Hành vi săn bắn thú rừng hoang dã không chỉ là hành động hủy hoại hệ sinh thái tự nhiên mà còn là vi phạm pháp luật nghiêm trọng tại Việt Nam. Tùy thuộc vào loài động vật bị xâm hại, tính chất và mức độ của hành vi, người vi phạm có thể bị xử phạt hành chính với số tiền rất lớn hoặc phải đối diện với các khung hình phạt tù nghiêm khắc. Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết các quy định pháp luật hiện hành (tính đến tháng 02/2021) về vấn đề này.

Săn bắn thú rừng hoang dã bị truy cứu trách nhiệm hình sự như thế nào?

Theo quy định của pháp luật hình sự Việt Nam, người có hành vi săn bắn thú rừng trái phép có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về một trong hai tội danh chính được quy định tại Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017). Cụ thể:

• Tội vi phạm quy định về quản lý, bảo vệ động vật hoang dã theo quy định tại Điều 234.
• Tội vi phạm quy định về quản lý, bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm theo quy định tại Điều 244.

Để phân biệt hai tội danh này, Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao đã ban hành Nghị quyết 05/2018/NQ-HĐTP hướng dẫn chi tiết:

"Động vật hoang dã quy định tại Điều 234 là các loài động vật rừng thông thường và các loài thuộc Danh mục thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm Nhóm IIB hoặc Phụ lục II, III Công ước CITES. Trong khi đó, động vật nguy cấp, quý, hiếm tại Điều 244 là các loài thuộc Danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ hoặc Nhóm IB hoặc Phụ lục I Công ước CITES."

Khung hình phạt đối với Tội vi phạm quy định về bảo vệ động vật hoang dã (Điều 234)

Người phạm tội có thể bị phạt tiền từ 50 triệu đến 300 triệu đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm nếu săn bắt trái phép động vật thuộc Nhóm IIB trị giá từ 150 triệu đồng hoặc động vật hoang dã khác trị giá từ 300 triệu đồng trở lên.

Trong trường hợp có các tình tiết tăng nặng như sử dụng công cụ, phương tiện săn bắt bị cấm, săn bắt trong khu bảo tồn hoặc thu lợi bất chính lớn, mức phạt tù có thể lên đến 07 năm. Đặc biệt, nếu giá trị động vật hoặc số tiền thu lợi bất chính cực lớn, người phạm tội có thể đối diện với mức án từ 07 đến 12 năm tù.

Khung hình phạt đối với Tội vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm (Điều 244)

Đây là tội danh có khung hình phạt rất nặng do tính chất đặc biệt quan trọng của các loài động vật cần bảo tồn. Mức phạt khởi điểm đã là phạt tiền từ 500 triệu đến 02 tỷ đồng hoặc phạt tù từ 01 đến 05 năm.

Nếu vi phạm đối với các loài như voi, tê giác, hổ, gấu với số lượng lớn, hoặc ngà voi, sừng tê giác khối lượng lớn, người phạm tội có thể bị phạt tù từ 10 đến 15 năm. Đây là mức án cao nhất nhằm răn đe các hành vi xâm hại đến đa dạng sinh học quốc gia.

Mức xử phạt hành chính đối với hành vi săn bắn thú rừng

Nếu hành vi săn bắn chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự, người vi phạm sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính theo quy định tại Nghị định 35/2019/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực Lâm nghiệp.

Cụ thể, tại Điều 21 của Nghị định này quy định mức phạt tiền dao động từ 05 triệu đồng đến 400 triệu đồng. Mức phạt cụ thể phụ thuộc vào:

• Loại động vật bị săn bắt (động vật rừng thông thường, động vật thuộc Danh mục nguy cấp, quý, hiếm Nhóm IIB hoặc Nhóm IB).
• Giá trị tang vật hoặc số lượng cá thể bị xâm hại.

Ngoài phạt tiền, người vi phạm còn bị áp dụng các hình thức xử phạt bổ sung như tịch thu tang vật, tịch thu công cụ, phương tiện vi phạm (súng, bẫy, xe vận chuyển...) và buộc thực hiện các biện pháp khắc phục hậu quả theo quy định.

Việc nắm rõ các quy định pháp luật không chỉ giúp người dân tránh được những rủi ro pháp lý đáng tiếc mà còn góp phần quan trọng vào việc bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và đa dạng sinh học của đất nước.