Hoạt động thu phí dịch vụ sử dụng đường bộ luôn là vấn đề nóng, thu hút sự quan tâm đặc biệt của dư luận và các doanh nghiệp vận tải. Để minh bạch hóa và nâng cao trách nhiệm của các nhà đầu tư BOT, Bộ Giao thông vận tải đã ban hành Thông tư 15/2020/TT-BGTVT (có hiệu lực từ ngày 15/9/2020). Một trong những điểm đáng chú ý nhất của văn bản này chính là quy định cụ thể về các trường hợp trạm thu phí bị buộc phải tạm dừng hoạt động.

Siết chặt kỷ cương: Khi nào trạm thu phí bị 'đóng cửa' tạm thời?

Theo quy định tại Điều 9 Thông tư 15/2020/TT-BGTVT, có 6 kịch bản pháp lý dẫn đến việc tạm dừng thu phí. Đây được xem là những 'thẻ phạt' nghiêm khắc dành cho các đơn vị quản lý vận hành không tuân thủ cam kết.

1. Vi phạm chất lượng bảo trì công trình

Đây là lỗi phổ biến nhất liên quan đến hạ tầng. Nếu doanh nghiệp dự án để đường sá xuống cấp, xuất hiện ổ gà, lún nứt mà không sửa chữa kịp thời, cơ quan chức năng sẽ can thiệp. Cụ thể, theo điểm a khoản 1 Điều 9, trạm sẽ bị dừng thu nếu vi phạm chất lượng bảo trì đã được nhắc nhở 02 lần bằng văn bản kèm thời hạn khắc phục nhưng vẫn không thực hiện.

2. Để xảy ra ùn tắc và mất an toàn giao thông

Trạm thu phí không được phép là 'nút thắt cổ chai' gây khổ sở cho người dân. Nếu để xảy ra ùn tắc kéo dài hoặc nguy cơ tai nạn mà không có biện pháp xử lý sau 02 lần nhắc nhở, việc tạm dừng thu là tất yếu để giải tỏa lưu thông.

3. Gian lận doanh thu và can thiệp hệ thống

Sự minh bạch là cốt lõi của các dự án BOT. Mọi hành vi gian lận tiền phí, can thiệp vào phần mềm giám sát hoặc báo cáo sai lệch doanh thu nhằm trục lợi sẽ bị xử lý cực kỳ nghiêm khắc. Theo quy định, trạm sẽ bị dừng thu cho đến khi khắc phục xong hậu quả và được phép của cơ quan thẩm quyền.

4. Chậm trễ triển khai thu phí không dừng (ETC)

Chủ trương của Chính phủ là tiến tới xóa bỏ thu phí thủ công. Do đó, các đơn vị không trang bị tài sản cần thiết, không nâng cấp trạm hoặc không triển khai hệ thống thu phí điện tử tự động không dừng theo đúng lộ trình (đã nhắc nhở 02 lần) cũng sẽ đối mặt với lệnh dừng thu.

5. Hệ thống công nghệ gặp sự cố kéo dài

Trong trường hợp thiết bị phục vụ thu phí bị hỏng hóc, trục trặc mà không được khắc phục kịp thời (quá 48 giờ theo quy định tại khoản 10 Điều 5), trạm phải tạm dừng thu để đảm bảo quyền lợi cho người tham gia giao thông.

6. Yêu cầu vì an ninh quốc phòng, thiên tai

Đây là trường hợp đặc biệt khi có yêu cầu từ cơ quan Nhà nước để phục vụ mục đích quốc phòng, an ninh hoặc ứng phó với thiên tai, dịch họa, thực hiện các chính sách khẩn cấp của Nhà nước.

Trích dẫn nguyên văn quy định pháp luật

Điều 9. Tạm dừng thu, dừng thu, trừ thời gian thu

1. Các trường hợp tạm dừng thu:

a) Doanh nghiệp dự án, nhà đầu tư vi phạm chất lượng bảo trì công trình đường bộ đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền có văn bản nhắc nhở 02 lần kèm theo thời hạn khắc phục...

b) Doanh nghiệp dự án, nhà đầu tư, đơn vị thu để xảy ra các tình huống có nguy cơ mất an toàn giao thông, ùn tắc giao thông kéo dài trên tuyến đường...

c) Đơn vị thu có các hành vi gian lận tiền dịch vụ sử dụng đường bộ hoặc can thiệp vào hệ thống công nghệ thu, giám sát...

Việc áp dụng Thông tư 15/2020/TT-BGTVT từ giữa tháng 9/2020 được kỳ vọng sẽ tạo ra bước ngoặt trong việc quản lý các trạm thu phí, buộc các nhà đầu tư phải nâng cao chất lượng dịch vụ và tính minh bạch trong hoạt động khai thác đường bộ.