Ngày 29/12/2017, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã ban hành Thông tư 21/2017/TT-NHNN quy định về phương thức giải ngân vốn cho vay của tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài đối với khách hàng. Đây là một bước đi quan trọng nhằm đẩy mạnh thanh toán không dùng tiền mặt theo định hướng của Chính phủ.

Siết chặt các trường hợp giải ngân bằng tiền mặt

Theo quy định mới, việc giải ngân vốn vay bằng tiền mặt không còn được thực hiện một cách tùy tiện mà chỉ được áp dụng trong một số trường hợp cụ thể. Điều này nhằm đảm bảo dòng vốn vay được sử dụng đúng mục đích và minh bạch hóa các giao dịch tài chính.

Cụ thể, tổ chức tín dụng cho vay được quyết định phương thức giải ngân vốn cho vay bằng tiền mặt trong 02 trường hợp chính:

• Trường hợp 1: Khách hàng thanh toán cho bên thụ hưởng (bên bán hàng hóa, dịch vụ) không có tài khoản thanh toán tại tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán.
• Trường hợp 2: Khách hàng là bên thụ hưởng không có tài khoản thanh toán tại tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán, đã ứng vốn tự có để thanh toán, chi trả các chi phí thuộc chính phương án, dự án kinh doanh được tổ chức tín dụng cho vay.

"Để được giải ngân vốn cho vay bằng tiền mặt trong các trường hợp này, khách hàng phải gửi cho tổ chức tín dụng cho vay văn bản cam kết của bên thụ hưởng về việc bên thụ hưởng không có tài khoản thanh toán tại tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán."

Các trường hợp ngân hàng được tự quyết định phương thức giải ngân

Bên cạnh các trường hợp bắt buộc nêu trên, Thông tư 21/2017/TT-NHNN cũng mở ra cơ chế linh hoạt cho các tổ chức tín dụng trong việc tự xem xét, quyết định giải ngân bằng tiền mặt hoặc qua tài khoản trong 02 tình huống:

1. Khách hàng thanh toán, chi trả cho bên thụ hưởng có tài khoản thanh toán tại tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán với số tiền vay có giá trị không quá 100 triệu đồng.
2. Khách hàng thanh toán, chi trả cho bên thụ hưởng là tổ chức sử dụng vốn Nhà nước được thanh toán bằng tiền mặt theo quy định của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.

Việc quy định ngưỡng 100 triệu đồng được xem là một giải pháp hài hòa, vừa giúp kiểm soát các giao dịch lớn, vừa tạo điều kiện thuận lợi cho các nhu cầu chi tiêu nhỏ lẻ của người dân và hộ kinh doanh mà không gây quá nhiều phiền hà về thủ tục.

Lộ trình thực hiện và tác động đến thị trường

Thông tư 21/2017/TT-NHNN chính thức có hiệu lực từ ngày 02/04/2018. Các hợp đồng tín dụng được ký kết trước ngày này vẫn tiếp tục thực hiện theo các thỏa thuận đã ký cho đến hết thời hạn của hợp đồng.

Đối với người đi vay, quy định này đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng hơn về hồ sơ và chứng từ thanh toán. Việc yêu cầu văn bản cam kết từ bên thụ hưởng có thể là một trở ngại nhỏ ban đầu, nhưng về lâu dài, nó sẽ thúc đẩy thói quen sử dụng tài khoản ngân hàng trong toàn xã hội, giảm thiểu rủi ro liên quan đến việc vận chuyển và lưu trữ tiền mặt vật lý.

Các chuyên gia tài chính nhận định, việc siết chặt giải ngân tiền mặt là xu thế tất yếu. Nó không chỉ giúp ngân hàng kiểm soát dòng tiền tốt hơn mà còn hỗ trợ cơ quan quản lý trong việc phòng chống rửa tiền và trốn thuế, góp phần xây dựng một hệ thống tài chính minh bạch và hiện đại hơn.