Quy định bắt buộc về việc tự quyết toán thuế TNCN khi phát sinh chi phí y tế, giáo dục

Theo quy định tại khoản 3 Điều 51 Nghị định 253/2026/NĐ-CP hướng dẫn thi hành Luật Thuế thu nhập cá nhân, trong kỳ tính thuế, nếu cá nhân có phát sinh các khoản giảm trừ tiền chi trả học phí, khám chữa bệnh cho bản thân hoặc người phụ thuộc theo quy định tại Điều 49 Nghị định 253/2026/NĐ-CP và có nguyện vọng giảm trừ vào thu nhập chịu thuế trước khi tính thuế thì người nộp thuế bắt buộc phải tự quyết toán thuế trực tiếp với cơ quan thuế. Điều này đồng nghĩa với việc người lao động không được phép ủy quyền quyết toán thuế cho doanh nghiệp hoặc đơn vị chi trả thu nhập.

Nhằm tạo điều kiện thuận lợi tối đa cho người dân thực hiện nghĩa vụ thuế, cơ quan quản lý thuế đã đẩy mạnh chuyển đổi số toàn diện, cho phép người nộp thuế thực hiện quyết toán thuế trực tuyến thông qua hai kênh chính thức:

• Ứng dụng eTax Mobile: Nền tảng thuế điện tử trên thiết bị di động thông minh, hỗ trợ tra cứu nguồn thu nhập, nghĩa vụ thuế và nộp hồ sơ quyết toán mọi lúc mọi nơi.
• Hệ thống Dịch vụ Thuế điện tử dành cho cá nhân (iCanhan): Cổng thông tin của ngành thuế cho phép cá nhân tổng hợp số liệu thu nhập từ tiền lương, tiền công trong năm và nộp hồ sơ quyết toán trực tuyến kèm chứng từ điện tử.

Hồ sơ, chứng từ cần chuẩn bị để kê khai giảm trừ chi phí y tế và giáo dục

Để bảo đảm các khoản chi thực tế cho y tế, giáo dục được cơ quan thuế chấp nhận khi tính toán giảm trừ thu nhập chịu thuế, khoản 3 Điều 49 Nghị định 253/2026/NĐ-CP quy định rõ các tiêu chuẩn pháp lý khắt khe mà người nộp thuế cần tuân thủ:

• Có đầy đủ hóa đơn, chứng từ hợp pháp: Toàn bộ khoản chi phải có hóa đơn giá trị gia tăng hoặc chứng từ thanh toán hợp lệ theo quy định của pháp luật. Đáng chú ý, đối với các khoản chi y tế, người nộp thuế bắt buộc phải lưu giữ và cung cấp kèm theo Bảng kê chi phí khám bệnh, chữa bệnh sử dụng tại các cơ sở khám chữa bệnh theo đúng mẫu quy định của Bộ Y tế.
• Thông tin người thụ hưởng rõ ràng, chính xác: Trên các hóa đơn, biên lai, chứng từ thanh toán phải thể hiện đầy đủ, chính xác thông tin định danh của người nộp thuế hoặc người phụ thuộc hợp pháp của người nộp thuế.
• Nguyên tắc không chi trả từ nguồn khác: Các khoản chi chỉ được tính giảm trừ khi người nộp thuế tự mình chi trả thực tế và không được chi trả, hỗ trợ hay thanh toán từ các nguồn khác, bao gồm: nguồn tài trợ từ các tổ chức/cá nhân, cơ quan chi trả thay, ngân sách nhà nước, quỹ bảo hiểm y tế thanh toán, quỹ bảo hiểm xã hội hoặc bảo hiểm thương mại chi trả dưới mọi hình thức.

Mức trần giảm trừ thuế TNCN đối với khoản chi y tế và giáo dục - đào tạo

Chính sách giảm trừ đối với các khoản chi tiêu thiết yếu cho gia đình như y tế và giáo dục là bước cải cách quan trọng, giảm bớt gánh nặng tài chính cho người nộp thuế. Căn cứ khoản 2 Điều 49 Nghị định 253/2026/NĐ-CP, mức trần giảm trừ được quy định cụ thể như sau:

1. Mức giảm trừ cho chi phí khám chữa bệnh

Các khoản chi thực tế cho việc khám bệnh, chữa bệnh tại các cơ sở y tế trong nước thuộc phạm vi danh mục do bảo hiểm y tế chi trả của người nộp thuế và người phụ thuộc được giảm trừ vào thu nhập trước khi tính thuế với tổng mức giảm trừ tối đa không quá 23 triệu đồng/năm.

2. Mức giảm trừ cho chi phí giáo dục - đào tạo

Các khoản chi cho giáo dục - đào tạo tại cơ sở giáo dục - đào tạo trong nước được áp dụng tổng mức giảm trừ tối đa không quá 24 triệu đồng/năm. Cụ thể bao gồm:

• Khoản tiền học phí giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông (tiểu học, trung học cơ sở, trung học phổ thông);
• Học phí giáo dục nghề nghiệp và giáo dục đại học theo quy định của pháp luật về giáo dục - đào tạo;
• Các khoản chi học phí nâng cao kỹ năng chuyên môn khác tại các cơ sở giáo dục - đào tạo hợp pháp.

Những trường hợp chi y tế, giáo dục không được tính giảm trừ

Để đảm bảo tính công bằng và tránh trùng lặp các chính sách ưu đãi tài chính, khoản 4 Điều 49 Nghị định 253/2026/NĐ-CP nêu rõ các khoản chi không được tính vào khoản giảm trừ chi phí y tế, giáo dục nêu trên, bao gồm:

• Trường hợp người nộp thuế đã được áp dụng chế độ giảm thuế TNCN đối với chi phí khám chữa bệnh hiểm nghèo theo quy định tại Điều 40 Nghị định 253/2026/NĐ-CP;
• Khoản tiền do người sử dụng lao động hỗ trợ cho việc khám chữa bệnh hiểm nghèo của người lao động hoặc thân nhân (con cái, vợ/chồng, cha mẹ);
• Khoản tiền học phí cho con của người lao động nước ngoài học tại Việt Nam hoặc con của người lao động Việt Nam học tại nước ngoài do người sử dụng lao động trả thay;
• Khoản kinh phí do người sử dụng lao động trả thay tiền đào tạo nâng cao trình độ chuyên môn, tay nghề phù hợp với công việc hoặc theo kế hoạch đào tạo của doanh nghiệp.

Đặc biệt, căn cứ khoản 5 Điều 49 Nghị định 253/2026/NĐ-CP, các khoản chi y tế, giáo dục phát sinh trong năm nào thì chỉ được tính giảm trừ vào thu nhập chịu thuế của chính năm đó, hoàn toàn không được chuyển kết chuyển sang các năm tính thuế tiếp theo.