Việc người nước ngoài sinh con tại Việt Nam và mong muốn đưa con về nước định cư là một tình huống pháp lý phổ biến nhưng đòi hỏi sự am hiểu kỹ lưỡng về quy trình hộ tịch và xuất nhập cảnh. Theo quy định pháp luật hiện hành tại thời điểm năm 2019, cụ thể là Luật Hộ tịch 2014 và các văn bản hướng dẫn, quy trình này được thực hiện qua các bước chặt chẽ.

1. Thẩm quyền và thời hạn đăng ký khai sinh

Căn cứ theo quy định tại điểm d khoản 1 Điều 35 Luật Hộ tịch 2014, thẩm quyền đăng ký khai sinh cho trẻ em sinh ra tại Việt Nam có cả cha và mẹ là người nước ngoài thuộc về Ủy ban nhân dân (UBND) cấp huyện nơi cư trú của người cha hoặc người mẹ.

Điều 35. Thẩm quyền đăng ký khai sinh

Ủy ban nhân dân cấp huyện nơi cư trú của người cha hoặc người mẹ thực hiện đăng ký khai sinh cho trẻ em trong các trường hợp sau đây:

1. Trẻ em được sinh ra tại Việt Nam: ... d) Có cha và mẹ là người nước ngoài hoặc người không quốc tịch;

Về thời hạn, trong vòng 60 ngày kể từ ngày sinh con, cha hoặc mẹ có trách nhiệm đăng ký khai sinh cho con. Nếu cha, mẹ không thể đi đăng ký thì ông hoặc bà hoặc người thân thích khác hoặc cá nhân, tổ chức đang nuôi dưỡng trẻ em có trách nhiệm đăng ký khai sinh cho trẻ.

2. Hồ sơ đăng ký khai sinh có yếu tố nước ngoài

Để thực hiện thủ tục tại Phòng Tư pháp thuộc UBND cấp huyện, người đi đăng ký cần chuẩn bị đầy đủ các loại giấy tờ sau theo quy định tại khoản 1 Điều 36 Luật Hộ tịch 2014 và Điều 9 Nghị định 123/2015/NĐ-CP:

• Giấy tờ xuất trình: Hộ chiếu hoặc giấy tờ có giá trị thay thế hộ chiếu của người đi đăng ký để chứng minh nhân thân; Giấy tờ chứng minh nơi cư trú của cha/mẹ tại Việt Nam; Giấy chứng nhận kết hôn (nếu cha mẹ đã kết hôn) phải được hợp pháp hóa lãnh sự và dịch thuật công chứng.
• Giấy tờ nộp:
  • Tờ khai đăng ký khai sinh (theo mẫu quy định).
  • Giấy chứng sinh do cơ sở y tế nơi trẻ sinh ra cấp. Nếu không có giấy chứng sinh thì nộp văn bản của người làm chứng xác nhận việc sinh; nếu không có người làm chứng thì phải có giấy cam đoan về việc sinh.
  • Văn bản thỏa thuận chọn quốc tịch: Đây là giấy tờ đặc biệt quan trọng. Trường hợp cha mẹ chọn quốc tịch nước ngoài cho con thì văn bản thỏa thuận phải có xác nhận của cơ quan nhà nước có thẩm quyền của nước mà trẻ được chọn quốc tịch (ví dụ: Văn phòng Kinh tế và Văn hóa Đài Bắc tại Việt Nam).

3. Trình tự thực hiện tại cơ quan chức năng

Quy trình giải quyết được thực hiện qua 3 bước chính:

Bước 1: Tiếp nhận hồ sơ. Công chức làm công tác hộ tịch tại Phòng Tư pháp tiếp nhận, kiểm tra tính hợp lệ của hồ sơ. Nếu hồ sơ đầy đủ, người nộp sẽ nhận phiếu hẹn trả kết quả.

Bước 2: Ghi sổ hộ tịch. Sau khi tiếp nhận, nếu thấy thông tin đầy đủ và phù hợp, công chức hộ tịch ghi nội dung khai sinh vào Sổ hộ tịch. Lưu ý, theo khoản 2 Điều 36 Luật Hộ tịch 2014, nếu trẻ em có quốc tịch nước ngoài thì không ghi số định danh cá nhân vào giấy khai sinh.

Bước 3: Cấp Giấy khai sinh. Phòng Tư pháp báo cáo Chủ tịch UBND cấp huyện ký Giấy khai sinh bản chính cấp cho người được đăng ký khai sinh.

4. Thủ tục xuất cảnh đưa con ra nước ngoài

Sau khi có Giấy khai sinh do cơ quan Việt Nam cấp, cha mẹ cần thực hiện tiếp các thủ tục sau để đưa con ra nước ngoài:

1. Làm hộ chiếu cho con: Liên hệ với cơ quan đại diện ngoại giao của quốc gia mà trẻ mang quốc tịch (ví dụ: Lãnh sự quán Đài Loan) để làm hộ chiếu hoặc giấy tờ thông hành quốc tế cho trẻ.
2. Xin thị thực hoặc giấy phép xuất cảnh: Căn cứ Luật Nhập cảnh, xuất cảnh, quá cảnh, cư trú của người nước ngoài tại Việt Nam 2014, trẻ em là người nước ngoài sinh ra tại Việt Nam khi xuất cảnh phải có hộ chiếu và thị thực hoặc thẻ tạm trú còn giá trị. Cha mẹ cần liên hệ Cục Quản lý xuất nhập cảnh để làm thủ tục xin cấp thị thực xuất cảnh cho trẻ dựa trên hộ chiếu mới được cấp.

Việc tuân thủ đúng trình tự pháp luật không chỉ giúp quá trình đưa con ra nước ngoài diễn ra thuận lợi mà còn đảm bảo quyền lợi về quốc tịch và nhân thân cho trẻ trong tương lai.