Trong bối cảnh ngành nông nghiệp đang có những bước chuyển mình mạnh mẽ vào năm 2021, việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên đất trồng lúa nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế là nhu cầu thực tế của nhiều hộ gia đình, cá nhân. Tuy nhiên, để việc chuyển đổi này diễn ra đúng quy định, tránh các rủi ro pháp lý và bị xử phạt hành chính, người sử dụng đất cần nắm vững các quy định tại Luật Đất đai 2013 và các văn bản hướng dẫn thi hành có hiệu lực tại thời điểm này.

Khái niệm đất trồng lúa và đất trồng cây hàng năm theo quy định năm 2021

Để thực hiện thủ tục chuyển đổi, trước hết chúng ta cần phân biệt rõ hai loại đất này dựa trên mục đích sử dụng đất được ghi nhận trong hồ sơ địa chính theo quy định của pháp luật hiện hành năm 2021.

Đất trồng lúa: Theo quy định tại Điều 3 Nghị định 35/2015/NĐ-CP, đây là loại đất có các điều kiện phù hợp để trồng lúa, bao gồm đất chuyên trồng lúa nước (trồng được từ hai vụ lúa nước trở lên trong năm) và đất trồng lúa khác.

Đất trồng cây hàng năm khác: Là loại đất trồng các loại cây có chu kỳ sinh trưởng và thu hoạch không quá 01 năm như các loại cây hoa màu (ngô, khoai, sắn), cây rau, cây công nghiệp ngắn ngày (đậu tương, lạc, mía...).

Việc chuyển đổi từ đất trồng lúa sang đất trồng cây hàng năm khác thực chất là một hình thức chuyển đổi cơ cấu cây trồng. Theo quy định tại Điều 13 Nghị định 94/2019/NĐ-CP, thủ tục này không được coi là chuyển mục đích sử dụng đất phải xin phép nhưng bắt buộc phải thực hiện việc đăng ký với cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

Điều kiện để được phép chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên đất trồng lúa

Không phải mọi diện tích đất trồng lúa đều có thể tự ý chuyển sang trồng cây hàng năm khác. Người sử dụng đất phải đảm bảo các điều kiện khắt khe sau đây để bảo vệ quỹ đất lúa quốc gia:

• Bảo vệ tầng đất mặt: Không làm mất đi các điều kiện phù hợp để trồng lúa trở lại; không gây ô nhiễm, thoái hóa đất trồng lúa.
• Hạ tầng kỹ thuật: Không được làm hư hỏng công trình giao thông, công trình thủy lợi phục vụ trồng lúa của khu vực.
• Quy hoạch địa phương: Phải phù hợp với kế hoạch chuyển đổi cơ cấu cây trồng của UBND cấp xã nơi có đất.
• Khả năng phục hồi: Trường hợp trồng lúa kết hợp nuôi trồng thủy sản, diện tích đất dành cho nuôi trồng thủy sản không quá 20% và phải đảm bảo phục hồi lại được mặt bằng để trồng lúa khi cần thiết.

Trình tự, thủ tục chuyển đổi đất trồng lúa sang đất trồng cây hàng năm

Căn cứ theo khoản 3 Điều 13 Nghị định 94/2019/NĐ-CP, quy trình thực hiện vào năm 2021 như sau:

Bước 1: Nộp hồ sơ đăng ký

Người sử dụng đất (hộ gia đình, cá nhân hoặc tổ chức) nộp 01 bản đăng ký chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên đất trồng lúa theo mẫu quy định đến UBND cấp xã nơi có đất.

Bước 2: Tiếp nhận và kiểm tra hồ sơ

Trong thời hạn 03 ngày làm việc, nếu bản đăng ký không hợp lệ, UBND cấp xã phải thông báo và hướng dẫn người dân bổ sung, hoàn thiện hồ sơ.

Bước 3: Trả kết quả

Trong thời hạn 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận được bản đăng ký hợp lệ và phù hợp với kế hoạch chuyển đổi của địa phương, UBND cấp xã sẽ có ý kiến xác nhận "Đồng ý cho chuyển đổi", đóng dấu vào bản đăng ký và ghi vào sổ theo dõi để gửi trả lại cho người sử dụng đất.

"Trường hợp không đồng ý, UBND cấp xã phải trả lời bằng văn bản và nêu rõ lý do cho người sử dụng đất biết."

Rủi ro khi tự ý chuyển đổi mà không đăng ký

Nhiều người dân lầm tưởng rằng đất của mình thì muốn trồng cây gì cũng được. Tuy nhiên, hành vi tự ý chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên đất trồng lúa mà không đăng ký với UBND cấp xã sẽ bị coi là vi phạm pháp luật về đất đai.

Theo quy định tại khoản 1 Điều 13 Nghị định 91/2019/NĐ-CP, mức xử phạt đối với hành vi này có thể lên đến 10.000.000 đồng tùy vào diện tích vi phạm. Ngoài ra, người vi phạm còn buộc phải thực hiện thủ tục đăng ký theo quy định hoặc buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu của đất nếu việc chuyển đổi gây ảnh hưởng xấu đến điều kiện trồng lúa.

Lời khuyên pháp lý: Trước khi tiến hành gieo trồng loại cây mới trên đất lúa, bà con nên chủ động liên hệ với cán bộ địa chính xã để kiểm tra kế hoạch chuyển đổi của địa phương và thực hiện thủ tục đăng ký. Việc này không chỉ giúp bà con yên tâm sản xuất mà còn là cơ sở để nhận được các chính sách hỗ trợ phát triển nông nghiệp của Nhà nước.

Nếu quý khách hàng cần tư vấn sâu hơn về các thủ tục pháp lý đất đai, vui lòng liên hệ với đội ngũ chuyên gia của chúng tôi để được hỗ trợ kịp thời.