Trong môi trường công nghiệp hóa hiện nay, người lao động thường xuyên phải đối mặt với các yếu tố độc hại như khói bụi, hóa chất, tiếng ồn... dẫn đến nguy cơ mắc các bệnh lý liên quan đến nghề nghiệp. Việc hiểu rõ quyền lợi của mình không chỉ giúp đảm bảo sức khỏe mà còn bảo vệ lợi ích kinh tế chính đáng khi không may gặp rủi ro.

1. Bệnh nghề nghiệp là gì?

Theo quy định tại khoản 9 Điều 3 Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015:

Bệnh nghề nghiệp là bệnh phát sinh do điều kiện lao động có hại của nghề nghiệp tác động đối với người lao động.

Tính đến thời điểm tháng 4/2019, danh mục bệnh nghề nghiệp được hưởng bảo hiểm xã hội bao gồm 34 loại bệnh lý khác nhau, được quy định chi tiết tại Thông tư 15/2016/TT-BYT. Các bệnh phổ biến có thể kể đến như bệnh bụi phổi silic, bệnh điếc nghề nghiệp do tiếng ồn, bệnh nhiễm độc benzen...

Người lao động cần được khám sức khỏe định kỳ để tầm soát bệnh nghề nghiệp (ảnh minh họa)

2. Điều kiện để được hưởng chế độ bệnh nghề nghiệp

Để được hưởng các quyền lợi từ Quỹ bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, người lao động cần đáp ứng đồng thời hai điều kiện sau theo Điều 46 Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015:

• Thứ nhất: Bị bệnh thuộc danh mục bệnh nghề nghiệp khi làm việc trong môi trường hoặc nghề có yếu tố độc hại.
• Thứ hai: Suy giảm khả năng lao động từ 5% trở lên do bị bệnh đó gây ra.

3. Mức hưởng trợ cấp bệnh nghề nghiệp năm 2019

Tại thời điểm tháng 4/2019, mức lương cơ sở được áp dụng là 1.390.000 VNĐ/tháng. Do đó, các khoản trợ cấp được tính toán như sau:

3.1. Trợ cấp một lần

Áp dụng cho người lao động suy giảm khả năng lao động từ 5% đến 30%:

• Suy giảm 5%: Hưởng 05 lần mức lương cơ sở, tương đương 6.950.000 VNĐ.
• Sau đó, cứ suy giảm thêm 1% thì được hưởng thêm 0,5 lần mức lương cơ sở.
• Ngoài ra, người lao động còn được hưởng thêm khoản trợ cấp tính theo số năm đã đóng BHXH.

3.2. Trợ cấp hàng tháng

Áp dụng cho người lao động suy giảm khả năng lao động từ 31% trở lên:

• Suy giảm 31%: Hưởng 30% mức lương cơ sở, tương đương 417.000 VNĐ/tháng.
• Sau đó, cứ suy giảm thêm 1% thì được hưởng thêm 2% mức lương cơ sở.
• Hàng tháng còn được hưởng thêm khoản trợ cấp tính theo số năm đóng BHXH.

3.3. Các quyền lợi khác

Bên cạnh trợ cấp tiền mặt, người lao động còn được hưởng:

• Phương tiện trợ giúp sinh hoạt: Được cấp dụng cụ chỉnh hình, phương tiện trợ giúp nếu tổn thương chức năng cơ thể.
• Trợ cấp phục vụ: Nếu suy giảm từ 81% trở lên mà bị liệt, mù, tâm thần... mức hưởng bằng 01 lần mức lương cơ sở (1.390.000 VNĐ).
• Dưỡng sức, phục hồi sức khỏe: Sau khi điều trị ổn định, nếu sức khỏe chưa hồi phục, người lao động được nghỉ từ 05 - 10 ngày với mức hưởng mỗi ngày bằng 25% hoặc 40% mức lương cơ sở.

4. Trách nhiệm của người sử dụng lao động

Theo Điều 38 Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015, doanh nghiệp phải có trách nhiệm:

• Thanh toán phần chi phí y tế không nằm trong danh mục BHYT chi trả.
• Trả đủ lương trong thời gian người lao động nghỉ việc điều trị.
• Bồi thường cho người lao động theo mức suy giảm khả năng lao động (ít nhất 1,5 tháng lương nếu suy giảm từ 5% - 10%).

5. Hồ sơ và thủ tục giải quyết

Căn cứ Quyết định 166/QĐ-BHXH năm 2019, hồ sơ bao gồm:

1. Sổ bảo hiểm xã hội.
2. Giấy ra viện hoặc phiếu khám bệnh nghề nghiệp.
3. Biên bản giám định mức suy giảm khả năng lao động của Hội đồng Giám định y khoa.
4. Văn bản đề nghị giải quyết chế độ của người sử dụng lao động (Mẫu 05-HSB).

Trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày nhận đủ hồ sơ, người sử dụng lao động phải nộp cho cơ quan BHXH để được giải quyết.

Việc nắm vững các quy định về chế độ bệnh nghề nghiệp là vô cùng cần thiết để người lao động tự bảo vệ mình trước những rủi ro nghề nghiệp tiềm ẩn. Đừng ngần ngại yêu cầu quyền lợi chính đáng khi sức khỏe bị ảnh hưởng do môi trường làm việc.