Trong đời sống pháp lý tại Việt Nam, việc đăng ký khai sinh cho trẻ em là một thủ tục hành chính vô cùng quan trọng, đặt nền móng cho quyền con người và các quyền công dân sau này. Trước đây, theo quy định cũ, việc ông bà đi khai sinh thay cho cha mẹ thường gặp không ít phiền hà do yêu cầu về giấy tờ ủy quyền. Tuy nhiên, một bước tiến mới trong cải cách hành chính đã được ghi nhận tại Thông tư 04/2020/TT-BTP, mang lại sự thuận tiện tối đa cho các gia đình.

Sự khác biệt giữa quy định cũ và mới về việc ủy quyền khai sinh

Để thấy rõ được tính ưu việt của quy định mới, chúng ta cần nhìn lại bối cảnh pháp lý trước thời điểm ngày 16/07/2020. Theo quy định tại Thông tư 15/2015/TT-BTP, việc ủy quyền đăng ký hộ tịch nói chung và khai sinh nói riêng được kiểm soát khá chặt chẽ:

• Đối với người ngoài: Văn bản ủy quyền phải được công chứng hoặc chứng thực theo quy định.
• Đối với người thân thích (ông, bà, cha, mẹ, con, vợ, chồng, anh, chị, em ruột): Dù không bắt buộc phải công chứng, chứng thực nhưng vẫn bắt buộc phải lập thành văn bản ủy quyền và phải có giấy tờ chứng minh mối quan hệ.

Quy định này vô hình trung tạo ra một rào cản nhỏ, đặc biệt là với những gia đình trẻ bận rộn hoặc cha mẹ đi làm xa, muốn nhờ ông bà ở quê đi làm thủ tục cho cháu nhưng lại phải mất thêm bước viết giấy ủy quyền.

Bước đột phá từ Thông tư 04/2020/TT-BTP

Nhằm hiện thực hóa chủ trương đơn giản hóa thủ tục hành chính, Thông tư 04/2020/TT-BTP đã đưa ra quy định cụ thể tại Điều 2 như sau:

"2. Trường hợp người đi đăng ký khai sinh cho trẻ em là ông, bà, người thân thích khác theo quy định tại khoản 1 Điều 15 Luật hộ tịch thì không phải có văn bản ủy quyền của cha, mẹ trẻ em, nhưng phải thống nhất với cha, mẹ trẻ em về các nội dung khai sinh."

Như vậy, kể từ ngày 16/07/2020, ông bà hoặc những người thân thích khác (như anh, chị, em ruột của cha mẹ trẻ) khi đi làm thủ tục khai sinh cho cháu sẽ không cần xuất trình văn bản ủy quyền. Đây là một điểm thay đổi cực kỳ quan trọng, giúp tiết kiệm thời gian và công sức cho người dân.

Những lưu ý quan trọng khi ông bà đi khai sinh cho cháu

Mặc dù không cần giấy ủy quyền, nhưng để quá trình đăng ký diễn ra suôn sẻ, người dân cần lưu ý các điều kiện đi kèm được quy định tại Thông tư 04/2020/TT-BTP và Luật Hộ tịch 2014:

1. Sự thống nhất về nội dung khai sinh

Pháp luật yêu cầu người đi khai sinh phải thống nhất với cha, mẹ trẻ về các thông tin quan trọng như: Họ, chữ đệm, tên; ngày, tháng, năm sinh; nơi sinh; giới tính; dân tộc; quốc tịch; quê quán... Điều này nhằm đảm bảo quyền lợi của trẻ và tránh các tranh chấp, khiếu nại về sau.

2. Hồ sơ cần chuẩn bị

Dù không cần giấy ủy quyền, ông bà vẫn phải mang đầy đủ các giấy tờ gốc theo quy định tại Nghị định 123/2015/NĐ-CP bao gồm:

• Tờ khai đăng ký khai sinh (theo mẫu).
• Giấy chứng sinh (bản chính). Nếu không có giấy chứng sinh thì nộp văn bản của người làm chứng xác nhận việc sinh; nếu không có người làm chứng thì phải có giấy cam đoan về việc sinh.
• Giấy chứng nhận kết hôn của cha mẹ trẻ (nếu cha mẹ đã đăng ký kết hôn).
• Giấy tờ tùy thân của người đi đăng ký (Chứng minh nhân dân, Căn cước công dân hoặc Hộ chiếu còn giá trị sử dụng).

3. Thời hạn đăng ký

Theo Điều 15 Luật Hộ tịch 2014, trong thời hạn 60 ngày kể từ ngày sinh con, cha hoặc mẹ có trách nhiệm đăng ký khai sinh cho con; trường hợp cha, mẹ không thể đi đăng ký khai sinh cho con thì ông hoặc bà hoặc người thân thích khác hoặc cá nhân, tổ chức đang nuôi dưỡng trẻ em có trách nhiệm đăng ký khai sinh cho trẻ em.

Lời kết

Việc bãi bỏ yêu cầu giấy ủy quyền đối với ông bà, người thân khi đi khai sinh cho trẻ là một minh chứng cho nỗ lực của Bộ Tư pháp trong việc cải cách thủ tục hộ tịch. Quy định này không chỉ phù hợp với truyền thống gia đình Việt Nam - nơi ông bà thường xuyên hỗ trợ con cái chăm sóc cháu nhỏ - mà còn giúp bộ máy hành chính trở nên gần gũi, thân thiện hơn với người dân.

Nếu bạn đang có ý định nhờ ông bà đi làm thủ tục khai sinh cho bé, hãy yên tâm rằng từ nay mọi việc đã trở nên đơn giản hơn rất nhiều. Đừng quên chuẩn bị đầy đủ các giấy tờ hộ tịch cần thiết khác để giao dịch được thực hiện nhanh chóng tại UBND cấp xã nơi cư trú.