Nghĩa vụ quân sự là nghĩa vụ vẻ vang của mỗi công dân đối với Tổ quốc. Tuy nhiên, vì nhiều lý do khách quan về sức khỏe, hoàn cảnh gia đình hoặc học tập, không ít công dân mong muốn được tạm hoãn gọi nhập ngũ. Vậy theo quy định pháp luật hiện hành áp dụng cho mùa tuyển quân năm 2026, công dân được hoãn đi nghĩa vụ quân sự mấy lần và trong bao lâu? Bài viết dưới đây sẽ phân tích chuyên sâu và chi tiết toàn bộ các khía cạnh pháp lý liên quan đến vấn đề này.

1. Các trường hợp được tạm hoãn nghĩa vụ quân sự mới nhất năm 2026

Căn cứ quy định tại khoản 1 Điều 41 Luật Nghĩa vụ quân sự 2015 (được bổ sung bởi Luật Dân quân tự vệ 2019) và hướng dẫn chi tiết tại Điều 5 Thông tư 148/2018/TT-BQP, các đối tượng được tạm hoãn gọi nhập ngũ trong thời bình bao gồm:

• Chưa đủ sức khỏe: Công dân chưa đủ sức khỏe phục vụ tại ngũ theo kết luận của Hội đồng khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự.
• Hoàn cảnh gia đình khó khăn: Là lao động duy nhất phải trực tiếp nuôi dưỡng thân nhân không còn khả năng lao động hoặc chưa đến tuổi lao động; hoặc trong gia đình bị thiệt hại nặng về người và tài sản do tai nạn, thiên tai, dịch bệnh nguy hiểm gây ra được Ủy ban nhân dân cấp xã xác nhận.
• Chính sách hậu phương quân đội: Một con của bệnh binh, người nhiễm chất độc da cam suy giảm khả năng lao động từ 61% đến 80%.
• Có người thân đang phục vụ: Có anh, chị hoặc em ruột là hạ sĩ quan, binh sĩ đang phục vụ tại ngũ; hạ sĩ quan, chiến sĩ thực hiện nghĩa vụ tham gia Công an nhân dân.
• Diện di dân, giãn dân: Người thuộc diện di dân, giãn dân trong 03 năm đầu đến các xã đặc biệt khó khăn theo dự án phát triển kinh tế - xã hội của Nhà nước do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh trở lên quyết định.
• Cán bộ, công chức được điều động: Cán bộ, công chức, viên chức, thanh niên xung phong được điều động đến công tác, làm việc ở vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn theo quy định của pháp luật.
• Đang đi học: Đang học tại cơ sở giáo dục phổ thông; đang được đào tạo trình độ đại học hệ chính quy thuộc cơ sở giáo dục đại học, trình độ cao đẳng hệ chính quy thuộc cơ sở giáo dục nghề nghiệp trong thời gian một khóa đào tạo của một trình độ đào tạo.
• Lực lượng dân quân: Dân quân thường trực (theo quy định của Luật Dân quân tự vệ).

2. Công dân được hoãn đi nghĩa vụ quân sự mấy lần và trong bao lâu?

Pháp luật Việt Nam hiện hành không giới hạn tổng số lần công dân được tạm hoãn nghĩa vụ quân sự. Tuy nhiên, thời gian tạm hoãn và điều kiện duy trì việc tạm hoãn đối với từng trường hợp cụ thể được quy định rất chặt chẽ, phụ thuộc hoàn toàn vào lý do xin tạm hoãn.

2.1. Trường hợp tạm hoãn vì lý do sức khỏe

Đây là một trong những lý do phổ biến nhất dẫn đến việc tạm hoãn gọi nhập ngũ. Tiêu chuẩn sức khỏe tuyển quân hiện nay được áp dụng theo Thông tư 105/2023/TT-BQP và được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư 68/2025/TT-BQP.

"Không gọi nhập ngũ vào Quân đội những công dân mắc tật khúc xạ cận thị lớn hơn 1.5 diop trở lên, viễn thị các mức độ; chỉ số BMI nhỏ hơn 18.0 hoặc lớn hơn 29.9."

Về số lần và thời gian hoãn: Pháp luật không quy định giới hạn số lần hoãn vì lý do sức khỏe. Mỗi năm, khi có lệnh gọi khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự, công dân vẫn phải chấp hành đi khám. Nếu Hội đồng khám sức khỏe kết luận công dân chưa đủ sức khỏe (loại 4, 5, 6) thì công dân sẽ tiếp tục được tạm hoãn gọi nhập ngũ cho đợt tuyển quân năm đó. Quá trình này có thể lặp đi lặp lại hàng năm cho đến khi công dân hết độ tuổi gọi nhập ngũ (hết 25 tuổi hoặc hết 27 tuổi đối với người đã hoãn đi học).

2.2. Trường hợp tạm hoãn để đi học (Đại học, Cao đẳng)

Đối với học sinh, sinh viên, quyền được tạm hoãn gọi nhập ngũ để hoàn thành chương trình học tập là một chính sách nhân văn. Tuy nhiên, quy định này có những giới hạn rất rõ ràng về cả thời gian và số lần hoãn.

Theo quy định tại điểm g khoản 1 Điều 41 Luật Nghĩa vụ quân sự 2015, công dân chỉ được tạm hoãn trong thời gian một khóa đào tạo của một trình độ đào tạo.

Điều này có nghĩa là:

• Chỉ được hoãn 01 lần duy nhất cho 01 khóa học: Nếu công dân học xong Cao đẳng rồi học tiếp lên Đại học, hoặc học văn bằng 2, học thạc sĩ, tiến sĩ thì sẽ không được tiếp tục tạm hoãn gọi nhập ngũ vì lý do đi học nữa.
• Thời gian hoãn: Tương ứng với thời gian đào tạo chuẩn của khóa học đó (thường là 3 năm đối với Cao đẳng, 4-5 năm đối với Đại học). Nếu sinh viên bị nợ môn, kéo dài thời gian ra trường so với thời gian thiết kế của khóa học thì phần thời gian kéo dài đó sẽ không được tính để tạm hoãn nghĩa vụ quân sự.

Đồng thời, theo Điều 30 Luật Nghĩa vụ quân sự 2015, độ tuổi gọi nhập ngũ thông thường là đến hết 25 tuổi, nhưng riêng đối với công dân đã được tạm hoãn gọi nhập ngũ để học trình độ cao đẳng, đại học thì độ tuổi gọi nhập ngũ được kéo dài đến hết 27 tuổi. Do đó, ngay sau khi tốt nghiệp, công dân vẫn nằm trong diện gọi nhập ngũ cho đến khi chạm mốc 27 tuổi.

2.3. Các trường hợp tạm hoãn khác

Đối với các trường hợp tạm hoãn khác, thời gian hoãn được xác định cụ thể như sau:

• Lao động duy nhất nuôi dưỡng thân nhân: Được hoãn cho đến khi thân nhân có người khác trực tiếp nuôi dưỡng hoặc thân nhân đã qua đời, hoặc con nhỏ đã đến tuổi lao động. Hàng năm, Ủy ban nhân dân cấp xã sẽ tiến hành rà soát, xác nhận lại hoàn cảnh gia đình của công dân.
• Có anh, chị, em ruột đang phục vụ tại ngũ: Thời gian tạm hoãn kéo dài cho đến khi người thân đó hoàn thành nghĩa vụ quân sự hoặc nghĩa vụ Công an nhân dân xuất ngũ trở về địa phương.
• Di dân, giãn dân đến vùng đặc biệt khó khăn: Thời gian tạm hoãn tối đa là 03 năm đầu kể từ khi đến định cư. Sau 03 năm, nếu công dân vẫn trong độ tuổi gọi nhập ngũ thì vẫn phải thực hiện nghĩa vụ theo quy định.
• Cán bộ, công chức được điều động đến vùng đặc biệt khó khăn: Được tạm hoãn trong suốt thời gian thực hiện quyết định điều động công tác tại địa bàn đó.

3. Thủ tục xin tạm hoãn nghĩa vụ quân sự chuẩn xác

Để được xem xét tạm hoãn gọi nhập ngũ, công dân không thể chỉ "chờ đợi" mà bắt buộc phải chủ động thực hiện các thủ tục hành chính theo quy định. Cụ thể:

Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ xin tạm hoãn

Hồ sơ bao gồm:

• Đơn xin tạm hoãn gọi nhập ngũ (viết tay hoặc theo mẫu của địa phương).
• Giấy tờ chứng minh lý do tạm hoãn: Giấy xác nhận sinh viên của nhà trường (đối với người đi học); Giấy xác nhận hoàn cảnh gia đình khó khăn của UBND cấp xã (đối với lao động duy nhất); Bản sao bệnh án hoặc kết luận của bệnh viện (đối với người có thân nhân ốm đau, mất sức lao động); Giấy xác nhận của đơn vị quân đội/công an nơi anh, chị, em ruột đang phục vụ...

Bước 2: Nộp hồ sơ

Công dân nộp hồ sơ trực tiếp tại Ủy ban nhân dân cấp xã nơi đăng ký hộ khẩu thường trú. Ban Chỉ huy quân sự cấp xã sẽ tiếp nhận, phân loại và trình Hội đồng nghĩa vụ quân sự cấp huyện xem xét, quyết định.

Bước 3: Niêm yết công khai

Theo quy định mới tại Thông tư 68/2025/TT-BQP, danh sách công dân thuộc diện được tạm hoãn gọi nhập ngũ phải được công khai trên cổng thông tin điện tử cấp xã và niêm yết công khai tại trụ sở Ủy ban nhân dân cấp xã, cơ quan, tổ chức và nơi sinh hoạt cộng đồng của thôn, xóm, tổ dân phố trong thời hạn 20 ngày kể từ ngày Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh ký Quyết định để đảm bảo tính minh bạch, công bằng.

Lời khuyên pháp lý thiết thực

Việc nắm rõ các quy định về tạm hoãn nghĩa vụ quân sự giúp công dân chủ động sắp xếp kế hoạch học tập, làm việc và thực hiện nghĩa vụ công dân một cách hợp pháp. Công dân cần lưu ý nộp hồ sơ xin tạm hoãn đúng thời hạn (thường là trước khi diễn ra đợt khám sức khỏe hoặc ngay khi nhận được lệnh gọi sơ tuyển) để tránh việc bị coi là trốn tránh nghĩa vụ quân sự, dẫn đến các chế tài xử phạt hành chính hoặc hình sự đáng tiếc.