Kỳ tuyển sinh đại học năm 2023 đánh dấu một bước ngoặt lớn trong chính sách ưu tiên của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Không còn câu chuyện "mưa điểm 10" nhưng vẫn trượt nguyện vọng 1 do yếu tố điểm cộng, những quy định mới tại Thông tư 08/2022/TT-BGDĐT đã hướng tới sự công bằng và thực chất hơn cho mọi thí sinh.

1. Nghịch lý hay sự công bằng: Điểm thi càng cao, điểm ưu tiên càng giảm?

Thay đổi gây xôn xao nhất chính là việc áp dụng công thức giảm trừ điểm ưu tiên đối với những thí sinh có tổng điểm xét tuyển từ 22,5 trở lên. Điều này đồng nghĩa với việc các "thủ khoa" sẽ không còn được hưởng trọn vẹn mức điểm ưu tiên như trước đây.

Cụ thể, theo quy định tại khoản 4 Điều 7 Quy chế tuyển sinh, công thức xác định mức điểm ưu tiên được tính như sau:

Điểm ưu tiên = [(30 - Tổng điểm đạt được) / 7,5] × Mức điểm ưu tiên theo quy định

Để dễ hình dung, nếu một thí sinh thuộc Khu vực 1 (được cộng tối đa 0,75 điểm) nhưng đạt mức điểm thi là 27 điểm, thì điểm ưu tiên thực tế chỉ còn: [(30 - 27) / 7,5] × 0,75 = 0,3 điểm. Đặc biệt, những thí sinh đạt tuyệt đối 30 điểm sẽ không còn được cộng bất kỳ điểm ưu tiên nào. Quy định này giúp thu hẹp khoảng cách giữa nhóm thí sinh có điểm cao, tránh tình trạng điểm chuẩn vượt quá 30 điểm tại các ngành "hot".

2. Giới hạn thời gian hưởng ưu tiên khu vực: Chỉ còn 2 năm vàng

Một điểm mới quan trọng khác mà thí sinh tự do cần đặc biệt lưu ý là chính sách ưu tiên khu vực hiện nay đã bị giới hạn về thời gian. Theo điểm d khoản 1 Điều 7 Quy chế tuyển sinh, thí sinh chỉ được hưởng ưu tiên khu vực trong năm tốt nghiệp THPT và duy nhất 01 năm kế tiếp.

Điều này có nghĩa là nếu bạn tốt nghiệp năm 2021 nhưng đến năm 2023 mới thi lại đại học, bạn sẽ không còn được cộng điểm ưu tiên khu vực (KV1, KV2-NT, KV2) dù nơi thường trú hay nơi học tập vẫn thuộc diện ưu tiên.

3. Phân loại khu vực và cách xác định mức điểm cộng

Mặc dù cách tính có thay đổi, nhưng bảng phân loại khu vực cơ bản vẫn giữ nguyên mức trần ưu tiên như sau:

• Khu vực 1 (KV1): Cộng 0,75 điểm (Các xã đặc biệt khó khăn, vùng biên giới, hải đảo...).
• Khu vực 2 nông thôn (KV2-NT): Cộng 0,5 điểm.
• Khu vực 2 (KV2): Cộng 0,25 điểm (Các thị xã, thành phố trực thuộc tỉnh).
• Khu vực 3 (KV3): Không được cộng điểm (Các quận nội thành thành phố trực thuộc Trung ương).

Việc xác định khu vực ưu tiên chủ yếu dựa trên nơi thí sinh học THPT lâu nhất. Tuy nhiên, đối với các trường hợp đặc biệt như học sinh trường dân tộc nội trú hoặc quân nhân đóng quân trên 18 tháng, việc xác định sẽ linh hoạt hơn dựa trên nơi thường trú hoặc nơi đóng quân theo quy định tại Điều 7 của Quy chế.

Những điều chỉnh này không chỉ đơn thuần là thay đổi về con số, mà còn thể hiện tư duy đổi mới của ngành giáo dục trong việc tạo ra một sân chơi bình đẳng, nơi năng lực thực sự của thí sinh được tôn vinh cao nhất.