Trong bối cảnh các nguy cơ cháy nổ luôn tiềm ẩn, việc nắm vững quy trình tổ chức chữa cháy không chỉ là trách nhiệm của lực lượng chức năng mà còn là kiến thức sinh tồn quan trọng đối với mỗi cá nhân và tổ chức. Pháp luật Việt Nam đã quy định rất cụ thể về các bước triển khai cũng như phân cấp quyền chỉ huy khi có hỏa hoạn xảy ra.

1. Quy trình tổ chức chữa cháy năm 2026 được thực hiện như thế nào?

Theo quy định tại Điều 33 Luật Phòng cháy và chữa cháy 2001 (được sửa đổi, bổ sung bởi khoản 22 Điều 1 Luật Phòng cháy và chữa cháy sửa đổi 2013), quy trình phản ứng khi có cháy được thiết lập chặt chẽ:

"1. Người phát hiện thấy cháy phải bằng mọi cách báo cháy nhanh nhất và chữa cháy; cơ quan, tổ chức, hộ gia đình và cá nhân gần nơi cháy phải nhanh chóng thông tin và tham gia chữa cháy."

Quy trình này bao gồm sự phối hợp liên ngành giữa lực lượng chuyên trách và các đơn vị hỗ trợ như y tế, điện lực, cấp nước và giao thông. Khi nhận được yêu cầu từ người chỉ huy, các cơ quan này phải lập tức điều động nhân lực và phương tiện đến hiện trường để phục vụ công tác cứu hỏa.

2. Xác định người chỉ huy chữa cháy: Ai là người nắm quyền quyết định?

Việc xác định người chỉ huy có ý nghĩa quyết định đến hiệu quả của công tác cứu hộ. Điều 37 Luật Phòng cháy và chữa cháy 2001 quy định thứ tự ưu tiên chỉ huy như sau:

• Ưu tiên cao nhất: Người có chức vụ cao nhất của đơn vị Cảnh sát phòng cháy và chữa cháy có mặt tại hiện trường.
• Khi lực lượng chuyên trách chưa đến: Quyền chỉ huy thuộc về người đứng đầu cơ sở (nếu cháy tại cơ sở), Trưởng thôn (nếu cháy tại khu dân cư), hoặc chủ phương tiện (nếu cháy phương tiện giao thông).
• Đối với cháy rừng: Chủ rừng hoặc người đứng đầu đơn vị kiểm lâm tại địa phương sẽ chịu trách nhiệm chỉ huy chính.

3. Quyền hạn đặc biệt của người chỉ huy chữa cháy

Để đảm bảo tính kịp thời, người chỉ huy chữa cháy được trao những quyền hạn rất lớn tại hiện trường theo Điều 38 Luật Phòng cháy và chữa cháy 2001:

• Huy động nguồn lực: Trưng dụng ngay lập tức người, phương tiện và tài sản của cơ quan, tổ chức, cá nhân để phục vụ chữa cháy.
• Quyết định phá dỡ: Trong tình thế cấp thiết, người chỉ huy có quyền quyết định phá dỡ nhà cửa, công trình hoặc vật chướng ngại để ngăn chặn cháy lan hoặc cứu người.
• Phong tỏa hiện trường: Cấm người và phương tiện không có nhiệm vụ đi vào khu vực nguy hiểm.

Cần lưu ý rằng, mọi cá nhân và tổ chức phải tuyệt đối chấp hành mệnh lệnh của người chỉ huy. Tuy nhiên, người chỉ huy cũng phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về các quyết định của mình trong quá trình điều hành.

Việc hiểu rõ quy trình và vai trò của các bên trong công tác phòng cháy chữa cháy sẽ giúp giảm thiểu tối đa thiệt hại về người và tài sản khi có sự cố không may xảy ra.