Ước mơ được khoác trên mình bộ quân phục màu xanh áo lính, đứng trong hàng ngũ Quân đội nhân dân Việt Nam là khát vọng cháy bỏng của rất nhiều thế hệ trẻ. Tuy nhiên, khác với các trường đại học dân sự, các trường Quân đội có những tiêu chuẩn tuyển chọn cực kỳ khắt khe, đặc biệt là về lý lịch chính trị. Câu hỏi thường gặp nhất là: "Nếu ông ngoại từng tham gia lính chế độ cũ (lính ngụy), liệu cháu có còn cơ hội trúng tuyển?"

Tiêu chuẩn chính trị - "Cửa ải" đầu tiên và quan trọng nhất

Tại thời điểm tháng 10/2021, công tác tuyển sinh quân sự được điều chỉnh bởi Thông tư 59/2021/TT-BQP (có hiệu lực từ ngày 26/07/2021). Theo quy định tại Điều 15 Thông tư 59/2021/TT-BQP, thí sinh đăng ký dự tuyển phải đảm bảo các tiêu chuẩn về chính trị, đạo đức như sau:

"1. Thí sinh tự nguyện đăng ký dự tuyển vào các trường trong Quân đội; khi trúng tuyển vào học phải tuyệt đối chấp hành sự phân công công tác của nhà trường và Bộ Quốc phòng.
2. Chính trị, đạo đức: a) Phẩm chất đạo đức tốt, là đoàn viên Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, lý lịch chính trị gia đình và bản thân phải rõ ràng, đủ điều kiện để kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam, không vi phạm quy định tại Điều 2 Quy định số 57-QĐ/TW ngày 03 tháng 5 năm 2007 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng quy định một số vấn đề về bảo vệ chính trị nội bộ Đảng..."

Như vậy, điểm mấu chốt nằm ở việc thí sinh phải có lý lịch chính trị gia đình rõ ràng và không vi phạm các quy định về bảo vệ chính trị nội bộ Đảng.

Ông ngoại đi lính chế độ cũ: Khi nào bị bác hồ sơ?

Việc thẩm tra lý lịch khi thi vào trường Quân đội thường được thực hiện rất kỹ lưỡng, bao quát cả 3 đời (ông bà, cha mẹ và bản thân thí sinh). Đối với trường hợp ông ngoại từng đi lính chế độ cũ, cơ quan chức năng sẽ đối chiếu với Quy định 57-QĐ/TW để xem xét mức độ vi phạm.

Cụ thể, nếu ông ngoại thuộc các trường hợp sau đây, thí sinh thường sẽ không đủ điều kiện:

• Đã làm tình báo, gián điệp, chỉ điểm, mật báo viên hoặc làm việc cho các cơ quan an ninh, tình báo, cảnh sát đặc biệt của địch.
• Tham gia bộ máy chính quyền, lực lượng vũ trang của địch và có tội ác với cách mạng, với nhân dân.
• Giữ các chức vụ quan trọng trong bộ máy chính quyền hoặc các tổ chức chính trị phản động từ cấp xã trở lên.

Tuy nhiên, nếu ông ngoại chỉ đi lính theo diện quân dịch bắt buộc, không giữ chức vụ chỉ huy, không có nợ máu với nhân dân và sau khi hòa bình lập quốc đã chấp hành tốt chủ trương, đường lối của Đảng và Nhà nước tại địa phương, thì cơ hội vẫn có thể mở ra. Tuy nhiên, điều này còn phụ thuộc vào kết quả thẩm tra thực tế của Ban Tuyển sinh quân sự địa phương.

Quy trình thẩm tra lý lịch diễn ra như thế nào?

Khi thí sinh nộp hồ sơ, Ban Tuyển sinh quân sự cấp huyện sẽ tiến hành xác minh lý lịch. Quy trình này bao gồm:

1. Xác minh tại địa phương: Cán bộ thẩm tra sẽ làm việc với chính quyền xã/phường nơi thí sinh và người thân cư trú để kiểm tra thái độ chính trị và việc chấp hành pháp luật.
2. Tra cứu hồ sơ lưu trữ: Đối với những người từng tham gia chế độ cũ, cơ quan chức năng sẽ tra cứu hồ sơ quản lý để xác định rõ chức vụ, đơn vị và các hoạt động trong quá khứ.
3. Kết luận: Dựa trên các thông tin thu thập được, Ban Tuyển sinh sẽ đưa ra kết luận thí sinh có đạt tiêu chuẩn chính trị hay không.

Lời khuyên cho thí sinh có hoàn cảnh đặc biệt

Nếu bạn đang ở trong tình huống này, đừng vội vàng từ bỏ ước mơ. Hãy thực hiện các bước sau:

• Trung thực tuyệt đối: Khi kê khai lý lịch, bạn phải khai báo đầy đủ và trung thực về quá khứ của người thân. Việc gian lận lý lịch nếu bị phát hiện sau này sẽ dẫn đến hậu quả cực kỳ nghiêm trọng, kể cả khi bạn đã đang theo học.
• Chủ động liên hệ: Hãy đến trực tiếp Ban Tuyển sinh quân sự cấp huyện nơi bạn đăng ký hộ khẩu thường trú để trình bày rõ trường hợp của mình. Các cán bộ tuyển sinh sẽ có những hướng dẫn cụ thể dựa trên hồ sơ thực tế tại địa phương.
• Chuẩn bị phương án dự phòng: Do tiêu chuẩn quân đội rất đặc thù, bạn nên chuẩn bị thêm các phương án xét tuyển vào các trường đại học dân sự để đảm bảo con đường học tập không bị gián đoạn.

Pháp luật Việt Nam luôn có sự khoan hồng và xem xét thấu đáo đối với những trường hợp lịch sử để lại, miễn là bản thân thí sinh và gia đình luôn thể hiện sự tin tưởng và cống hiến cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.