Năm 2020 được xem là một năm "bản lề" với những thay đổi mang tính lịch sử đối với đời sống của đội ngũ nhà giáo Việt Nam. Không chỉ dừng lại ở việc điều chỉnh con số trên bảng lương, những thay đổi về tư duy quản lý, cách thức xếp lương và các loại phụ cấp sẽ trực tiếp tác động đến túi tiền và tâm lý của hàng triệu giáo viên. Dưới đây là 3 điểm mới cốt lõi mà mọi giáo viên cần nắm vững để đảm bảo quyền lợi chính đáng của mình.

1. Tăng lương cơ sở lên 1,6 triệu đồng - Cú hích thu nhập từ tháng 7/2020

Tin vui lớn nhất đối với cán bộ, công chức, viên chức nói chung và giáo viên nói riêng trong năm 2020 chính là việc tăng mức lương cơ sở. Ngày 12/11/2019, Quốc hội đã chính thức thông qua Nghị quyết 86/2019/QH14 về Dự toán ngân sách Nhà nước năm 2020.

Theo đó, từ ngày 01/7/2020, mức lương cơ sở sẽ được điều chỉnh tăng từ 1,49 triệu đồng/tháng lên 1,6 triệu đồng/tháng. Đây là mức tăng thêm 110.000 đồng, con số cao nhất trong vòng 8 năm trở lại đây, mang lại niềm hy vọng cải thiện đời sống cho đội ngũ giáo viên đang hưởng lương từ ngân sách.

Hiện nay, tiền lương của giáo viên vẫn đang được tính dựa trên công thức truyền thống quy định tại Nghị định 204/2004/NĐ-CP:

Tiền lương = Hệ số lương x Mức lương cơ sở

Với việc giữ nguyên hệ số lương nhưng tăng mức lương cơ sở, thu nhập thực tế của giáo viên sẽ tăng lên đáng kể. Ước tính, mức lương cao nhất của giáo viên có thể tăng thêm khoảng 880.000 đồng/tháng, trong khi mức thấp nhất cũng tăng thêm ít nhất 165.000 đồng/tháng. Đây là một sự động viên kịp thời để các thầy cô yên tâm công tác.

Việc tăng lương cơ sở năm 2020 mang lại niềm vui cho hàng triệu giáo viên (ảnh minh họa)

2. Trả lương theo vị trí việc làm - Bước ngoặt từ Luật Giáo dục 2019

Một thay đổi mang tính đột phá về chất chính là cơ chế trả lương mới. Từ ngày 01/7/2020, khi Luật Giáo dục 2019 chính thức có hiệu lực, việc xếp lương cho nhà giáo sẽ có sự chuyển dịch mạnh mẽ. Cụ thể, tại Điều 76 Luật Giáo dục 2019 quy định:

"Nhà giáo được xếp lương phù hợp với vị trí việc làm và lao động nghề nghiệp; được ưu tiên hưởng phụ cấp đặc thù nghề theo quy định của Chính phủ."

Khái niệm "vị trí việc làm" được làm rõ tại Luật Viên chức 2010, đó là công việc hoặc nhiệm vụ gắn với chức danh nghề nghiệp hoặc chức vụ quản lý tương ứng. Điều này đồng nghĩa với việc trong tương lai, giáo viên sẽ được trả lương dựa trên năng lực, kết quả công việc và tính chất phức tạp của nhiệm vụ thay vì chỉ dựa vào bằng cấp hay thâm niên "cào bằng" như trước đây.

Quy định này hoàn toàn nhất quán với tinh thần cải cách tiền lương tại Nghị quyết 27-NQ/TW, hướng tới một hệ thống lương minh bạch, công bằng và tạo động lực phấn đấu cho những giáo viên có năng lực chuyên môn giỏi.

3. "Nỗi lo" bãi bỏ phụ cấp thâm niên và sự xuất hiện của phụ cấp đặc thù

Có lẽ vấn đề khiến nhiều giáo viên trăn trở nhất trong năm 2020 chính là việc bãi bỏ phụ cấp thâm niên. Theo quy định mới tại Luật Giáo dục 2019, khoản phụ cấp thâm niên vốn đã gắn bó với nghề giáo hàng chục năm qua sẽ không còn được duy trì trong cơ cấu tiền lương mới.

Thay vào đó, nhà giáo sẽ được ưu tiên hưởng phụ cấp đặc thù nghề. Đây là một bước đi nhằm thực hiện chủ trương tinh giản các loại phụ cấp, dồn nguồn lực để tăng lương cơ bản. Tuy nhiên, việc bãi bỏ phụ cấp thâm niên cũng gây ra không ít tâm tư cho những giáo viên lâu năm, bởi đây là khoản thu nhập chiếm tỷ trọng khá lớn trong tổng lương hàng tháng.

Các chính sách về phụ cấp nghề nghiệp có sự thay đổi lớn từ giữa năm 2020 (ảnh minh họa)

Cần lưu ý rằng, phụ cấp đặc thù nghề sẽ được Chính phủ quy định chi tiết cho từng đối tượng cụ thể. Việc mở rộng phạm vi hưởng phụ cấp đặc thù được kỳ vọng sẽ bù đắp phần nào sự thiếu hụt khi mất đi phụ cấp thâm niên, đồng thời đảm bảo tính đặc thù của nghề dạy học - một nghề cao quý nhưng cũng đầy áp lực và trách nhiệm.

Tóm lại, chính sách tiền lương giáo viên năm 2020 là một bức tranh có cả niềm vui tăng lương và những thách thức từ việc thay đổi cơ cấu phụ cấp. Các thầy cô cần chủ động cập nhật các văn bản hướng dẫn thi hành để nắm bắt lộ trình thay đổi, từ đó có sự chuẩn bị tốt nhất cho công việc và cuộc sống của mình.

Nguyễn Hương