Việc chuyển nơi đăng ký hộ khẩu thường trú là một thủ tục hành chính phổ biến khi người dân thay đổi chỗ ở hợp pháp. Tuy nhiên, một câu hỏi khiến không ít người lúng túng là: Sau khi có Sổ hộ khẩu mới, có bắt buộc phải đi làm lại Chứng minh nhân dân (CMND) hay thẻ Căn cước công dân (CCCD) không?

Tính đến thời điểm năm 2018, việc quản lý dân cư đang trong giai đoạn chuyển tiếp giữa CMND cũ và thẻ CCCD mới theo Luật Căn cước công dân 2014. Dưới đây là phân tích chi tiết từ góc độ pháp lý.

1. Các trường hợp bắt buộc phải đổi Chứng minh nhân dân

Căn cứ theo quy định tại Điều 5 Nghị định 05/1999/NĐ-CP (đã được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 170/2007/NĐ-CP và Nghị định 106/2013/NĐ-CP), những trường hợp sau đây bắt buộc phải làm thủ tục đổi CMND:

"1- Những trường hợp sau đây phải làm thủ tục đổi Chứng minh nhân dân: a) Chứng minh nhân dân hết thời hạn sử dụng; b) Chứng minh nhân dân hư hỏng không sử dụng được; c) Thay đổi họ, tên, chữ đệm, ngày, tháng, năm sinh; d) Thay đổi nơi đăng ký hộ khẩu thường trú ngoài phạm vi tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương; e) Thay đổi đặc điểm nhận dạng."

Như vậy, đối chiếu với quy định trên, chúng ta có hai kịch bản chính khi thay đổi hộ khẩu:

• Trường hợp chuyển hộ khẩu trong cùng tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương: Pháp luật không bắt buộc bạn phải đổi lại CMND. Thẻ cũ vẫn có giá trị sử dụng trong các giao dịch dân sự và hành chính.
• Trường hợp chuyển hộ khẩu sang tỉnh, thành phố khác: Đây là trường hợp bắt buộc phải làm thủ tục đổi thẻ. Ví dụ, nếu bạn chuyển hộ khẩu từ tỉnh Hà Nam lên TP. Hà Nội, bạn phải thực hiện cấp đổi thẻ tại cơ quan Công an nơi đăng ký thường trú mới.

2. Xu hướng chuyển đổi sang thẻ Căn cước công dân trong năm 2018

Kể từ ngày 01/01/2016, khi Luật Căn cước công dân 2014 có hiệu lực, tại các địa phương đã đáp ứng đủ điều kiện về cơ sở hạ tầng, trang thiết bị, cơ quan Công an sẽ cấp thẻ Căn cước công dân thay cho CMND 9 số và 12 số cũ.

Theo Điều 23 Luật Căn cước công dân 2014, thẻ CCCD được đổi trong các trường hợp:

• Các trường hợp tương tự như đổi CMND (hết hạn, hư hỏng, thay đổi thông tin cá nhân...);
• Thay đổi địa chỉ thường trú (không phân biệt trong hay ngoài tỉnh).

Lưu ý quan trọng: Mặc dù Luật quy định thay đổi địa chỉ thường trú là căn cứ để đổi thẻ CCCD, nhưng nếu bạn đang sử dụng CMND cũ và chuyển hộ khẩu trong cùng tỉnh, bạn vẫn có thể tiếp tục sử dụng CMND đó cho đến khi hết hạn hoặc khi có nhu cầu đổi sang thẻ CCCD mới.

3. Trình tự, thủ tục cấp đổi thẻ trong bối cảnh hiện nay

Theo hướng dẫn tại Thông tư 11/2016/TT-BCA và Thông tư 07/2016/TT-BCA, quy trình thực hiện như sau:

Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ
Công dân mang theo Sổ hộ khẩu bản chính đến cơ quan Công an cấp quận/huyện nơi đăng ký thường trú mới để làm thủ tục. Tại đây, bạn sẽ điền vào Tờ khai căn cước công dân theo mẫu.

Bước 2: Thu thập thông tin
Cán bộ tiếp nhận sẽ kiểm tra, đối chiếu thông tin. Sau đó tiến hành chụp ảnh chân dung, thu thập vân tay và đặc điểm nhận dạng của công dân để in trên thẻ.

Bước 3: Nhận giấy hẹn và kết quả
Sau khi hoàn tất, bạn sẽ nhận được giấy hẹn trả kết quả. Trong thời gian chờ đợi, nếu bạn chuyển từ CMND 9 số sang thẻ CCCD 12 số, cơ quan Công an sẽ cấp Giấy xác nhận số Chứng minh nhân dân. Đây là văn bản cực kỳ quan trọng để bạn thực hiện các giao dịch liên quan đến ngân hàng, nhà đất, bảo hiểm... vốn đang gắn với số CMND cũ.

4. Lời khuyên pháp lý

Dù pháp luật không bắt buộc đổi thẻ khi chuyển hộ khẩu trong cùng tỉnh, nhưng để thuận tiện cho các giao dịch hành chính sau này (khi thông tin trên thẻ khớp hoàn toàn với Sổ hộ khẩu), người dân nên chủ động thực hiện cấp đổi sang thẻ CCCD nếu địa phương đã triển khai. Việc sở hữu một chiếc thẻ CCCD mới với độ bảo mật cao và thông tin cập nhật sẽ giúp giảm thiểu các phiền hà khi thực hiện các thủ tục hành chính khác.

Hy vọng những thông tin trên đã giúp quý độc giả giải đáp được thắc mắc về việc đổi CMND khi thay đổi hộ khẩu trong năm 2018.