Trong đời sống xã hội, việc để lại và phân chia tài sản sau khi qua đời là một vấn đề pháp lý quan trọng nhưng cũng đầy nhạy cảm. Hiểu rõ di sản thừa kế là gì và cách xác định chính xác khối tài sản này không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi của những người thừa kế mà còn góp phần duy trì sự hòa thuận trong gia đình.

1. Di sản thừa kế bao gồm những gì?

Theo quy định tại Điều 612 Bộ luật Dân sự 2015, di sản được định nghĩa một cách cụ thể như sau:

Di sản bao gồm tài sản riêng của người chết, phần tài sản của người chết trong tài sản chung với người khác.

Như vậy, di sản không chỉ bó hẹp trong những vật hữu hình như tiền mặt hay vàng bạc. Nó bao gồm tất cả các quyền tài sản mà người quá cố sở hữu, từ bất động sản (nhà ở, đất đai), động sản (xe cộ, trang sức) cho đến các giấy tờ có giá như cổ phiếu, trái phiếu hoặc quyền sở hữu trí tuệ.

2. Cách xác định di sản thừa kế theo di chúc

Khi một người qua đời có để lại di chúc, việc xác định di sản sẽ ưu tiên thực hiện theo ý chí của người đó. Tuy nhiên, để di chúc có hiệu lực và là căn cứ pháp lý vững chắc, văn bản này phải đáp ứng các điều kiện tại Điều 630 Bộ luật Dân sự 2015.

Người lập di chúc có quyền chỉ định ai là người được hưởng, ai bị truất quyền hưởng di sản. Một điểm cần lưu ý là dù di chúc có quy định thế nào, pháp luật vẫn bảo vệ quyền lợi của một số đối tượng như con chưa thành niên, cha mẹ, vợ, chồng thông qua suất thừa kế không phụ thuộc vào nội dung di chúc.

3. Phân chia di sản theo pháp luật khi nào?

Trong trường hợp người chết không để lại di chúc hoặc di chúc không hợp pháp, di sản sẽ được chia theo quy định của pháp luật. Căn cứ vào Điều 650 Bộ luật Dân sự 2015, việc chia thừa kế lúc này sẽ dựa trên các hàng thừa kế.

Thứ tự ưu tiên được xác định rõ tại Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015, bắt đầu từ hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết. Những người ở cùng hàng thừa kế sẽ được hưởng phần di sản bằng nhau.

Việc xác định đúng di sản thừa kế là nền tảng để thực hiện các thủ tục khai nhận hoặc phân chia tài sản một cách minh bạch. Nếu có bất kỳ tranh chấp nào phát sinh, người dân nên tìm đến sự tư vấn của các chuyên gia pháp lý để đảm bảo quyền lợi tối ưu theo đúng quy định của Bộ luật Dân sự 2015.