Nợ xấu không chỉ là "vết đen" trong hồ sơ tín dụng cá nhân mà còn là rào cản lớn đối với các giao dịch tài chính của cả gia đình. Trong bối cảnh các quy định về quản lý tín dụng ngày càng chặt chẽ, câu hỏi "Chồng bị nợ xấu thì vợ có vay ngân hàng được không?" trở thành nỗi trăn trở của nhiều cặp vợ chồng khi có nhu cầu vay vốn kinh doanh hay mua nhà.

Nợ xấu là gì? Cách phân loại nợ theo Thông tư 31/2024/TT-NHNN

Trước hết, cần hiểu rõ thế nào là nợ xấu dưới góc độ pháp lý. Theo quy định tại khoản 5 Điều 3 Thông tư 31/2024/TT-NHNN:

"5. Nợ xấu (NPL) là nợ xấu đang hạch toán trong bảng cân đối kế toán (nợ xấu nội bảng), gồm nợ thuộc các nhóm 3, 4 và 5."

Cụ thể, tại Điều 10 Thông tư 31/2024/TT-NHNN, các khoản nợ được phân thành 05 nhóm dựa trên mức độ rủi ro. Trong đó, nợ nhóm 3 (nợ dưới tiêu chuẩn), nhóm 4 (nợ nghi ngờ) và nhóm 5 (nợ có khả năng mất vốn) chính là những nhóm nợ khiến khách hàng bị liệt vào danh sách đen trên hệ thống CIC (Trung tâm Thông tin tín dụng quốc gia).

Kiểm tra lịch sử tín dụng là bước bắt buộc của ngân hàng trước khi giải ngân (ảnh minh họa)

Chồng nợ xấu, vợ có được vay vốn ngân hàng không?

Về nguyên tắc, vợ và chồng là hai thực thể pháp lý độc lập. Tuy nhiên, trong quan hệ tín dụng, các ngân hàng thường xem xét hồ sơ dựa trên đơn vị "hộ gia đình" hoặc "người có liên quan". Việc vợ có vay được hay không phụ thuộc vào hai kịch bản chính sau đây:

1. Trường hợp vay bằng tài sản chung của vợ chồng

Nếu khoản vay yêu cầu thế chấp bằng tài sản chung (như nhà đất, xe cộ hình thành trong thời kỳ hôn nhân), theo Điều 37 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, đây là nghĩa vụ chung về tài sản. Khi đó, cả hai vợ chồng phải cùng ký tên vào hợp đồng vay vốn và hợp đồng thế chấp.

Lúc này, ngân hàng sẽ kiểm tra CIC của cả hai người. Nếu người chồng đang có nợ xấu nhóm 3 trở lên, hệ thống sẽ tự động từ chối hồ sơ vì rủi ro tín dụng của hộ gia đình được đánh giá là cao. Ngân hàng lo ngại rằng nguồn thu nhập chung của gia đình sẽ bị ưu tiên để trả khoản nợ xấu cũ thay vì khoản vay mới.

2. Trường hợp vợ vay bằng tài sản riêng hoặc vay tín chấp riêng

Theo lý thuyết, nếu người vợ chứng minh được tài sản thế chấp là tài sản riêng (được tặng cho riêng, thừa kế riêng) hoặc vay tín chấp dựa trên lương mà không cần người bảo lãnh, người vợ có quyền tự mình xác lập giao dịch. Tuy nhiên, thực tế tại Việt Nam, hầu hết các ngân hàng thương mại vẫn yêu cầu tra cứu thông tin của cả vợ và chồng trong sổ hộ khẩu hoặc căn cước công dân để đánh giá tổng thể khả năng trả nợ.

Dựa trên Điều 27 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 về trách nhiệm liên đới, nếu khoản nợ xấu của chồng phát sinh từ nhu cầu thiết yếu của gia đình, người vợ cũng có thể phải chịu trách nhiệm liên đới. Đây là lý do khiến các tổ chức tín dụng cực kỳ thận trọng và thường từ chối cho vợ vay nếu chồng đang vướng nợ xấu.

Lời khuyên pháp lý để khôi phục khả năng vay vốn

Để có thể tiếp tục tiếp cận nguồn vốn ngân hàng, giải pháp duy nhất và bền vững nhất là tất toán toàn bộ khoản nợ xấu. Sau khi tất toán, lịch sử tín dụng sẽ không được xóa ngay lập tức:

• Với khoản vay dưới 10 triệu đồng: Thường được cập nhật và xóa lịch sử nợ xấu nhanh chóng sau khi tất toán.
• Với khoản vay trên 10 triệu đồng: Lịch sử nợ xấu sẽ được lưu giữ trên CIC trong vòng 05 năm kể từ ngày khách hàng tất toán toàn bộ gốc và lãi.

Người dân cần chủ động kiểm tra tình trạng tín dụng của mình và người thân định kỳ để tránh những bất ngờ không đáng có khi cần thực hiện các giao dịch tài chính quan trọng.

Tóm lại, dù pháp luật không cấm đoán trực tiếp việc vợ vay vốn khi chồng nợ xấu, nhưng các quy định về quản trị rủi ro của ngân hàng và nguyên tắc liên đới trong hôn nhân khiến việc này trở nên vô cùng khó khăn. Cách tốt nhất là duy trì một lịch sử tín dụng "sạch" để bảo vệ quyền lợi tài chính cho cả gia đình.