Trong bối cảnh cải cách hành chính đang được đẩy mạnh, việc cấp thẻ Căn cước công dân (CCCD) và Hộ chiếu đã trở nên linh hoạt hơn rất nhiều so với trước đây. Nhiều người dân sinh sống và làm việc xa quê luôn thắc mắc liệu có bắt buộc phải vượt đường xá xa xôi về nơi đăng ký hộ khẩu thường trú để thực hiện các thủ tục này hay không? Bài viết dưới đây sẽ giải đáp chi tiết dựa trên các quy định pháp luật hiện hành tính đến tháng 10/2020.

1. Địa điểm làm thẻ Căn cước công dân: Không nhất thiết phải về quê

Tính đến thời điểm hiện tại, việc triển khai cấp thẻ Căn cước công dân đã được thực hiện tại nhiều địa phương trên cả nước. Theo quy định tại Luật Căn cước công dân 2014, thẻ CCCD là giấy tờ tùy thân quan trọng nhất, thay thế cho Chứng minh nhân dân (CMND) cũ với nhiều ưu điểm về bảo mật và tích hợp thông tin.

Về nơi làm thủ tục, Điều 26 Luật Căn cước công dân 2014 quy định rõ công dân có thể lựa chọn một trong các nơi sau đây để làm thủ tục cấp, đổi, cấp lại thẻ:

"1. Tại cơ quan quản lý căn cước công dân của Bộ Công an;
2. Tại cơ quan quản lý căn cước công dân của Công an tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương;
3. Tại cơ quan quản lý căn cước công dân của Công an huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh và đơn vị hành chính tương đương;
4. Cơ quan quản lý căn cước công dân có thẩm quyền tổ chức làm thủ tục cấp thẻ Căn cước công dân tại xã, phường, thị trấn, cơ quan, đơn vị hoặc tại chỗ ở của công dân trong trường hợp cần thiết."

Như vậy, về mặt lý thuyết, người dân không bắt buộc phải về nơi thường trú. Tuy nhiên, trên thực tế, việc thực hiện tại nơi tạm trú (Công an cấp huyện/tỉnh nơi tạm trú) chỉ thuận lợi khi hệ thống Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư đã hoàn thiện và kết nối thông suốt. Trong giai đoạn hiện nay, người dân nên liên hệ trước với cơ quan Công an nơi tạm trú để kiểm tra xem địa phương đó đã đủ điều kiện tiếp nhận hồ sơ của người ngoại tỉnh hay chưa.

2. Làm Hộ chiếu tại bất cứ đâu nếu đã có thẻ Căn cước công dân

Một bước ngoặt lớn trong thủ tục hành chính là sự ra đời của Luật Xuất cảnh, nhập cảnh của công dân Việt Nam 2019, có hiệu lực từ ngày 01/07/2020. Luật này đã nới lỏng quy định về địa điểm nộp hồ sơ cấp hộ chiếu, tạo điều kiện tối đa cho người dân.

Cụ thể, theo khoản 3 Điều 15 Luật Xuất cảnh, nhập cảnh của công dân Việt Nam 2019, việc đề nghị cấp hộ chiếu phổ thông lần đầu được thực hiện như sau:

• Đối với người chưa có thẻ CCCD (vẫn dùng CMND): Thực hiện tại Cơ quan quản lý xuất nhập cảnh Công an cấp tỉnh nơi thường trú hoặc nơi tạm trú.
• Đối với người đã có thẻ CCCD: Thực hiện tại Cơ quan quản lý xuất nhập cảnh Công an cấp tỉnh nơi thuận lợi nhất.

Quy định này có nghĩa là nếu bạn đã sở hữu thẻ CCCD, bạn có thể đến Phòng Quản lý xuất nhập cảnh của bất kỳ tỉnh, thành phố nào trên cả nước để làm hộ chiếu mà không cần phải có sổ tạm trú hay về quê. Đây là một cải cách cực kỳ ý nghĩa, giúp tiết kiệm thời gian và chi phí đi lại cho hàng triệu người lao động và sinh viên đang sinh sống xa nhà.

Lưu ý về hồ sơ khi làm hộ chiếu

Khi đi làm hộ chiếu, công dân cần chuẩn bị:

• Tờ khai đề nghị cấp hộ chiếu theo mẫu quy định.
• 02 ảnh mới chụp, cỡ 4cm x 6cm, mặt nhìn thẳng, đầu để trần, rõ mặt, rõ hai tai, không đeo kính, trang phục lịch sự, phông nền trắng.
• Thẻ Căn cước công dân hoặc Chứng minh nhân dân còn giá trị sử dụng.

3. Kết luận

Tóm lại, với những quy định mới từ tháng 07/2020, việc làm hộ chiếu đã trở nên vô cùng đơn giản: Chỉ cần có thẻ CCCD, bạn có thể làm hộ chiếu ở bất cứ đâu thuận tiện nhất. Đối với thẻ CCCD, mặc dù luật cho phép làm tại nhiều địa điểm, nhưng người dân cần lưu ý lộ trình triển khai của từng địa phương để lựa chọn nơi làm thủ tục phù hợp nhất.

Việc nắm vững các quy định tại Luật Căn cước công dân 2014 và Luật Xuất cảnh, nhập cảnh của công dân Việt Nam 2019 sẽ giúp bạn chủ động hơn trong việc thực hiện các quyền và nghĩa vụ của mình, tránh những phiền hà không đáng có khi thực hiện thủ tục hành chính.