Trong đời sống hàng ngày, không ít người cho rằng những hành vi như lấy trộm một món đồ nhỏ trong siêu thị, cửa hàng hay "cầm nhầm" tài sản của người khác có giá trị thấp chỉ là chuyện nhỏ. Tuy nhiên, dưới góc độ pháp lý, hành vi ăn cắp vặt (trộm cắp tài sản giá trị nhỏ) là hành vi xâm phạm quyền sở hữu và bị xử lý nghiêm minh theo quy định của pháp luật Việt Nam.

Hành vi lén lút chiếm đoạt tài sản dù nhỏ vẫn bị pháp luật xử lý nghiêm (ảnh minh họa)

Thế nào là hành vi ăn cắp vặt dưới góc độ pháp lý?

Ăn cắp vặt thực chất là tên gọi phổ biến của hành vi trộm cắp tài sản. Đặc điểm của hành vi này là người vi phạm thực hiện một cách lén lút, bí mật nhằm chiếm đoạt tài sản đang có chủ sở hữu hoặc người quản lý. Người phạm tội thường lợi dụng sự sơ hở, mất cảnh giác của chủ tài sản hoặc lợi dụng hoàn cảnh khách quan để thực hiện hành vi mà không để bị phát hiện ngay lúc đó.

Dù giá trị tài sản chiếm đoạt có thể chỉ vài chục nghìn hay vài trăm nghìn đồng, nhưng đây vẫn là hành vi vi phạm pháp luật. Tùy vào tính chất, mức độ và nhân thân người vi phạm mà hành vi này sẽ bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.

Mức phạt hành chính đối với hành vi ăn cắp vặt lần đầu

Theo quy định tại bối cảnh năm 2021, đối với những trường hợp trộm cắp tài sản lần đầu, giá trị tài sản dưới 2.000.000 đồng và không thuộc các trường hợp đặc biệt, người vi phạm sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính.

Cụ thể, căn cứ vào điểm a khoản 1 Điều 15 Nghị định 167/2013/NĐ-CP, mức xử phạt được quy định như sau:

"1. Phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 2.000.000 đồng đối với một trong những hành vi sau đây:
a) Trộm cắp tài sản;"

Bên cạnh hình thức phạt tiền, người vi phạm còn phải chịu hình phạt bổ sung là tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính. Đối với người nước ngoài có hành vi vi phạm, tùy theo mức độ có thể bị áp dụng hình thức xử phạt trục xuất khỏi nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Cơ quan chức năng làm việc với đối tượng có hành vi trộm cắp tài sản (ảnh minh họa)

Khi nào ăn cắp vặt bị truy cứu trách nhiệm hình sự?

Đây là nội dung mà nhiều người thường chủ quan. Không phải cứ trộm đồ dưới 2 triệu đồng là chỉ bị phạt tiền. Theo Điều 173 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017), người thực hiện hành vi trộm cắp tài sản trị giá dưới 2.000.000 đồng vẫn phải đi tù nếu thuộc một trong các trường hợp sau:

• Đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi chiếm đoạt tài sản mà còn vi phạm;
• Đã bị kết án về tội trộm cắp hoặc các tội chiếm đoạt khác (như cướp, giật, lừa đảo...) chưa được xóa án tích;
• Gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội;
• Tài sản là phương tiện kiếm sống chính của người bị hại và gia đình họ;
• Tài sản là di vật, cổ vật.

Mức hình phạt thấp nhất cho tội danh này là phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm. Nếu phạm tội có tổ chức, có tính chất chuyên nghiệp hoặc tái phạm nguy hiểm, mức hình phạt có thể lên đến 15 hoặc 20 năm tù.

Lời khuyên pháp lý để tránh những rắc rối không đáng có

Hành vi ăn cắp vặt đôi khi bắt nguồn từ sự bốc đồng hoặc thiếu hiểu biết về pháp luật. Tuy nhiên, hậu quả để lại là rất lớn, không chỉ là số tiền phạt mà còn là vết nhơ trong hồ sơ nhân thân (tiền án, tiền sự), gây ảnh hưởng trực tiếp đến cơ hội nghề nghiệp và tương lai của bản thân.

Mọi người cần nâng cao ý thức tôn trọng tài sản của người khác. Trong trường hợp phát hiện hành vi trộm cắp, cần báo ngay cho cơ quan Công an gần nhất để được xử lý theo đúng quy định của pháp luật.

Trên đây là những thông tin chi tiết về mức xử phạt hành vi ăn cắp vặt theo quy định pháp luật hiện hành tại thời điểm năm 2021. Nếu bạn cần tư vấn sâu hơn về các tình huống tranh chấp tài sản hoặc hình sự, hãy liên hệ với các chuyên gia pháp lý để được hỗ trợ kịp thời.