Tình trạng các cửa hàng bán lẻ xăng dầu treo biển "hết hàng" hoặc đóng cửa không lý do mỗi khi có thông tin điều chỉnh giá xăng dầu không còn là chuyện hiếm. Tuy nhiên, đây là hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến an ninh năng lượng và quyền lợi người tiêu dùng. Pháp luật Việt Nam đã quy định các chế tài cực kỳ nghiêm khắc để xử lý vấn đề này.

Siết chặt quản lý thị trường xăng dầu và khí LPG

Trước những biến động phức tạp của thị trường năng lượng thế giới, Bộ Công Thương đã ban hành văn bản hỏa tốc yêu cầu UBND các tỉnh, thành phố tăng cường kiểm tra, giám sát chặt chẽ hoạt động kinh doanh xăng dầu. Đặc biệt, lực lượng Quản lý thị trường được chỉ đạo phải bám sát địa bàn, kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm các hành vi găm hàng, cắt giảm thời gian bán hàng hoặc ngừng bán hàng không có lý do chính đáng.

Đáng chú ý, cơ quan chức năng cũng nhấn mạnh việc làm rõ trách nhiệm của người đứng đầu và công chức phụ trách địa bàn nếu để xảy ra sai phạm mà không kịp thời phát hiện. Điều này cho thấy quyết tâm của Nhà nước trong việc ổn định thị trường và bảo vệ lợi ích của nhân dân.

Mức phạt hành chính cho hành vi đầu cơ, găm hàng

Hành vi đầu cơ, găm hàng xăng dầu hiện nay được điều chỉnh bởi Nghị định 98/2020/NĐ-CP, được sửa đổi bởi Nghị định 17/2022/NĐ-CP và mới nhất là Nghị định 24/2025/NĐ-CP.

Cụ thể, theo Điều 31 Nghị định 98/2020/NĐ-CP, hành vi đầu cơ hàng hóa có thể bị phạt tiền lên đến 100 triệu đồng tùy vào giá trị hàng hóa vi phạm. Bên cạnh đó, các cửa hàng còn phải đối mặt với hình phạt bổ sung như tịch thu tang vật và tước quyền sử dụng giấy phép kinh doanh từ 06 đến 12 tháng.

Đối với hành vi găm hàng, Điều 32 Nghị định 98/2020/NĐ-CP quy định mức phạt từ 5 đến 30 triệu đồng cho các hành vi:

• Cắt giảm thời gian bán hàng, lượng hàng bán ra mà không có lý do chính đáng.
• Ngừng bán hàng, không mở cửa hàng hoặc mở cửa nhưng không bán hàng.
• Găm hàng trong kho vượt quá 150% so với lượng tồn kho trung bình của 03 tháng trước đó.

Khi nào hành vi găm xăng dầu bị truy cứu trách nhiệm hình sự?

Nếu hành vi găm hàng xăng dầu gây hậu quả nghiêm trọng hoặc thu lợi bất chính lớn, người vi phạm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về "Tội đầu cơ" theo quy định tại Điều 196 Bộ luật Hình sự 2015.

"Người nào lợi dụng tình hình khan hiếm hoặc tạo ra sự khan hiếm giả tạo trong tình hình thiên tai, dịch bệnh, khó khăn về kinh tế mua vét hàng hóa thuộc danh mục mặt hàng bình ổn giá hoặc thuộc danh mục hàng hóa được Nhà nước định giá nhằm bán lại để thu lợi bất chính..."

Tùy vào giá trị hàng hóa (từ 500 triệu đồng trở lên) hoặc số tiền thu lợi bất chính (từ 100 triệu đồng trở lên), mức hình phạt có thể dao động từ phạt tiền đến 15 năm tù giam. Đối với pháp nhân thương mại phạm tội, mức phạt tiền có thể lên đến 9 tỷ đồng và bị đình chỉ hoạt động vĩnh viễn.

Việc găm hàng xăng dầu không chỉ là hành vi trục lợi bất chính mà còn là hành động thiếu đạo đức kinh doanh. Người dân khi phát hiện các dấu hiệu vi phạm cần kịp thời phản ánh tới đường dây nóng của Tổng cục Quản lý thị trường để cơ quan chức năng vào cuộc xử lý, đảm bảo sự minh bạch và công bằng cho thị trường.