Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng, hoạt động mua bán hàng hóa xuyên biên giới trở thành một phần không thể thiếu đối với các tổ chức kinh tế, bao gồm cả công ty hợp danh. Tuy nhiên, để đảm bảo an ninh quốc gia, bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng, Nhà nước đã ban hành những quy định nghiêm ngặt về các mặt hàng không được phép xuất nhập khẩu.

Khái niệm xuất khẩu, nhập khẩu hàng hóa theo quy định mới

Theo quy định tại Luật Quản lý ngoại thương 2017, xuất khẩu và nhập khẩu hàng hóa được hiểu như sau:

• Xuất khẩu hàng hóa: Là việc đưa hàng hóa ra khỏi lãnh thổ Việt Nam hoặc đưa vào khu vực đặc biệt nằm trên lãnh thổ Việt Nam được coi là khu vực hải quan riêng.
• Nhập khẩu hàng hóa: Là việc hàng hóa được đưa vào lãnh thổ Việt Nam từ nước ngoài hoặc từ khu vực đặc biệt nằm trên lãnh thổ Việt Nam được coi là khu vực hải quan riêng.

Việc nắm rõ các khái niệm này giúp doanh nghiệp xác định đúng phạm vi hoạt động và các nghĩa vụ thuế, thủ tục hải quan liên quan.

Khi nào hàng hóa bị đưa vào danh mục "cấm"?

Căn cứ theo Điều 5 Nghị định 69/2018/NĐ-CP, hàng hóa bị cấm xuất khẩu, nhập khẩu khi thuộc các trường hợp liên quan đến quốc phòng, an ninh, bảo vệ di tích lịch sử, văn hóa, hoặc theo các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

Điều 5. Hàng hóa cấm xuất khẩu, cấm nhập khẩu

1. Hàng hóa cấm xuất khẩu, cấm nhập khẩu thực hiện theo quy định tại các văn bản pháp luật hiện hành và Danh mục hàng hóa cấm xuất khẩu, cấm nhập khẩu quy định tại Phụ lục I Nghị định này...

Chi tiết danh mục hàng hóa cấm xuất khẩu, cấm nhập khẩu hiện nay

Danh mục này được quy định chi tiết tại Phụ lục I ban hành kèm theo Nghị định 69/2018/NĐ-CP. Dưới đây là một số nhóm hàng hóa tiêu biểu:

1. Danh mục hàng hóa cấm xuất khẩu

Các mặt hàng bị cấm đưa ra khỏi lãnh thổ Việt Nam bao gồm:

• Vũ khí, đạn dược, vật liệu nổ (trừ vật liệu nổ công nghiệp), trang thiết bị kỹ thuật quân sự.
• Di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia theo quy định của pháp luật về di sản văn hóa.
• Các loại xuất bản phẩm thuộc diện cấm phổ biến và lưu hành tại Việt Nam.
• Gỗ tròn, gỗ xẻ các loại từ gỗ rừng tự nhiên trong nước.
• Động vật, thực vật hoang dã quý hiếm và mẫu vật các loài thuộc Phụ lục I CITES có nguồn gốc từ tự nhiên.

2. Danh mục hàng hóa cấm nhập khẩu

Ngược lại, các mặt hàng sau đây tuyệt đối không được phép đưa vào nội địa:

• Hàng tiêu dùng, thiết bị y tế, phương tiện đã qua sử dụng (như quần áo, giày dép, đồ điện tử, điện lạnh gia dụng...).
• Các loại pháo (trừ pháo hiệu an toàn hàng hải), đèn trời, thiết bị gây nhiễu máy đo tốc độ.
• Hóa chất độc hại thuộc Bảng 1 quy định trong Công ước cấm vũ khí hóa học.
• Phế liệu, phế thải, thiết bị làm lạnh sử dụng chất CFC.
• Sản phẩm văn hóa đồi trụy, phản động, mê tín dị đoan hoặc có hại cho giáo dục thẩm mỹ, nhân cách.

Lời khuyên pháp lý cho doanh nghiệp hợp danh

Đối với các công ty hợp danh, việc vi phạm quy định về hàng hóa cấm xuất nhập khẩu không chỉ dẫn đến việc bị tịch thu tang vật, phạt tiền nặng mà còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Do đó, trước khi ký kết các hợp đồng ngoại thương, doanh nghiệp cần:

1. Tra cứu kỹ mã HS của hàng hóa để đối chiếu với danh mục cấm.
2. Thường xuyên cập nhật các thông tư hướng dẫn chuyên ngành của các Bộ quản lý (Bộ Công Thương, Bộ Quốc phòng, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn...).
3. Trong trường hợp đặc biệt (phục vụ nghiên cứu khoa học, y tế), cần xin phép Thủ tướng Chính phủ theo quy định tại khoản 3 Điều 5 Nghị định 69/2018/NĐ-CP.

Việc tuân thủ pháp luật không chỉ giúp doanh nghiệp vận hành ổn định mà còn xây dựng uy tín trên thị trường quốc tế.