Trong bối cảnh chi phí sinh hoạt ngày càng đắt đỏ vào cuối năm 2022, tiền ăn ca (hay tiền ăn giữa ca) không chỉ là một khoản hỗ trợ thiết thực giúp người lao động tái tạo sức lao động mà còn là vấn đề được các doanh nghiệp đặc biệt quan tâm khi xây dựng chính sách tiền lương và phúc lợi. Tuy nhiên, mức chi bao nhiêu là hợp lý? Khoản tiền này có phải đóng Bảo hiểm xã hội (BHXH) hay tính thuế Thu nhập cá nhân (TNCN) không? Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết dựa trên các quy định pháp luật hiện hành tính đến tháng 10/2022.

1. Tiền ăn ca là gì và được quy định như thế nào?

Dưới góc độ pháp lý, Bộ luật Lao động 2019 không đưa ra một định nghĩa trực tiếp về "tiền ăn ca". Tuy nhiên, tại khoản 5 Điều 3 Thông tư 10/2020/TT-BLĐTBXH, tiền ăn giữa ca được liệt kê vào nhóm các khoản chế độ và phúc lợi khác.

Đối với các chế độ và phúc lợi khác như thưởng theo quy định tại Điều 104 của Bộ luật Lao động, tiền thưởng sáng kiến; tiền ăn giữa ca; các khoản hỗ trợ xăng xe, điện thoại, đi lại, tiền nhà ở, tiền giữ trẻ, nuôi con nhỏ... thì ghi thành mục riêng trong hợp đồng lao động.

Thực tế, doanh nghiệp có thể thực hiện chế độ ăn ca dưới hai hình thức chính: trực tiếp tổ chức bữa ăn (nấu tại bếp ăn tập thể, mua suất ăn bên ngoài) hoặc chi trả bằng tiền mặt trực tiếp vào lương cho người lao động. Việc thực hiện chế độ này thường phụ thuộc vào thỏa thuận trong hợp đồng lao động hoặc thỏa ước lao động tập thể của đơn vị.

2. Mức phụ cấp tiền ăn ca tối đa năm 2022 là bao nhiêu?

Pháp luật lao động hiện nay tôn trọng quyền tự quyết của doanh nghiệp trong việc xác định mức chi tiền ăn ca dựa trên khả năng tài chính. Tuy nhiên, để đảm bảo quyền lợi về thuế cho người lao động, các doanh nghiệp thường đối chiếu với mức trần quy định tại Thông tư 26/2016/TT-BLĐTBXH.

Cụ thể, đối với các công ty TNHH một thành viên do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ, mức chi tiền ăn giữa ca tối đa không vượt quá 730.000 đồng/người/tháng. Mặc dù quy định này trực tiếp áp dụng cho khối doanh nghiệp Nhà nước, nhưng cơ quan Thuế cũng lấy đây làm căn cứ để xác định mức chi hợp lý khi tính thuế TNCN cho khối doanh nghiệp tư nhân.

3. Tiền ăn ca có phải đóng Bảo hiểm xã hội bắt buộc?

Đây là câu hỏi mà cả người lao động và bộ phận kế toán đều rất quan tâm. Theo quy định tại Thông tư 06/2021/TT-BLĐTBXH (sửa đổi Thông tư 59/2015/TT-BLĐTBXH), tiền lương tháng đóng BHXH bắt buộc không bao gồm tiền ăn giữa ca.

Như vậy, dù doanh nghiệp chi trả tiền ăn ca ở mức nào (miễn là được ghi thành mục riêng trong hợp đồng lao động), khoản tiền này cũng không bị khấu trừ để đóng các loại bảo hiểm như BHXH, BHYT hay BHTN. Điều này giúp người lao động nhận trọn vẹn khoản hỗ trợ để cải thiện bữa ăn hàng ngày.

4. Cách tính thuế Thu nhập cá nhân đối với tiền ăn ca

Căn cứ điểm g.5 khoản 1 Điều 2 Thông tư 111/2013/TT-BTC, chính sách thuế đối với tiền ăn ca được chia làm hai trường hợp:

• Trường hợp 1: Doanh nghiệp trực tiếp tổ chức bữa ăn, mua suất ăn, cấp phiếu ăn cho người lao động thì toàn bộ giá trị bữa ăn này không tính vào thu nhập chịu thuế TNCN của cá nhân.
• Trường hợp 2: Doanh nghiệp chi trả bằng tiền mặt cho người lao động thì phần tiền chi trả không vượt quá 730.000 đồng/tháng sẽ được miễn thuế TNCN. Nếu mức chi cao hơn 730.000 đồng, phần vượt mức sẽ phải cộng vào thu nhập từ tiền lương, tiền công để tính thuế theo biểu thuế lũy tiến từng phần.

Ví dụ minh họa: Anh A làm việc tại một công ty tư nhân vào tháng 10/2022, được hưởng phụ cấp ăn ca là 1.000.000 đồng/tháng. Khi đó:
- Số tiền 730.000 đồng: Được miễn thuế TNCN.
- Số tiền chênh lệch: 1.000.000 - 730.000 = 270.000 đồng sẽ bị tính vào thu nhập chịu thuế TNCN của anh A.

Lời khuyên cho doanh nghiệp và người lao động

Để tối ưu hóa chi phí và đảm bảo tuân thủ pháp luật, doanh nghiệp nên quy định rõ ràng mức chi và hình thức chi trả tiền ăn ca trong Hợp đồng lao động hoặc Quy chế tài chính của công ty. Đối với người lao động, việc nắm rõ các mốc 730.000 đồng sẽ giúp bạn tự kiểm tra được bảng lương và quyền lợi thuế của mình một cách chính xác nhất.

Hy vọng những thông tin trên đã giúp bạn giải đáp thắc mắc về tiền ăn ca trong năm 2022. Nếu cần hỗ trợ tư vấn sâu hơn về pháp luật lao động, đừng ngần ngại liên hệ với các chuyên gia pháp lý để được hướng dẫn kịp thời.