Đối với những người không may mắc bệnh ung thư, gánh nặng về chi phí điều trị và tâm lý là vô cùng lớn. Tuy nhiên, hệ thống pháp luật Việt Nam hiện hành đã xây dựng những chính sách an sinh xã hội hết sức cụ thể nhằm hỗ trợ tối đa cho nhóm đối tượng này. Việc nắm vững các quy định về bảo hiểm xã hội (BHXH), bảo hiểm y tế (BHYT) và các khoản hỗ trợ từ Nhà nước sẽ giúp bệnh nhân và gia đình giảm bớt nỗi lo tài chính, tập trung vào quá trình điều trị.

1. Chế độ nghỉ ốm đau dài ngày: Quyền lợi sát sườn cho người lao động

Theo quy định tại Thông tư 46/2016/TT-BYT, ung thư được xếp vào danh mục các bệnh cần chữa trị dài ngày. Điều này mở ra cơ hội hưởng chế độ ốm đau với thời gian nghỉ vượt xa so với các bệnh thông thường.

Căn cứ Điều 26 và Điều 28 Luật Bảo hiểm xã hội 2014, người lao động tham gia BHXH bắt buộc mắc bệnh ung thư sẽ được hưởng quyền lợi như sau:

• Nghỉ tối đa 180 ngày đầu tiên: Mức hưởng bằng 75% mức tiền lương đóng BHXH của tháng liền kề trước khi nghỉ việc.
• Sau khi hết 180 ngày: Nếu vẫn tiếp tục điều trị, người lao động được nghỉ thêm với thời gian tối đa bằng thời gian đã đóng BHXH, nhưng mức hưởng sẽ thấp hơn:
  • Đóng BHXH dưới 15 năm: Hưởng 50% mức tiền lương.
  • Đóng BHXH từ đủ 15 năm đến dưới 30 năm: Hưởng 55% mức tiền lương.
  • Đóng BHXH từ đủ 30 năm trở lên: Hưởng 65% mức tiền lương.

Lưu ý quan trọng: Thời gian nghỉ ốm đau dài ngày tính cả ngày nghỉ lễ, nghỉ Tết và ngày nghỉ hằng tuần, giúp bệnh nhân yên tâm điều trị mà không quá áp lực về kinh tế.

2. Hỗ trợ chi phí khám, chữa bệnh từ ngân sách Nhà nước

Bên cạnh chế độ bảo hiểm, Chính phủ còn có chính sách hỗ trợ trực tiếp cho bệnh nhân ung thư thông qua Quyết định 14/2012/QĐ-TTg. Đây là nguồn lực quý giá dành cho những đối tượng gặp khó khăn về tài chính.

Cụ thể, tại khoản 3 Điều 1 Quyết định 14/2012/QĐ-TTg quy định: Hỗ trợ thanh toán một phần chi phí khám bệnh, chữa bệnh đối với phần người bệnh phải chi trả cho cơ sở y tế của Nhà nước từ 01 triệu đồng trở lên cho một đợt khám bệnh, chữa bệnh trong trường hợp không có bảo hiểm y tế; nếu có bảo hiểm y tế thì hỗ trợ phần đồng chi trả từ 100.000 đồng trở lên.

Mức hỗ trợ cụ thể sẽ tùy thuộc vào ngân sách của từng địa phương (Quỹ khám, chữa bệnh cho người nghèo). Ví dụ, tại một số tỉnh thành, mức hỗ trợ có thể lên đến 40-60% phần chi phí bệnh nhân phải tự chi trả, giúp giảm tải đáng kể áp lực cho gia đình.

3. Quyền rút BHXH một lần ngay lập tức để chữa bệnh

Thông thường, người lao động phải chờ 01 năm sau khi nghỉ việc mới được rút BHXH một lần. Tuy nhiên, với bệnh nhân ung thư, pháp luật cho phép rút tiền ngay để có kinh phí điều trị kịp thời.

Theo Điều 4 Thông tư 56/2017/TT-BYT, người mắc bệnh ung thư được hưởng BHXH một lần ngay nếu tình trạng bệnh khiến họ không tự kiểm soát hoặc không tự thực hiện được các hoạt động sinh hoạt cá nhân hàng ngày (đi lại, mặc quần áo, vệ sinh...) mà cần có người theo dõi, trợ giúp hoàn toàn.

Trường hợp bệnh nhân vẫn có thể tự phục vụ nhưng muốn rút BHXH một lần thì vẫn phải tuân thủ quy định chờ 01 năm theo quy tắc chung. Do đó, gia đình cần chuẩn bị hồ sơ bệnh án và biên bản giám định y khoa (nếu cần) để làm thủ tục hưởng quyền lợi này.

4. Quyền lợi BHYT: Thông tuyến và mức hưởng cao

Từ ngày 01/01/2021, chính sách thông tuyến tỉnh trong điều trị nội trú đã được áp dụng trên toàn quốc. Điều này có ý nghĩa cực kỳ lớn với bệnh nhân ung thư khi họ thường xuyên phải chuyển lên các bệnh viện tuyến tỉnh hoặc trung ương để điều trị chuyên sâu.

Bệnh nhân có thẻ BHYT khi điều trị nội trú trái tuyến tại các bệnh viện tuyến tỉnh vẫn được quỹ BHYT thanh toán chi phí theo mức hưởng như đúng tuyến (thường là 80%, 95% hoặc 100% tùy đối tượng). Điều này giúp người bệnh tiếp cận được các dịch vụ y tế kỹ thuật cao mà không lo về việc bị giảm trừ quyền lợi do trái tuyến.

Lời khuyên pháp lý: Bệnh nhân ung thư và người nhà nên chủ động liên hệ với phòng Công tác xã hội tại các bệnh viện hoặc cơ quan BHXH địa phương để được hướng dẫn chi tiết về hồ sơ. Những chính sách này không chỉ là sự hỗ trợ về vật chất mà còn là sự đồng hành của Nhà nước, giúp người bệnh có thêm nghị lực chiến thắng bệnh tật.