Kỳ thi tuyển sinh đại học luôn là bước ngoặt quan trọng đối với mỗi học sinh. Để đảm bảo công bằng và hỗ trợ các nhóm đối tượng đặc thù, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành những quy định cụ thể về chế độ ưu tiên. Trong bối cảnh năm 2021, việc nắm vững các quy định tại Thông tư 09/2020/TT-BGDĐT và các nội dung sửa đổi tại Thông tư 16/2021/TT-BGDĐT là vô cùng cần thiết để thí sinh tối ưu hóa cơ hội trúng tuyển của mình.

1. Phân loại điểm ưu tiên theo đối tượng chính sách

Theo quy định tại Điều 7 Quy chế tuyển sinh, thí sinh được chia thành các nhóm ưu tiên với mức điểm cộng khác biệt rõ rệt.

Nhóm ưu tiên 1: Cộng tối đa 2,0 điểm

Đây là nhóm đối tượng nhận được sự hỗ trợ lớn nhất từ Nhà nước, bao gồm:

• Đối tượng 01: Công dân Việt Nam là người dân tộc thiểu số có hộ khẩu thường trú trên 18 tháng tại Khu vực 1 (xã đặc biệt khó khăn, biên giới, hải đảo...).
• Đối tượng 02: Công nhân trực tiếp sản xuất có thâm niên trên 5 năm, đạt danh hiệu chiến sĩ thi đua cấp tỉnh trở lên.
• Đối tượng 03: Thương binh, bệnh binh, quân nhân tại ngũ có thời gian phục vụ theo quy định.
• Đối tượng 04: Thân nhân liệt sĩ, con thương binh/bệnh binh suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên, con của Anh hùng Lực lượng vũ trang.

Nhóm ưu tiên 2: Cộng 1,0 điểm

Nhóm này bao gồm các đối tượng có đóng góp hoặc hoàn cảnh đặc thù nhưng ở mức độ thấp hơn nhóm 1:

• Đối tượng 05: Thanh niên xung phong, quân nhân tại ngũ có thời gian phục vụ dưới mức quy định của nhóm 1, cán bộ dân quân tự vệ nòng cốt.
• Đối tượng 06: Con thương binh, bệnh binh suy giảm khả năng lao động dưới 81%; người dân tộc thiểu số ngoài khu vực 1.
• Đối tượng 07: Người khuyết tật nặng; thợ giỏi, nghệ nhân cấp tỉnh; giáo viên, nhân viên y tế có thâm niên công tác tại vùng khó khăn.

Lưu ý quan trọng: Nếu một thí sinh thuộc nhiều diện ưu tiên khác nhau thì chỉ được hưởng một mức ưu tiên cao nhất. Thí sinh cần kê khai chính xác và cung cấp đầy đủ giấy tờ minh chứng để được hưởng quyền lợi.

2. Điểm ưu tiên theo khu vực: Cách xác định mới nhất

Điểm ưu tiên khu vực được xác định dựa trên nơi thí sinh học tập và tốt nghiệp THPT. Đây là phần điểm cộng phổ biến nhất mà hầu hết thí sinh đều quan tâm.

Phân chia các khu vực tuyển sinh

Mức điểm cộng được phân bổ giảm dần từ vùng khó khăn đến vùng đô thị phát triển:

• Khu vực 1 (KV1) - Cộng 0,75 điểm: Bao gồm các xã đặc biệt khó khăn, vùng dân tộc thiểu số và miền núi, xã biên giới, hải đảo.
• Khu vực 2-Nông thôn (KV2-NT) - Cộng 0,5 điểm: Các địa phương không thuộc KV1, KV2 và KV3.
• Khu vực 2 (KV2) - Cộng 0,25 điểm: Các thị xã, thành phố trực thuộc tỉnh; các huyện ngoại thành của thành phố trực thuộc Trung ương.
• Khu vực 3 (KV3) - Không cộng điểm: Các quận nội thành của thành phố trực thuộc Trung ương.

Nguyên tắc xác định khu vực hưởng ưu tiên

Thí sinh cần đặc biệt lưu ý quy tắc "nơi nào lâu hơn" khi có sự chuyển trường trong 3 năm học THPT:

• Học liên tục và tốt nghiệp tại khu vực nào thì hưởng ưu tiên khu vực đó.
• Nếu chuyển trường, thời gian học ở khu vực nào lâu hơn sẽ tính theo khu vực đó.
• Trường hợp thời gian học tại các khu vực là bằng nhau, thí sinh sẽ được hưởng ưu tiên theo khu vực của trường tốt nghiệp.

3. Các trường hợp đặc biệt hưởng ưu tiên theo hộ khẩu

Mặc dù nguyên tắc chung là tính theo nơi học, nhưng khoản 4 Điều 7 cũng quy định một số trường hợp được tính điểm ưu tiên theo hộ khẩu thường trú:

1. Học sinh các trường phổ thông dân tộc nội trú.
2. Quân nhân, công an nhân dân được cử đi dự thi.
3. Thí sinh có hộ khẩu thường trú trên 18 tháng tại các xã đặc biệt khó khăn (Chương trình 135) nếu học THPT tại huyện có ít nhất một xã thuộc diện này.

Việc hiểu rõ và áp dụng đúng các quy định về điểm ưu tiên không chỉ giúp thí sinh tự tin hơn mà còn đảm bảo sự công bằng trong tuyển sinh. Các bậc phụ huynh và thí sinh nên đối chiếu kỹ lưỡng hộ khẩu và quá trình học tập với danh mục các xã khó khăn do Chính phủ ban hành để không bỏ lỡ quyền lợi chính đáng của mình.