Thuế giá trị gia tăng (GTGT) là một trong những sắc thuế quan trọng nhất đối với hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Việc xác định đúng phương pháp tính thuế không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ đúng pháp luật mà còn tối ưu hóa được dòng tiền thông qua việc khấu trừ thuế đầu vào. Trong bối cảnh các quy định về thuế có nhiều cập nhật tính đến năm 2019, bài viết này sẽ đi sâu vào phân tích phương pháp khấu trừ thuế GTGT.

1. Đối tượng và điều kiện áp dụng phương pháp khấu trừ thuế GTGT

Theo quy định tại Điều 12 Thông tư 219/2013/TT-BTC, phương pháp khấu trừ thuế được áp dụng đối với các cơ sở kinh doanh thực hiện đầy đủ chế độ kế toán, hóa đơn, chứng từ theo quy định. Cụ thể được chia thành các trường hợp sau:

Trường hợp bắt buộc áp dụng

Cơ sở kinh doanh đang hoạt động có doanh thu hàng năm từ 01 tỷ đồng trở lên từ bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ và thực hiện đầy đủ chế độ kế toán, hóa đơn, chứng từ. Doanh thu hàng năm này được xác định dựa trên chỉ tiêu "Tổng doanh thu của HHDV bán ra chịu thuế GTGT" trên tờ khai thuế của năm trước đó.

Trường hợp đăng ký tự nguyện

Dựa trên tinh thần cải cách thủ tục hành chính tại Thông tư 119/2014/TT-BTC và Thông tư 93/2017/TT-BTC, các đối tượng sau có thể tự nguyện đăng ký phương pháp khấu trừ:

• Doanh nghiệp, hợp tác xã có doanh thu hàng năm dưới 01 tỷ đồng nhưng thực hiện đầy đủ chế độ kế toán.
• Doanh nghiệp mới thành lập từ dự án đầu tư của cơ sở kinh doanh đang nộp thuế theo phương pháp khấu trừ.
• Doanh nghiệp, hợp tác xã mới thành lập có thực hiện đầu tư, mua sắm tài sản cố định, máy móc thiết bị hoặc có hợp đồng thuê địa điểm kinh doanh.
• Tổ chức, cá nhân nước ngoài kinh doanh tại Việt Nam theo hình thức nhà thầu.

2. Công thức xác định số thuế GTGT phải nộp

Nguyên tắc cốt lõi của phương pháp này là lấy số thuế đầu ra trừ đi số thuế đầu vào được khấu trừ. Công thức cụ thể như sau:

Số thuế GTGT phải nộp = Số thuế GTGT đầu ra - Số thuế GTGT đầu vào được khấu trừ

Trong đó, các thành phần được xác định như sau:

• Số thuế GTGT đầu ra: Là tổng số thuế GTGT của hàng hóa, dịch vụ bán ra ghi trên hóa đơn GTGT. Thuế suất áp dụng tùy thuộc vào loại hàng hóa (thường là 0%, 5% hoặc 10% theo quy định tại Luật Thuế giá trị gia tăng 2008).
• Số thuế GTGT đầu vào được khấu trừ: Là tổng số thuế GTGT ghi trên hóa đơn GTGT mua hàng hóa, dịch vụ, chứng từ nộp thuế GTGT của hàng hóa nhập khẩu.

Cách tính thuế ghi trên hóa đơn

Thông thường, thuế GTGT được tính trên giá chưa có thuế:

Thuế GTGT ghi trên hóa đơn = Giá tính thuế của HHDV bán ra x Thuế suất thuế GTGT

Trường hợp giá thanh toán đã bao gồm thuế GTGT, kế toán cần quy đổi về giá chưa thuế để tính toán chính xác:

Giá chưa có thuế GTGT = Giá thanh toán / (1 + Thuế suất)

3. Những lưu ý quan trọng khi thực hiện khấu trừ thuế

Để được khấu trừ thuế đầu vào, doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý các điều kiện quy định tại Điều 15 Thông tư 219/2013/TT-BTC (đã được sửa đổi bởi Thông tư 173/2016/TT-BTC):

1. Hóa đơn hợp lệ: Phải có hóa đơn GTGT hợp pháp hoặc chứng từ nộp thuế GTGT khâu nhập khẩu.
2. Chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt: Đối với các hóa đơn có giá trị từ 20 triệu đồng trở lên (đã bao gồm thuế), bắt buộc phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt (chuyển khoản ngân hàng).
3. Mục đích sử dụng: Hàng hóa, dịch vụ mua vào phải dùng cho sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ chịu thuế GTGT.

Việc nắm vững phương pháp khấu trừ giúp doanh nghiệp chủ động trong kế hoạch tài chính và tránh các rủi ro bị truy thu thuế khi cơ quan chức năng thanh kiểm tra. Nếu doanh nghiệp không đáp ứng đủ các điều kiện trên, có thể sẽ phải chuyển sang áp dụng phương pháp tính thuế trực tiếp trên GTGT.

Hy vọng những hướng dẫn trên đã giúp quý độc giả và các bạn kế toán có cái nhìn rõ nét hơn về quy trình tính thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ trong năm 2019.