Nguyên tắc trung lập công nghệ: Không còn rào cản cho sự phát triển hạ tầng

Trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia đang diễn ra mạnh mẽ, việc đảm bảo mọi người dân, đặc biệt là ở khu vực vùng sâu, vùng xa, được tiếp cận với dịch vụ viễn thông chất lượng cao là ưu tiên hàng đầu. Theo quy định tại Thông tư 51/2026/TT-BKHCN, việc triển khai phổ cập dịch vụ viễn thông phải tuân thủ nghiêm ngặt nguyên tắc trung lập công nghệ. Điều này có nghĩa là cơ quan quản lý không bắt buộc doanh nghiệp phải áp dụng một loại công nghệ duy nhất, tạo điều kiện tối đa cho sự sáng tạo và tối ưu hóa chi phí.

Cụ thể, tại điểm a khoản 1 Điều 3 của Thông tư này nhấn mạnh rằng các phương án triển khai phải được tính toán dựa trên đặc điểm địa hình, phân bố dân cư và nhu cầu thực tế của người dân. Đối với những khu vực có địa hình bị chia cắt mạnh hoặc các hộ dân sống đơn lẻ, doanh nghiệp có thể linh hoạt kết hợp giữa công nghệ băng rộng cố định vệ tinh với các giải pháp vô tuyến khác như FWA, Wi-Fi Mesh hay Microwave để đảm bảo hiệu quả đầu tư cao nhất.

Tiêu chuẩn tốc độ Internet "vàng": 4G, 5G và băng rộng cố định phải đạt bao nhiêu?

Một trong những điểm mới đáng chú ý nhất của Thông tư 51/2026/TT-BKHCN chính là việc định lượng hóa các tiêu chuẩn chất lượng dịch vụ. Không còn là những khái niệm chung chung, tốc độ Internet giờ đây được quy định bằng những con số cụ thể cho từng loại hình dịch vụ:

• Dịch vụ 4G: Tốc độ tải xuống (Download) trung bình tối thiểu phải đạt 40 Mbit/s và tốc độ tải lên (Upload) tối thiểu 10 Mbit/s.
• Dịch vụ 5G: Yêu cầu cao hơn hẳn với tốc độ tải xuống tối thiểu 100 Mbit/s và tải lên tối thiểu 30 Mbit/s.
• Internet băng rộng cố định mặt đất: Gói dịch vụ cung cấp phải đảm bảo tốc độ tải dữ liệu tối thiểu 100 Mbit/s.
• Internet băng rộng cố định vệ tinh: Phải đạt tối thiểu 40/10 Mbit/s (tương ứng tải xuống/tải lên).

Việc áp dụng các tiêu chuẩn này nhằm đảm bảo rằng dịch vụ viễn thông công ích không chỉ dừng lại ở việc "có sóng" mà phải thực sự đáp ứng được nhu cầu học tập, làm việc và giải trí trực tuyến của người dân theo đúng tinh thần của Luật Viễn thông 2023.

Cách xác định khu vực cần phổ cập: Dựa trên dữ liệu thực tế từ i-Speed

Để xác định chính xác những nơi cần được hỗ trợ phổ cập, Bộ Khoa học và Công nghệ đã đưa ra quy trình xác định vị trí dựa trên chất lượng truy cập thực tế. Theo Điều 4 của Thông tư, các vị trí đo kiểm thường là trung tâm thôn, bản có nhà văn hóa hoặc khu vực tập trung đông dân cư nhất.

Công cụ chủ đạo được sử dụng là Hệ thống đo tốc độ truy nhập Internet Việt Nam (VNNIC Internet Speed), bao gồm ứng dụng i-Speed trên thiết bị di động và các website speedtest.vn, i-speed.vn. Nếu kết quả đo cho thấy khu vực đó hoàn toàn không có sóng hoặc có sóng nhưng tốc độ thấp hơn mức doanh nghiệp đã công bố, vị trí đó sẽ được đưa vào danh sách cần phổ cập dịch vụ viễn thông công ích theo hướng dẫn tại Nghị định 295/2025/NĐ-CP.

Quy trình đo kiểm và báo cáo: Đảm bảo tính khách quan và minh bạch

Quy trình đo kiểm tốc độ Internet dịch vụ viễn thông công ích được thực hiện hết sức chặt chẽ để tránh tình trạng báo cáo sai lệch. Việc đo kiểm chỉ được tiến hành sau ít nhất 15 ngày kể từ khi doanh nghiệp thông báo đã hoàn thành việc cung cấp dịch vụ tại khu vực đó.

Tại mỗi vị trí đo di động, kỹ thuật viên phải thực hiện ít nhất 05 mẫu đo khác nhau. Kết quả cuối cùng phải được lập thành báo cáo chi tiết theo mẫu quy định, có xác nhận của các bên liên quan và tuyệt đối không được có bất kỳ sự can thiệp nào vào dữ liệu đo. Những báo cáo này không chỉ phục vụ mục tiêu nghiệm thu mà còn là cơ sở để xây dựng bản đồ số về hạ tầng viễn thông quốc gia, giúp cơ quan quản lý có cái nhìn tổng thể và chính xác nhất về hiện trạng mạng lưới tại Việt Nam tính đến thời điểm tháng 10 năm 2026.

Việc thực hiện nghiêm túc các quy định tại Thông tư 51/2026/TT-BKHCN không chỉ là trách nhiệm của doanh nghiệp mà còn là quyền lợi của người dân, góp phần thu hẹp khoảng cách số và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững.