Phiên thảo luận về dự thảo Luật Thương mại 2005 (sửa đổi) diễn ra vào chiều thứ Bảy (7/5/2005) đã trở thành một diễn đàn sôi nổi với nhiều ý kiến phản biện sắc sảo từ các đại biểu Quốc hội. Những vấn đề cốt lõi như định nghĩa thương nhân, chính sách hỗ trợ nông sản và đặc biệt là số phận của hàng triệu người bán hàng rong đã được đưa ra "mổ xẻ" kỹ lưỡng.

Những "khoảng trống" cần lấp đầy trong dự thảo luật

Đại biểu Đỗ Trọng Ngoạn (đoàn Bắc Giang) đã đưa ra những nhận xét khá thẳng thắn khi cho rằng dự thảo luật hiện tại vẫn mang nặng tính lý thuyết, giống như một cuốn "sách giáo khoa" hơn là một văn bản quy phạm pháp luật điều chỉnh các quan hệ kinh tế đang biến động không ngừng. Theo ông, dự luật vẫn còn thiếu vắng những chính sách thương mại cụ thể để giải quyết các yêu cầu bức thiết của cuộc sống.

Cụ thể, ông Ngoạn dẫn chứng về tình trạng xuất khẩu thô vẫn chiếm tỷ trọng lớn, việc tiêu thụ nông sản cho nông dân còn gặp nhiều khó khăn, hay sự mai một của các làng nghề thủ công mỹ nghệ truyền thống. Đây là những mảng tối trong bức tranh thương mại mà dự thảo Luật Thương mại 2005 cần phải có những quy định đột phá để tháo gỡ.

Tranh luận về khái niệm "Thương nhân": Người bán hàng rong có bị bỏ rơi?

Một trong những nội dung gây tranh cãi nhất chính là khái niệm "thương nhân". Đại biểu Nguyễn Minh Thuyết (đoàn Lạng Sơn) bày tỏ sự không đồng tình khi dự thảo chỉ tập trung giải thích thương nhân là các tổ chức, trong khi thực tế đời sống có rất nhiều cá nhân đăng ký hoạt động thương mại độc lập.

Đặc biệt, vấn đề người bán hàng rong - một bộ phận không nhỏ trong mạng lưới thương mại nội địa - đã được các đại biểu thảo luận rất tâm huyết. Đại biểu Phạm Quang Dự (đoàn Bà Rịa - Vũng Tàu) đặt câu hỏi đầy trăn trở: "Người bán buôn bán nhỏ rất đông, là mạng lưới thương mại quan trọng, Luật Thương mại không coi là thương nhân, không điều chỉnh thì văn bản nào điều chỉnh?".

Trái ngược với quan điểm trên, đại biểu Nguyễn Hoàng Anh (đoàn Hải Phòng) lại cho rằng việc không đưa đối tượng này vào diện điều chỉnh của luật là một sự "nhân đạo". Ông lý giải rằng, khi không bị coi là thương nhân theo luật, Nhà nước sẽ không thu thuế đối với những người bán hàng rong, quà vặt, từ đó tạo điều kiện thuận lợi hơn cho sinh kế của những người lao động nghèo.

Thay đổi nguyên tắc ứng xử: Chữ "Tín" hay sự "Cạnh tranh"?

Bên cạnh đối tượng điều chỉnh, các nguyên tắc hoạt động thương mại cũng được xem xét lại. Đại biểu Đỗ Trọng Ngoạn đề nghị nên thay thế nguyên tắc "áp dụng thói quen" bằng nguyên tắc "cạnh tranh" để phù hợp với xu thế hội nhập. Trong khi đó, ông Phạm Quang Dự lại nhấn mạnh vào giá trị truyền thống: "Buôn bán trong dân gian chữ tín được đặt hàng đầu", và đề xuất đưa nguyên tắc tin cậy lẫn nhau vào luật.

Theo chương trình làm việc, sáng nay (9/5/2005), Quốc hội sẽ tiếp tục thảo luận về các nội dung còn lại của dự thảo Luật Thương mại 2005. Dự kiến, bộ luật quan trọng này sẽ được Quốc hội xem xét thông qua vào ngày 20/5 tới, hứa hẹn sẽ tạo ra một hành lang pháp lý minh bạch và thông thoáng hơn cho các hoạt động kinh doanh tại Việt Nam.