đây là một dự án luật quan trọng nhằm cụ thể hóa các quy định của Hiến pháp năm 1992 và tạo khung pháp lý thống nhất cho hoạt động ban hành văn bản tại địa phương.

Quá trình chuẩn bị và lấy ý kiến công phu

Trước khi đưa ra thảo luận tại hội trường hôm nay, dự án luật đã trải qua một quá trình chuẩn bị kỹ lưỡng. Tại kỳ họp trước, các đại biểu Quốc hội đã đóng góp nhiều ý kiến tâm huyết. Đặc biệt, vào tháng 8/2004, tại Hội nghị đại biểu Quốc hội chuyên trách, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã gửi dự thảo luật cho các Đoàn đại biểu Quốc hội để thảo luận và lấy ý kiến rộng rãi. Việc ban hành luật này được xem là bước đi tất yếu để hoàn thiện hệ thống pháp luật, sau khi Luật Tổ chức Hội đồng nhân dân và Ủy ban Nhân dân 2003 đi vào cuộc sống.

Tranh luận về nội dung văn bản quy phạm pháp luật địa phương

Tâm điểm của phiên thảo luận sáng nay xoay quanh Chương II của dự thảo luật, quy định về nội dung văn bản quy phạm pháp luật của HĐND và UBND. Hiện nay, vẫn còn tồn tại hai luồng ý kiến khác biệt rõ rệt:

• Luồng ý kiến thứ nhất: Tán thành việc giữ nguyên Chương II. Các đại biểu ủng hộ quan điểm này cho rằng nếu thiếu chương này, các cơ quan địa phương sẽ lúng túng trong việc xác định nội dung cụ thể mà mình được phép ban hành. Chương II đóng vai trò như một "hàng rào pháp lý" giúp xác định và giới hạn phạm vi ban hành văn bản, tránh tình trạng lạm quyền hoặc ban hành văn bản không đúng thẩm quyền.
• Luồng ý kiến thứ hai: Đề nghị bãi bỏ Chương II và thay bằng các điều khoản viện dẫn. Lý do được đưa ra là các nội dung này phần lớn đã được quy định trong Luật Tổ chức Hội đồng nhân dân và Ủy ban Nhân dân 2003. Việc quy định lại có thể dẫn đến sự trùng lặp không cần thiết và gây khó khăn trong quá trình áp dụng nếu có sự thay đổi về sau.

Yêu cầu về tính chủ động và sự thống nhất pháp luật

Nhiều đại biểu nhấn mạnh rằng, việc ban hành văn bản quy phạm pháp luật tại địa phương chỉ nên đặt ra trong các trường hợp được pháp luật phân cấp rõ ràng. Căn cứ vào đặc điểm kinh tế - xã hội riêng biệt của từng vùng miền, HĐND và UBND cần có không gian để quyết định các biện pháp cụ thể nhằm phát huy tính chủ động, sáng tạo. Tuy nhiên, mọi văn bản địa phương đều phải đảm bảo nguyên tắc tối thượng là phù hợp với Hiến pháp và các văn bản của cơ quan nhà nước cấp trên.

Dự kiến, sau phiên thảo luận này, Ban soạn thảo sẽ tiếp tục tổng hợp ý kiến để hoàn thiện dự thảo trước khi trình Quốc hội thông qua chính thức. Việc sớm ban hành luật sẽ góp phần chấm dứt tình trạng "luật rừng" hoặc các văn bản trái luật thường xuyên xảy ra ở cấp cơ sở trong thời gian qua.

Hồng Hải – VietNamNet (Biên tập lại bởi Hệ thống Pháp luật)