Ngày 18/06/2015, Chính phủ đã chính thức ban hành Nghị định 59/2015/NĐ-CP về quản lý dự án đầu tư xây dựng. Đây được xem là một bước ngoặt quan trọng trong việc chuẩn hóa đội ngũ nhân lực ngành xây dựng tại Việt Nam, đặc biệt là các quy định về cấp chứng chỉ hành nghề cho cá nhân và năng lực của tổ chức tham gia hoạt động xây dựng.

Đối tượng và phạm vi áp dụng chứng chỉ hành nghề

Theo quy định tại Điều 44 Nghị định 59/2015/NĐ-CP, chứng chỉ hành nghề hoạt động xây dựng là bản xác nhận năng lực hành nghề, do cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp cho cá nhân có đủ trình độ chuyên môn và kinh nghiệm nghề nghiệp. Đối tượng áp dụng bao gồm:

• Cá nhân là công dân Việt Nam.
• Người nước ngoài hoạt động xây dựng hợp pháp tại Việt Nam.
• Người Việt Nam định cư ở nước ngoài.

Chứng chỉ này cho phép cá nhân đảm nhận các chức danh chủ chốt hoặc hành nghề độc lập trong các lĩnh vực như khảo sát xây dựng, thiết kế quy hoạch, thiết kế xây dựng, giám sát thi công và quản lý chi phí đầu tư xây dựng.

Điều kiện khắt khe về trình độ và kinh nghiệm

Một trong những điểm đáng chú ý nhất của Nghị định 59/2015/NĐ-CP là việc phân hạng chứng chỉ hành nghề với các yêu cầu cụ thể về thời gian công tác:

• Hạng I: Yêu cầu trình độ đại học chuyên ngành phù hợp, có thời gian kinh nghiệm tham gia công việc phù hợp với nội dung đề nghị cấp chứng chỉ từ 07 năm trở lên.
• Hạng II: Yêu cầu trình độ đại học chuyên ngành phù hợp, có thời gian kinh nghiệm từ 05 năm trở lên.
• Hạng III: Yêu cầu trình độ đại học từ 03 năm trở lên; hoặc trình độ cao đẳng, trung cấp chuyên nghiệp từ 05 năm trở lên.

Bên cạnh đó, cá nhân phải đạt yêu cầu sát hạch về kinh nghiệm nghề nghiệp và kiến thức pháp luật liên quan đến lĩnh vực hành nghề. Chứng chỉ hành nghề có hiệu lực tối đa trong 05 năm.

Quy định đối với người nước ngoài và chuyển tiếp chứng chỉ

Đối với người nước ngoài hoặc người Việt Nam định cư ở nước ngoài đã có chứng chỉ hành nghề do cơ quan nước ngoài cấp:

• Nếu hành nghề tại Việt Nam dưới 06 tháng: Được công nhận hành nghề dựa trên chứng chỉ cũ.
• Nếu hành nghề từ 06 tháng trở lên: Bắt buộc phải thực hiện thủ tục chuyển đổi chứng chỉ tại Bộ Xây dựng theo quy định tại khoản 5 Điều 44 Nghị định 59/2015/NĐ-CP.

Về điều khoản chuyển tiếp, các chứng chỉ đã cấp trước ngày Nghị định có hiệu lực vẫn được tiếp tục sử dụng đến khi hết hạn. Tuy nhiên, sau ngày 01/03/2016, mọi cá nhân có nhu cầu sử dụng chứng chỉ hành nghề đều phải thực hiện các thủ tục sát hạch và cấp mới theo quy định của Luật Xây dựng 2014 và Nghị định này.

Công khai năng lực tổ chức tham gia hoạt động xây dựng

Không chỉ siết chặt cá nhân, Nghị định 59/2015/NĐ-CP còn yêu cầu các tổ chức tham gia hoạt động xây dựng phải cung cấp thông tin năng lực để đăng tải công khai trên Trang thông tin điện tử của cơ quan chuyên môn về xây dựng. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để các chủ đầu tư lựa chọn nhà thầu phù hợp cho các khâu lập quy hoạch, thẩm tra dự án, khảo sát và giám sát thi công.

Nghị định này chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 05/08/2015, thay thế cho Nghị định 12/2009/NĐ-CP và các quy định trước đó về quản lý dự án đầu tư xây dựng.