Từ ngày 01/6/2021, Nghị định 38/2021/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực văn hóa và quảng cáo chính thức có hiệu lực thi hành. Văn bản này thay thế cho Nghị định 158/2013/NĐ-CP, đánh dấu một bước tiến mới trong việc quản lý hoạt động quảng cáo tại Việt Nam, đặc biệt là trên môi trường điện tử.

Hoạt động quảng cáo trên môi trường số ngày càng được quản lý chặt chẽ (ảnh minh họa)

Dưới đây là 5 điểm mới quan trọng nhất mà các cá nhân, tổ chức kinh doanh dịch vụ quảng cáo và các doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý để tránh những rủi ro pháp lý không đáng có.

1. Quy định về thời gian chờ tắt quảng cáo: 1,5 giây và những tranh luận

Một trong những điểm gây chú ý nhất tại Nghị định 38/2021/NĐ-CP là việc cụ thể hóa mức phạt đối với hành vi vi phạm thời gian chờ tắt quảng cáo trên báo điện tử. Cụ thể, tại khoản 2 Điều 38 Nghị định 38/2021/NĐ-CP quy định:

"2. Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 15.000.000 đồng đối với một trong các hành vi sau đây:
a) Không thiết kế để độc giả có thể chủ động tắt hoặc mở quảng cáo không ở vùng cố định;
b) Thời gian chờ tắt hoặc mở quảng cáo không ở vùng cố định vượt quá 1,5 giây;
c) Thiết kế, bố trí phần quảng cáo lẫn vào phần nội dung tin, bài."

Thực tế, quy định về thời gian 1,5 giây đã xuất hiện từ khoản 1 Điều 23 Luật Quảng cáo 2012. Tuy nhiên, việc áp dụng mức phạt này trong bối cảnh hiện nay đang gặp phải nhiều ý kiến trái chiều. Nhiều chuyên gia cho rằng 1,5 giây là quá ngắn, gây khó khăn cho các đơn vị xuất bản nội dung trong việc tối ưu hóa doanh thu, trong khi các nền tảng xuyên biên giới lại chưa bị kiểm soát chặt chẽ về tần suất quảng cáo.

2. Tăng mức phạt đối với hành vi chèn quảng cáo vào nội dung tin bài

Nhằm bảo vệ quyền lợi của độc giả và tính minh bạch của thông tin báo chí, Nghị định 38/2021/NĐ-CP đã tăng mức phạt đối với hành vi thiết kế quảng cáo lẫn vào nội dung. So với mức phạt cũ từ 5 - 10 triệu đồng tại khoản 2 Điều 55 Nghị định 158/2013/NĐ-CP, mức phạt mới đã tăng lên 10 - 15 triệu đồng.

Quy định này buộc các cơ quan báo chí và trang thông tin điện tử phải có sự phân định rõ ràng giữa nội dung tin tức và nội dung quảng cáo, tránh gây nhầm lẫn cho người đọc theo đúng tinh thần của Luật Quảng cáo 2012.

3. 'Cởi trói' cho quảng cáo sản phẩm nhạy cảm trong khung giờ vàng

Đây được xem là một thay đổi mang tính thực tiễn cao. Trước đây, theo điểm b khoản 2 Điều 58 Nghị định 158/2013/NĐ-CP, việc quảng cáo các sản phẩm như băng vệ sinh, bao cao su, thuốc chữa bệnh ngoài da... trong khung giờ từ 18h đến 20h hàng ngày sẽ bị phạt nặng.

Tuy nhiên, kể từ ngày 01/6/2021, Nghị định 38/2021/NĐ-CP đã bãi bỏ quy định xử phạt này. Điều này đồng nghĩa với việc các doanh nghiệp được phép quảng cáo các mặt hàng nêu trên trong "khung giờ vàng" trên đài phát thanh, truyền hình, giúp mở rộng cơ hội tiếp cận khách hàng cho các nhãn hàng tiêu dùng thiết yếu.

4. Thay đổi mức phạt đối với quảng cáo 'rác' trên cột điện, cây xanh

Tình trạng quảng cáo rao vặt dán tràn lan trên cột điện, cây xanh gây mất mỹ quan đô thị luôn là vấn đề nhức nhối. Nghị định 38/2021/NĐ-CP đã thống nhất mức phạt cho hành vi này tại khoản 1 Điều 34 Nghị định 38/2021/NĐ-CP:

"1. Phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 2.000.000 đồng đối với hành vi treo, đặt, dán, vẽ các sản phẩm quảng cáo trên cột điện, trụ điện, cột tín hiệu giao thông và cây xanh nơi công cộng..."

Xử lý nghiêm hành vi dán quảng cáo trái phép gây mất mỹ quan đô thị (ảnh minh họa)

Điểm mới ở đây là Nghị định không còn tách biệt mức phạt giữa người thực hiện hành vi và người có sản phẩm quảng cáo như tại khoản 1 Điều 51 Nghị định 158/2013/NĐ-CP (vốn có mức phạt lên đến 10 triệu đồng đối với chủ sản phẩm). Việc điều chỉnh này giúp quá trình xử phạt trở nên tập trung và quyết liệt hơn đối với các hành vi trực tiếp gây bẩn đô thị.

5. Chế tài mới cho quảng cáo thuốc hết hạn lưu hành

Nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng, Nghị định 38/2021/NĐ-CP bổ sung quy định xử phạt rất nặng đối với hành vi quảng cáo thuốc không còn thời hạn đăng ký lưu hành. Theo điểm d khoản 1 Điều 33 Nghị định 38/2021/NĐ-CP, mức phạt tiền từ 50 - 70 triệu đồng sẽ được áp dụng.

Đây là một quy định hoàn toàn mới, lấp đầy khoảng trống pháp lý mà Nghị định 158/2013/NĐ-CP chưa đề cập tới, cho thấy sự kiên quyết của Nhà nước trong việc kiểm soát các nội dung quảng cáo liên quan đến tính mạng, sức khỏe con người.

Tóm lại, những thay đổi tại Nghị định 38/2021/NĐ-CP không chỉ đơn thuần là tăng hay giảm mức phạt, mà còn thể hiện sự thích ứng của pháp luật trước sự phát triển của công nghệ và nhu cầu thực tiễn của xã hội. Các doanh nghiệp cần chủ động rà soát lại các hoạt động quảng cáo của mình để đảm bảo tuân thủ đúng quy định từ ngày 01/6/2021.